รัฐบาลงานงอกลุยโซนนิ่งพืชพ่วงจัดการรุกป่า

โดย...สิทธิณี ห่วงนาค

นโยบายการจัดโซนนิ่งพื้นที่ปลูกพืชเศรษฐกิจในประเทศไทย เพื่อแก้ปัญหาผลผลิตการเกษตรล้นตลาด จนส่งผลให้ราคาผลผลิตตกต่ำมีมานานหลายทศวรรษ แต่กลับไม่เคยประสบความสำเร็จในทางปฏิบัติเลย

แม้แต่รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เองก็ได้ให้ความสำคัญกับการจัดโซนนิ่งพื้นที่เกษตร โดยเฉพาะการลดพื้นที่ที่ไม่เหมาะสมในการปลูกข้าว 27 ล้านไร่ และจูงใจให้เกษตรกรไปปลูกพืชอื่นๆ แทน

“ขณะนี้เราอยู่ระหว่างการทำรายละเอียดทั้งหมดเป็นรายพืชว่า จะเพิ่มการปลูกพืชใดบ้างเพื่อให้สอดคล้องกับราคาตลาด และเมื่อมีผลผลิตออกมาจะต้องไม่ส่งผลกระทบในมุมกลับต่อเกษตรกร โดยรัฐบาลชุดนี้มีเป้าหมายลดพื้นที่ไม่เหมาะสมกับการปลูกข้าวลง 27 ล้านไร่ เพราะจะเห็นได้ว่าที่ผ่านมาเกษตรกรส่วนใหญ่ของประเทศมีหนี้สินล้นพ้นตัวจากการปลูกข้าวปีละ 60 ล้านไร่” อภิชาติ พงษ์ศรีหดุลชัย ผู้ช่วย รมว.เกษตรและสหกรณ์ ระบุ

โดยล่าสุดคณะอนุกรรมการร่วมจัดทำยุทธศาสตร์สินค้าเกษตรรายพืชเศรษฐกิจ 4 สินค้า ที่มี พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.พาณิชย์ เป็นประธาน ได้สรุปยุทธศาสตร์พืช 4 ชนิด (2558-2569) คือ อ้อย ปาล์มน้ำมัน มันสำปะหลัง และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เสร็จเรียบร้อยแล้ว โดยตั้งเป้าลดพื้นที่ปลูกข้าวลง 9.9 ล้านไร่ ก่อนจะจูงใจด้วยวิธีการต่างๆ ให้เกษตรกรไปปลูกพืชชนิดอื่นๆ ตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ภายใต้ 2 มาตรการหลัก คือ 1.รัฐบาลช่วยเหลือเงินกู้อัตราดอกเบี้ยต่ำเพื่อสนับสนุนให้เกษตรกรเปลี่ยนอาชีพ และ 2.การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานให้ โดยเฉพาะการลงทุนด้านแหล่งน้ำ

ในขณะที่กระทรวงเกษตรฯ มีความเห็นว่า ปริมาณผลผลิตข้าวที่เหมาะสมกับประเทศไทย คือ อยู่ที่ไม่เกิน 30-31 ล้านตันข้าวเปลือก จากปัจจุบัน 3-5 ล้านตันข้าวเปลือก ซึ่งเป็นปริมาณที่เพียงพอต่อการบริโภคในประเทศ 710 ล้านตันข้าวสาร และส่งออกได้ในระดับ 78 ล้านตัน โดยจะไม่ทำให้ราคาข้าวเปลือกในประเทศตกต่ำ

“ฝ่ายนโยบายต้องการให้เริ่มทำในพืชที่มีความพร้อมและมีตลาดรองรับ ซึ่งหลายฝ่ายเห็นตรงกันว่าควรจะเริ่มต้นที่อ้อย ซึ่งตลาดมีความต้องการเพิ่มขึ้นชัดเจน โดยเฉพาะหลังเปิดประชาคมอาเซียน (เออีซี) และสมาคมอ้อยและน้ำตาลทรายก็แจ้งว่ามีความต้องการเพิ่มอีกอย่างน้อย 6 ล้านไร่ จากปัจจุบัน 10 ล้านไร่ แต่เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อปริมาณผลผลิตที่จะออกมา โดยปีแรกเราจะเริ่มส่งเสริมการปลูก 7 แสนไร่ ในพื้นที่ที่อยู่ในรัศมีโรงงานน้ำตาลไม่เกิน 50 กิโลเมตรรองรับ จากนั้นจะจูงใจให้ปลูกเพิ่มให้ได้ครบ 6 ล้านไร่ ภายในปี 2569” อภิชาติ บอก

ด้านมุมมองเอกชนอย่าง

อิสระ ว่องกุศลกิจ ประธานกรรมการหอการค้าไทย ระบุว่า เอกชนเห็นด้วยกับการโซนนิ่งพื้นที่ปลูกพืช โดยเฉพาะการลดพื้นที่ปลูกข้าว ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ข้าวที่เอกชนจัดทำร่วมกับกระทรวงพาณิชย์ แต่การให้เกษตรกรเปลี่ยนไปปลูกพืชอื่นนั้น จะต้องยึดหลักความสมัครใจของเกษตรกรเป็นหลัก ขณะที่การเพิ่มพื้นที่ปลูกอ้อยเป็นแนวทางที่ถูกต้อง เพราะหลังเปิดเออีซีแล้วความต้องการน้ำตาลจะมีปริมาณเพิ่มขึ้นมาก

อย่างไรก็ตาม แม้นโยบายลดพื้นที่ปลูกข้าวและการโซนนิ่งการปลูกพืชชนิดต่างๆ จะมีความสำคัญ แต่ในขณะเดียวกันกลับมีข้อมูลว่ามีเกษตรกรบุกรุกพื้นที่ป่าสงวนและปลูกพืชต่างๆ มากกว่า 13 ล้านไร่ โดยเฉพาะข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่มีพื้นที่ปลูก 7 ล้านไร่ แต่เป็นการปลูกในพื้นที่ป่ากว่า 3 ล้านไร่

แม้ว่าโจทย์สำคัญของรัฐบาล คือ การจัดโซนนิ่งพื้นที่ปลูกข้าว และพื้นที่ปลูกพืชเกษตรอื่นๆ แต่ประเด็นที่รัฐบาลไม่ควรละเลยเช่นกัน คือ ผลผลิตสินค้าเกษตรที่เพิ่มขึ้นอย่างควบคุมไม่ได้ ส่วนหนึ่งเป็นผลผลิตที่มาจากพื้นที่บุกรุกป่ากว่า 13 ล้านไร่