อาเซียนในเอเปก

นอกจากการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน และสุดยอดผู้นำกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปก) ในปีนี้จะจัดติดกันแล้ว ผมอยากเล่าควันหลงความสัมพันธ์ของ 2 เวทีนี้ที่อาจมีผลต่อภูมิภาคครับ

กลุ่มเอเปกปิดรับสมัครสมาชิกเป็นการชั่วคราวตั้งแต่ปี 2540 ตอนแรกตั้งใจจะปิดรับสมัครแค่ 10 ปี แต่ก็ขยายเวลาปิดรับสมัครมาจนถึงปี 2553 ปัจจุบัน เอเปกมีสมาชิก 19 ประเทศ และ 2 เขตเศรษฐกิจ ซึ่งพร้อมจะรับสมาชิกที่มีศักยภาพเพิ่ม

การประชุมเดือนที่แล้ว ณ กรุงปักกิ่ง จีนในฐานะเจ้าภาพจึงได้เชิญผู้นำอินเดีย ปากีสถาน และมองโกเลีย เข้าร่วมประชุมในฐานะผู้สังเกตการณ์ด้วย อย่างไรก็ตามมีเพียงผู้นำปากีสถานและมองโกเลียเข้าร่วม

จริงๆ อินเดียก็เคยเกือบจะเข้าร่วม แต่ไม่เข้าร่วมมาแล้วบนเวทีประชุมระดับรัฐมนตรีองค์การการค้าโลก (ดับเบิ้ลยูทีโอ) ก่อนหน้านี้ที่บาหลีมีการตกลงกันในความตกลงว่าด้วยการอำนวยความสะดวกทางการค้า เพื่อช่วยให้พิธีการทางศุลกากรเอื้อต่อการส่งออกของสมาชิก เช่น การตรวจปล่อยสินค้าเน่าเสียง่าย อัตราค่าธรรมเนียมที่เป็นธรรม ฯลฯ เพราะศึกษากันมาแล้วว่าจะช่วยลดต้นทุนบริหารจัดการได้ประมาณ 12%

จากนั้นที่ประชุมได้ให้แต่ละประเทศกลับไปแก้ไขกฎระเบียบภายใน เพื่อให้ทำได้จริง แล้วมาให้สัตยาบันอีกครั้ง แต่อินเดียกลับประเทศไปแล้วก็ประกาศว่าจะไม่ร่วมมือด้วย

ส่งผลให้สหรัฐอเมริกาและบางประเทศไม่พอใจอินเดีย ซึ่งมักจะเป็นอุปสรรคต่อการเจรจาการค้าหลายฝ่าย และทำให้อินเดียไม่อยากร่วมเวทีครั้งนี้ เพราะอาจมีกระแสต่อต้านการสมัครเข้าเป็นสมาชิกเอเปกของอินเดียในอนาคตได้

ช่วงพ้นจากการปิดรับสมัครสมาชิกเอเปกไปแล้ว ผมคิดว่าอาเซียนน่าจะสนับสนุนกัมพูชา ลาว และพม่า ซึ่งยังไม่ได้เป็นสมาชิกเอเปก ร่วมวงเป็นสมาชิกเสียที

หากทั้ง 3 ประเทศเข้าไป จะมีประโยชน์ 3 ข้อครับ 1.ประโยชน์ต่อประเทศ ที่จะไม่ตกขบวนการเจรจาและผลประโยชน์ที่จะได้รับจากความตกลงการค้าระดับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก หรือ FTAAP ที่จะเริ่มมีการศึกษาความเป็นไปได้ 2.ประโยชน์ต่ออาเซียน ทำให้มีความเข้มแข็ง มีอำนาจต่อรองบนเวทีเอเปกมากขึ้น และ 3.ประโยชน์ต่อห่วงโซ่การผลิตของประเทศสมาชิกอาเซียนและสมาชิกเอเปกทั้งหมด เพราะห่วงโซ่จะมีขนาดใหญ่ขึ้น มีอุตสาหกรรมจากประเทศนอกอาเซียนเข้ามาลงทุนใน 3 ประเทศนี้มากขึ้น

แน่นอนครับว่า เมื่อมีการลงทุนใน 3 ประเทศนี้มากขึ้น ก็จะต้องการปัจจัยการผลิตในห่วงโซ่อุปทานตามไปด้วย ปัจจัยใดที่หาจากใน 3 ประเทศดังกล่าวไม่ได้ ก็ต้องมาพึ่งไทยและประเทศอื่นๆ เพิ่มเติม

นอกจากเปิดเสรีการค้าบริการให้ครอบคลุมทุกสาขาบริการและยกเลิกมาตรการกีดกันการค้าที่มิใช่ภาษีที่ยังคงเหลืออยู่แล้ว อาเซียนต้องเร่งปรับกฎระเบียบให้ใกล้เคียงกันมากที่สุดก่อนครับ เพราะแต่ละประเทศมีข้อสงวนอยู่มาก ต้องไล่กฎระเบียบให้เป็นแบบแผนเดียวกัน ไม่ใช่แค่เรื่องศุลกากร แต่ยังรวมไปถึงการลงทุน ทรัพย์สินทางปัญญา การจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐ

หากอาเซียนทุกประเทศอยู่ในที่ประชุมเอเปกทั้งหมด อาเซียนจะเป็นพลังขับเคลื่อนการรวมตัวทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในกรอบของ FTAAP ที่มีความสำคัญอย่างแน่นอน

การเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียวของอาเซียน จะขยายออกไปเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียวของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในอนาคต