ลอยตัวดีเซล...ผลเสียมากกว่าได้

รัฐบาลโดยกระทรวงพลังงานมีนโยบายปรับราคาพลังงานทั้งระบบโดยเฉพาะ ประกาศที่จะไม่อุ้มราคาน้ำมันดีเซล โดยมีแนวโน้มที่จะปรับขึ้นภาษีสรรพสามิตจากลิตรละ 0.75 บาท เป็น 45 บาท ซึ่งหากเป็นจริงจะทำให้ราคาน้ำมันดีเซลจากปัจจุบันลิตรละ 29.39 บาท เป็นลิตรละ 32.64-33.64 บาท หรือแพงขึ้นจากราคาปัจจุบันประมาณลิตรละ 3.75 บาท โดยให้เหตุผลเพื่อให้ราคาน้ำมันดีเซลสะท้อนกลไกตลาดมีความเป็นธรรมกับผู้ใช้น้ำมันเบนซิน

ซึ่งฟังเหตุผลก็ค่อนข้างแปลกใจ เพราะน้ำมันดีเซลเป็นน้ำมันเชิงพาณิชย์ใช้ในภาคขนส่งคน สินค้า และภาคเกษตรเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจในภาพใหญ่ของประเทศ ในขณะที่น้ำมันเบนซินใช้ในรถยนต์ส่วนบุคคลเป็นส่วนใหญ่

ประเด็น คือ กระทรวงพลังงานคิดดีและรอบคอบแล้วหรือ ขณะที่กระทรวงการคลังซึ่งเห็นดีด้วยกับมาตรการนี้ เพราะพิจารณาผลที่จะได้จากการเก็บภาษีสรรพสามิตที่จะเพิ่มขึ้นปีละประมาณ 2,880 ล้านบาท เพื่อมาปิดงบประมาณขาดดุลโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบต่อเศรษฐกิจซึ่งอ่อนแออยู่แล้วอาจส่งผลต่อการฟื้นตัวในปีหน้า

ทั้งนี้ การปรับเพิ่มราคาน้ำมันดีเซลส่งผลต่อการเพิ่มขึ้นของต้นทุนการผลิตทั้งภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม โดยภาคอุตสาหกรรมต้นทุนค่าขนส่งเฉลี่ยประมาณร้อยละ 1012 ซึ่งต้นทุนขนส่งจะสูงหรือต่ำกว่านี้ขึ้นอยู่กับ ระยะทาง ลักษณะ และมูลค่าของสินค้าที่บรรทุก หากระยะทางยิ่งไกลเท่าไหร่ค่าขนส่งก็จะยิ่งสูง ขณะที่สินค้าเกษตรซึ่งกินเนื้อที่บรรทุกมากและมีมูลค่าค่อนข้างต่ำค่าขนส่งก็จะยิ่งสูงกว่าสินค้าอุตสาหกรรม

อีกทั้งนโยบายการลอยตัวน้ำมันดีเซลด้วยการปรับขึ้นค่าสรรพสามิตจะส่งผลกระทบอย่างมากต่อเกษตรกร ซึ่งปัจจุบันรายได้ลดลงจากราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ เพราะน้ำมันดีเซลเป็นปัจจัยการผลิตที่สำคัญที่ใช้ในเครื่องจักรกลการเกษตรต่างๆ รถไถนา เครื่องสูบน้ำเข้าไร่เข้าสวน รวมไปถึงรถอีแต๋น ซึ่งเป็นพาหนะในการขนสินค้าออกจากท้องนาท้องไร่ ขณะที่ต้นทุนขนส่งสินค้าเกษตรเพื่อส่งโรงสีหรือโรงงานแปรรูปจะสูงขึ้นซึ่งย่อมกระทบต่อรายได้สุทธิที่ลดลงของเกษตรกร ซึ่งกลุ่มผู้รับไปเต็มๆ คือประชาชนในฐานะเป็นผู้บริโภคอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

