ลงทุนรถไฟเร็วสูงซ้ายพึ่งจีน ขวาพึ่งญี่ปุ่น

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจภาครัฐโพสต์ทูเดย์

ถึงตอนนี้ภาพการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันตามแผนแม่บทด้านคมนาคม 3 ล้านล้านบาท ของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา มีความชัดเจนว่าเงินลงทุนจะมาจาก 3 แนวทาง

ทางที่หนึ่ง รัฐบาลจัดสรรงบประมาณและกู้เงินมาทยอยลงทุนประมาณ 22.4 ล้านล้านบาท

ทางที่สอง ดึงรัฐบาลจีนมาร่วมทุนสร้างรถไฟฟ้ารางมาตรฐาน 1.435 เมตร ความเร็ว 160180 กม./ชม. ในเส้นทางช่วงหนองคายนครราชสีมาแก่งคอย ช่วงแก่งคอยกรุงเทพฯ และช่วงแก่งคอยชลบุรีมาบตาพุด รวมระยะทางประมาณ 867 กม. วงเงินลงทุนกว่า 392,570 ล้านบาท

ทางที่สาม ที่เพิ่งโผล่ออกมาคือ การดึงรัฐบาลญี่ปุ่นมาร่วมลงทุนสร้างรถไฟทางคู่ เชื่อมประตูการค้าจาก แม่สอด จ.ตากมุกดาหาร

แนวทางนี้ทีมที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีได้ส่งให้ พล.อ.ประยุทธ์ พกใส่กระเป๋าไปเจรจาความเมืองกับรัฐบาลญี่ปุ่นในเดือน ธ.ค.นี้

แม้ขณะนี้กรอบการลงทุนจะไม่ชัดเจน แต่มีการประเมินจากสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ว่า รถไฟทางคู่รางมาตรฐานแม่สอดมุกดาหารจะใช้เงินลงทุนกว่า 2.5 แสนล้านบาท

และจะเป็นจุดเริ่มต้นแห่งการเชื่อมต่อเส้นทางถนนสายเศรษฐกิจ อีสต์เวสต์ อีโคโนมิก คอริดอร์ (ตะวันตกตะวันออก) ที่รัฐบาลญี่ปุ่นพยายามผลักดันให้เชื่อมต่อจากถนน R9 เพื่อเปิดประตูการค้า ถึงขนาดที่องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น (ไจก้า) ให้เงินสนับสนุนไปกว่า 150 ล้านเหรียญสหรัฐ

แนวเส้นทางนี้จะลากเชื่อมจากแขวงสะหวันนะเขต สปป.ลาว มายังมุกดาหาร ผ่านขอนแก่นและพิษณุโลก ที่ อ.วังทอง ซึ่งจะกลายเป็นสี่เหลี่ยมอินโดจีน ไปสุดที่ อ.แม่สอด จ.ตาก ก่อนจะลากไปเชื่อมพม่าที่อ่าวเมาะตะมะ เมืองเมาะลำไย เป็นการเชื่อมสู่มหาสมุทรอินเดียไปยังประเทศทางซีกตะวันตก อินเดีย และตะวันออกกลาง

หลายคนอาจสงสัยว่าแล้วเส้นทางรถไฟฟ้าสายเชียงใหม่กรุงเทพฯ ซึ่งผู้นำรัฐบาลไทยเคยระบุว่า ญี่ปุ่นให้ความสนใจและล็อบบี้อย่างหนักก่อนหน้านี้ ถูกพับไปแล้วหรือไร

คำพูดของ สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ ประธาน ที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี บอกชัดเมื่อวันที่ 19 พ.ย. 2557 ว่า ข้อเสนอของญี่ปุ่นที่เสนอให้ไทยสร้างรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯเชียงใหม่ นั้น รัฐบาลไทยได้บอกกับญี่ปุ่นไปว่าประเทศไทยไม่มีเงินมากพอที่จะสร้าง แต่มีแผนอยู่แล้ว เมื่อใดที่ไทยมีเงินก็จะสร้างแน่นอน เป็นตัวสะท้อนว่าโครงการนี้พับไปแล้ว แต่จะมีเส้นทางตัดขวางประเทศจาก จ.ตากมุกดาหาร เข้ามาแทนที่และถูกหยิบยกมาเจรจากับญี่ปุ่น

