ที่หนึ่งเครื่องเงินไทยยกให้"ชมพูภูคา"จ.น่าน

ตอนสุดท้ายของการ “เรียนรู้หัตถกรรมภาคเหนือ” กับศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ ศ.ศ.ป. ได้นำสื่อมวลชนไปเยี่ยม หัตถกรรมในภาคเหนือกับ “จ.น่าน” แหล่งหัตถกรรมที่สำคัญ ทั้ง หัตถกรรมเครื่องหวาย เครื่องเงินชมพูภูคา และผ้าทอลายน้ำไหล ในตอนนี้จะพาไปพบกับตำนาน “เครื่องเงินชมพูภูคา” กับผู้ที่ริเริ่มและสืบทอด รวมทั้งให้ความรู้การทำเครื่องเงินให้เป็นที่รู้จักระดับประเทศและต่างประเทศ

“ครูกมล แช่เต็น” ได้รับการเชิดชูเป็น ครูศิลป์ของแผ่นดินประจำปี 2557 จาก ศ.ศ.ป. โดยเป็นผู้ริเริ่มผลิตเครื่องเงินชาวเขาโบราณ หรือที่เรียกว่า ชาวเขาเผ่าอิ้วเมี่ยน (เย้า) มาตั้งแต่ปี 2512 รวมระยะเวลาถึง 45 ปี สามารถสอนการผลิตเครื่องเงินให้แก่ลูกศิษย์ในพื้นที่ จนรวมกลุ่มผลิตเครื่องเงินในหมู่บ้านห้วยสะนาว อ.ปัว จ.น่าน ที่มีลูกศิษย์ได้รับการถ่ายทอดความรู้มากกว่า 100 ครัวเรือน จนยึดอาชีพสร้างรายได้อย่างดี

จุดเด่นของหัตถกรรมเครื่องเงินชมพูภูคาคือ การผลิตในรูปแบบชาวเขาโบราณที่มีความประณีตและมีความงดงามในทุกชิ้นส่วน เพราะทุกขั้นตอนผลิตด้วยฝีมือประดิษฐ์ (แฮนด์เมด) โดยสินค้าบางรายการต้องใช้เวลาผลิตเป็นปี ขึ้นอยู่กับความละเอียดของชิ้นงาน หรือในชิ้นกำไล ใช้เวลาผลิตครึ่งเดือน รวมทั้งมีรูปทรงแบบพิเศษ เช่น สร้อยสามเหลี่ยม หรือสร้อยสี่เหลี่ยม เป็นต้น

“เครื่องเงินชมพูภูคามีจุดเริ่มต้นมาจากภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวเขาเผ่าอิ้วเมี่ยน ที่มีความเชี่ยวชาญในครัวเรือนและนิยมนำโลหะเงินมาทำเครื่องประดับตกแต่งชุดประจำเผ่าที่มีความสวยงามมาก และมีลวดลายที่มีความเป็นเอกลักษณ์” ครูกมล กล่าว

อีกทั้งได้นำหลักการบริหารอุตสาหกรรม เทคนิคการผลิต และเครื่องมือแบบใหม่มาร่วมผลิต ทั้งเครื่องรีดแท่งเงิน เครื่องดึงเส้นลวดเงิน และได้นำเม็ดเงินบริสุทธิ์มาใช้แทนเงินโบราณ ทำให้ได้เครื่องเงินที่มีความบริสุทธิ์สูงและมีความงดงามยิ่งขึ้น

สินค้าเครื่องเงินมีทั้ง สร้อยคอ แหวน กำไล เครื่องประดับตกแต่งร่างกายและของใช้ต่างๆ ไปจนถึงกระเป๋าและของใช้ในครัวเรือน และสินค้าที่เป็นของตกแต่งบ้าน ในสินค้าบางรายการมีเพียงชิ้นเดียวในโลก

รวมทั้งสามารถพัฒนาแผนการทำตลาดและช่องทางการจำหน่ายสินค้าให้เข้าถึงลูกค้าในประเทศและต่างประเทศได้มีสัดส่วนการส่งออก 20% และในประเทศ 80% รวมทั้งยังมีคำสั่งผลิตสินค้าจากลูกค้าองค์กรและร้านค้าต่างๆ ทำให้มีคำสั่งผลิตเครื่องเงินต่อเดือนมากกว่า 50 กิโลกรัม และได้เปิดร้านค้าใน จ.น่าน ทำให้มีลูกค้านักท่องเที่ยวเข้ามาเลือกซื้อสินค้าอย่างต่อเนื่อง

ระยะต่อไปของเครื่องเงินชมพูภูคากำลังมีทายาทเข้ามาสืบทอดธุรกิจ โดยเริ่มปรับการออกแบบและพัฒนาสินค้าเครื่องเงินให้มีความทันสมัยยิ่งขึ้น แต่คงเอกลักษณ์การออกแบบของเครื่องเงินชาวเขาไว้ ทั้งการออกแบบสร้อยคอและผ้าพันคอจากเครื่องเงินและกระเป๋ารูปแบบใหม่ๆ เชื่อมั่นว่าจะสามารถสร้างยอดขายได้ดีทั้งต่างประเทศและในประเทศได้อย่างยั่งยืน เพราะสินค้าเครื่องเงินไทยมีความสวยและงดงามไม่แพ้ชาติใดในโลก