จากการลองคำนวณแบบชาวบ้านโดยใช้ตัวเลขพื้นฐานหากน้ำมันดีเซลปรับขึ้นลิตรละ 4 บาทจากราคาปัจจุบัน โดยนำตัวเลขรถบรรทุกทั้งหกล้อ สิบล้อ และรถเทรลเลอร์มาเฉลี่ย โดยคำนวณต้นทุนการขนส่งจากต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ และบวกค่าน้ำมันซึ่งต้องวิ่งเที่ยวเปล่า พบว่าในทุก 100 กิโลเมตรจะทำให้มีผลต่อราคาสินค้าเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 45 ยิ่งระยะทางไกลค่าขนส่งก็จะยิ่งสูงขึ้นเป็นทวีคูณ โดยตัวเลขนี้ยังไม่ได้รวมต้นทุนขนส่งสินค้าของภาคค้าปลีกค้าส่งซึ่งจะต้องขนส่งสินค้าไปจนถึงร้านค้าใกล้บ้านผู้บริโภค

อย่างไรก็ตาม ภายใต้เศรษฐกิจที่ซบเซาอยู่ขณะนี้ ผู้ผลิตหรือผู้ให้บริการด้านขนส่งก็คงไม่สามารถผลักดันไปสู่ผู้บริโภคได้ทั้งหมด และการปรับราคาสินค้าในสภาวะที่เป็นอยู่ในขณะนี้คงไม่ง่าย ส่วนที่จะนานแค่ไหนขึ้นอยู่กับความอึดในการแบกรับต้นทุนของผู้ประกอบการ สำหรับสินค้าที่มีแนวโน้มอาจปรับตัวสูงขึ้นจากมาตรการปรับราคาน้ำมันดีเซล จะเป็นสินค้าประเภทอาหารเพราะราคามีความอ่อนไหว ส่วนที่จะมีมาตรการให้ผู้ประกอบการช่วยตรึงราคาสินค้า คงทำได้ระยะสั้นๆ เพราะราคาสินค้าอั้นมานานแล้วคงได้จังหวะที่จะปรับตัวครั้งใหญ่

นอกจากนี้ น้ำมันดีเซลยังเป็นพลังงานในภาคขนส่งทั้งรถเมล์ของ ขสมก. รถท่องเที่ยวและรถโดยสารต่างจังหวัด รถไฟ เรือโดยสาร ไม่เว้นแม้แต่รถสองแถวซึ่งต่างรอคิวที่จะขึ้นค่าโดยสาร เมื่อบวกกับการปรับราคาแก๊สแอลพีจี ซึ่งเป็นต้นทุนในครัวของประชาชนและเป็นต้นทุนของรถแท็กซี่ก็จะยิ่งทำให้เป็นปัจจัยกระตุ้นต่อเงินเฟ้อที่จะตามมาอย่างแน่นอน ซึ่งเงินในกระเป๋าของประชาชนจะหายไปอีกมาก และย่อมส่งผลต่อการฟื้นตัวของการบริโภคในปีหน้า

ทั้งนี้ การปรับราคาดีเซลอยู่ในช่วงราคาน้ำมันดีเซลในตลาดโลกลดลงต่ำสุดในรอบ 2 ปี ลองนึกดูว่าหากราคาน้ำมันดีดตัวกลับสูงขึ้นไป บวกกับช่วงจังหวะการปรับราคาของกระทรวงพลังงานผลที่จะเกิดขึ้นกับเศรษฐกิจคงบรรยายไม่ออก

หากเป็นไปได้ขอให้รัฐบาลกรุณาทบทวนนโยบายปรับราคาน้ำมันดีเซลออกไปก่อน และขอให้กระทรวงพลังงานซึ่งชี้แจงว่าจะพิจารณาเรื่องนี้เดือน ม.ค.ปีหน้า...พิจารณาให้รอบคอบด้วยครับ