แผ่อิทธิพล

หากไม่นับรวมผลผลิตและการนำเข้าธัญพืชอื่นๆ แล้ว จะพบว่าปัจจุบันจีนมีผลผลิตข้าวสูงถึง 141 ล้านตันในปี 2557 จากปี 2556 ที่จีนมีผลผลิตข้าว 140 ล้านตัน และที่ผ่านมาจีนพยายามเพิ่มผลผลิตข้าวต่อเนื่อง แต่ยังจำเป็นต้องนำเข้าข้าวปีละ 3 ล้านตัน เพื่อให้เพียงพอกับการบริโภคภายในประเทศซึ่งมีประชากร 1,300 ล้านคน

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (เอฟเอโอ) ประเมินว่าในปี 2558 คาดว่าจีนจะนำเข้าข้าว 3 ล้านตัน เพิ่มจากปี 2557 ที่จีนนำเข้าข้าว 2.8 ล้านตัน ในขณะที่ข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่ปี 2554-2556 จีนนำเข้าข้าวเฉลี่ยปีละ 2.3 ล้านตัน สะท้อนให้เห็นว่าจีนมีความต้องการนำเข้าข้าวเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ท่ามกลางกำลังซื้อของคนจีนที่มีมากขึ้น

จากความต้องการข้าวที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้จีนมองหาแหล่งปลูกข้าวนอกประเทศเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง เช่น พม่า กัมพูชา และเพิ่มการซื้อข้าวผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ของโลก คือ ไทยและเวียดนาม

เช่น ล่าสุดในการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนครั้งที่ 25 และการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนจีน ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ ที่กรุงเนย์ปิดอว์ ประเทศพม่า ในระหว่างวันที่ 913 พ.ย.ที่ผ่านมา

นายกรัฐมนตรีจีน หลี่เค่อเฉียง ได้ลงนามข้อตกลงกับผู้นำพม่า โดยจีนตกลงว่าในปี 2558 จีนจะซื้อข้าวจากพม่าในปริมาณ 1 ล้านตัน ที่ระดับราคา 400 เหรียญสหรัฐ/ตัน จากที่ก่อนหน้านี้จีนใช้นโยบายเข้มงวดในการสั่งห้ามการลักลอบนำเข้าข้าวจากพม่าผ่านชายแดนทางตอนเหนือเข้าสู่จีน ซึ่งส่งผลกระทบต่อการส่งออกข้าวของพม่าอย่างหนัก

แต่ขณะเดียวกัน รัฐบาลจีนได้สนับสนุนการปลูกข้าวในพม่า โดยเสนอเงินกู้วงเงิน 300 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 9,600 ล้านบาท ให้รัฐบาลพม่านำไปปล่อยกู้ให้ชาวนา 500 เหรียญสหรัฐ/ราย หรือ 1.6 หมื่นบาท/ราย เพื่อเพิ่มการปลูกข้าวของชาวนาพม่า 2 ล้านราย ขณะที่ปัจจุบันพม่าผลิตข้าวได้ 12 ล้านตัน และส่งออกปีละ 1 ล้านตัน

นอกจากนี้ รัฐบาลจีนมีนโยบายสนับสนุนการปลูกข้าวและรับซื้อข้าวจากกัมพูชามากขึ้น เช่น ล่าสุดสมาพันธ์ข้าวกัมพูชา (CRF) มีแผนจะกู้เงินจากธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าของจีนเพื่อลงทุนโครงสร้างพื้นฐานในอุตสาหกรรมข้าว เช่น ไซโล โกดัง และเครื่องอบ เบื้องต้นความต้องการเงินลงทุนอยู่ที่ประมาณ 500 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 1.6 หมื่นล้านบาท