หากเป็นเช่นนั้นหมายความว่า แผนการลงทุนรถไฟระยะที่ 2 ในเส้นทางตากพิษณุโลกบ้านไผ่ จะต้องปรับปรุงแผน แต่จะลากเส้นทางให้ยาวขึ้น

ขณะเดียวกัน แผนสร้างรถไฟเชื่อม จ.ตากอ.แม่สอด ที่ บริษัท อินทิเกรเทด เอนจิเนียริ่ง คอนซัลแทนท์ และบริษัท พี วี บี เทคโนโลยี ได้สำรวจเส้นทางการก่อสร้างไปแล้วว่าจะใช้เงินลงทุน 2 หมื่นล้านบาท ก็ต้องพับลงไป

พล.อ.อ.ประจิน จั่นตอง รมว.คมนาคม กล่าวว่า ในส่วนของเส้นทางรถไฟฟ้า อ.แม่สอด จ.ตากมุกดาหาร ที่มีการระบุว่าญี่ปุ่นสนใจมาลงทุนนั้น จะต้องมีการสำรวจและศึกษาแนวเส้นทางก่อน ในเบื้องต้นเป็นเพียงการวางแนวทางไว้ ต้องการเชื่อมต่อพม่าไทยลาวเวียดนาม ตามยุทธศาสตร์ที่วางไว้ว่าจะเชื่อมแนวเส้นทางรถไฟฝั่งอีสต์เวสต์ อีโคโนมิก คอริดอร์

“ที่ว่าญี่ปุ่นสนใจลงทุนในเส้นทางนี้ เนื่องจากเราได้เล่าให้ญี่ปุ่นฟังว่า เรามีเส้นทางนี้ด้วยนะ ไม่ใช่มีเฉพาะเส้นทางที่เป็นข่าวปรากฏเมื่อปีที่ผ่านมาเท่านั้น และฝ่ายเศรษฐกิจของ คสช.ได้เสนอ และ คสช.ได้พิจารณาเห็นชอบแล้ว ซึ่งการหารือเป็นการหารือสองฝ่าย เพื่อให้เกิดความร่วมมือเชิง ยุทธศาสตร์การพัฒนารถไฟทางคู่ ไม่ใช่ความ ร่วมมือเชิงปฏิบัติการ แต่ขณะนี้ไทยยังไม่ได้ตัดสินใจให้ประเทศใดประเทศหนึ่งเข้ามาดำเนินโครงการรถไฟทางคู่ในเส้นดังกล่าว จึงไม่ใช้การล็อกสเปกให้กับญี่ปุ่นแต่อย่างใด” พล.อ.อ.ประจิน กล่าว

กลยุทธ์นี้ไม่ว่าจะออกหัวออกก้อยประเทศไทยมีแต่ได้ และเชื่อว่าจะยั่วยวนใจญี่ปุ่นไม่น้อย เพราะเป็นพื้นที่ที่รัฐบาลญี่ปุ่นส่งทั้งไจก้าและธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย (เอดีบี) ศึกษาแนวทางนี้นานนับสิบปี เพื่อเชื่อมการค้าสู่ทะเลจากพม่าไทยกัมพูชาเวียดนาม

โดยมีไทยเป็นฮับการขนส่ง ซึ่งเอดีบีเคยเสนอให้สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติพิจารณาการลงทุนเส้นทางดังกล่าว โดยไทยจะได้ประโยชน์เพราะพื้นที่ จ.ตาก พิษณุโลก ขอนแก่น มุกดาหาร จะเป็นจุดตัด (Junction) ของถนนสายเศรษฐกิจ อีสต์เวสต์ อีโคโนมิก คอริดอร์ นั่นเอง