ความปกติแบบใหม่ ของจีน

หลายๆ ท่านคงจะสังเกตเห็นบทบาทของจีนอย่างชัดเจนนะครับ ในการเข้ามาร่วมกำหนดทิศทางการเดินหน้าของระบบเศรษฐกิจทั้งระดับโลกและระดับภูมิภาคผ่านการประชุมเวทีนานาชาติหลายๆ เวที ทั้งการประชุม APEC การประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน ซึ่งจัดควบคู่ไปกับการประชุมผู้นำอาเซียนบวก 3 และอาเซียนบวก 6 รวมทั้งเวที จี20 โดยจีนเริ่มเดินหน้ากระบวนการปฏิรูปเศรษฐกิจไปแล้วอย่างเต็มตัวเพื่อมุ่งไปสู่ “New Normal” หรือ “ความปกติรูปแบบใหม่ของจีน”

คำถามคือ New Normal คืออะไร เพื่อที่จะเข้าใจคำนี้เราต้องเข้าใจ “Old Normal” กันก่อนครับ ความปกติรูปแบบเก่าของจีนตามคำจำกัดความที่นักวิชาการจีนพิจารณากันก็คือ การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจในอัตราสูง โดยเฉพาะตั้งแต่จีนเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลกในปี 2011 หลังจากนั้นเป็นต้นมา การเจริญเติบโตด้วยอัตราการเติบโตของจีดีพีในระดับเลข 2 หลักอย่างต่อเนื่อง ทำให้จีนเปลี่ยนฐานะตนเองจากประเทศยากจนด้อยพัฒนาในช่วงทศวรรษ 1970 กลายเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับที่ 2 ของโลกในทศวรรษ 2010 โดยตลอดช่วงปี 2001–2011 จีนมีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเฉลี่ยอยู่ที่ระดับ 10.1% ต่อปี

แต่หลังจากนั้นโดยเฉพาะเพื่อเข้าสู่ยุคผู้นำรุ่นที่ 5 ประธานาธิบดี สีจิ้นผิง อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของจีนก็ดูเหมือนจะลดต่ำลง โดยในปี 2013 อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจลดลงมาอยู่ที่ระดับ 9.5% และปีนี้ 2014 คาดว่าจะอยู่ที่ระดับ 7.5-7.6% เท่านั้น (ถือว่าต่ำสำหรับเศรษฐกิจจีน แต่ถือว่าสูงมากสำหรับหลายๆ ประเทศโดยเฉพาะไทยที่อัตราการเจริญเติบโตอาจไม่ถึง 1%) เมื่อนักข่าวไปถามว่าเกิดอะไรขึ้น ประธานาธิบดีจีนก็บอกว่า นี่คือ New Normal หรือความปกติในรูปแบบใหม่ของจีน

ก่อนการประชุม APEC 1 สัปดาห์ ผมได้มีโอกาสไปร่วมประชุมและนำเสนอผลงานวิชาการที่ Chinese Institute for Reform and Development (CIRD) มีผู้บริหารภาครัฐระดับสูงจากทุกมณฑลในจีนมากกว่า 400 คนเข้าร่วม เพื่อเตรียมความพร้อมและความเข้าใจก่อนที่ประธานาธิบดี สีจิ้นผิง จะนำเสนอแนวทางการขับเคลื่อนของจีนในที่ประชุม APEC และให้ทุกภาคส่วนของจีนเข้าใจไปในทิศทางเดียวกันเกี่ยวกับคำว่า New Normal ในทุกมิติ

โดยสรุปจีนพิจารณาว่า การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเปรียบเสมือนร่างกายมนุษย์ ตั้งแต่เริ่มต้นการปฏิรูปเศรษฐกิจจีนในปี 1978 โดยผู้นำรุ่น 2 เติ้งเสี่ยวผิง เศรษฐกิจจีนเปรียบเสมือนการเปลี่ยนจากเด็กเข้าสู่วัยรุ่น เจริญเติบโตแบบทะลึ่งพรวดสูงขึ้นหลายๆ เซนติเมตรภายในเวลาไม่กี่เดือน โตแบบฮอร์โมนพลุ่งพล่าน ร่างกายโตขึ้นมาก แต่ก็ฝากริ้วรอยและความเสียหายพอสมควร ตั้งแต่แผลสิวขนาดเล็ก ไปถึงแผลเป็นขนาดใหญ่ที่อาจจะเกิดจากความซ่าสมัยเป็นวัยรุ่น และนี่คือ Old Normal แน่นอนว่าตอนนี้จีนเข้าสู่วัยผู้ใหญ่แล้ว การเจริญเติบโตยังคงเป็นไปอย่างต่อเนื่อง แต่จะไม่พลุ่งพล่านแบบช่วงวัยรุ่น หากแต่จะเป็นการเจริญเติบโตแบบ New Normal ที่สุขุม รอบคอบ และยั่งยืน รวมทั้งต้องเยียวยาบาดแผลต่างๆ ที่เกิดขึ้น

New Normal จะหมายถึงการเจริญเติบโตในระดับ 6-9% ต่อปี แต่เป็นการเจริญเติบโตที่ยั่งยืน เป็นการเพิ่มขึ้นของรายได้ที่กระจายผลได้ไปในทุกภาคส่วน (Inclusive Growth) ไม่เป็นเหมือนที่ผ่านมา หรือแบบโลกตะวันตกที่ผลได้ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่เฉพาะกับคนรวยไม่กี่กลุ่ม จีนจะต้องเร่งพัฒนาให้ภาคบริการเป็นเครื่องมือหลักในการผลักดันให้ประเทศก้าวข้ามกับดักของการเป็นประเทศรายได้ระดับกลาง (Middle Income Trap) จีนจะพัฒนาเป็น Big Service-based Economy โดยร่วมเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่คุณค่าระดับโลก (Global Value Chain) เข้าร่วมกระบวนการบูรณาการทางเศรษฐกิจในระดับภูมิภาคที่ทุกประเทศสมาชิกต้องได้ประโยชน์ร่วมกัน (Inclusive Regional Integration) และจะต้องเน้นพัฒนาการทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืนทั้งในมิติของคนและสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ

จะเห็นได้ชัดนะครับว่า จีนได้ผลักดันสิ่งที่วางแผนไปแล้วทั้งในเวที APEC เวทีอาเซียน และเวที จี20 เช่น ในเวที APEC มีเรื่องเขตการค้าเสรีเอเชียแปซิฟิก ห่วงโซ่คุณค่าระดับโลก การพัฒนานวัตกรรม แผนสร้างความเชื่อมโยงในเอเปกปี 2558-2568 การฟื้นฟูเส้นทางสายไหมภาคมหาสมุทรเชื่อมโยงระหว่างจีน อาเซียน อินเดีย และแอฟริกา และหนึ่งในโครงการเล็กๆ ภายใต้เงินทุนมหาศาลที่จีนวางไว้ก็คือ การร่วมมือสร้างทางรถไฟทางคู่และรางในไทย