สื่อเชื่อมอัตลักษณ์

ในมิติสังคมและวัฒนธรรม สื่อเป็นตัวกลางหนึ่งที่ช่วยเชื่อมโยงคนในสังคม

มนต์ศักดิ์ ชัยวีระเดช หัวหน้าโครงการอาเซียน มีเดีย มูฟ เล่าว่าหลังเป็นอาจารย์สาขาวิชาโฆษณา คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ระยะหนึ่ง เริ่มสังเกตว่าเวลาใครต่อใครพูดเรื่องประชาคมอาเซียน มักจะพูดแต่เรื่องประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน หรือเออีซี ไม่ค่อยพูดถึงบริบทอื่นๆ จึงตั้งคำถามว่าแล้วในแง่มุมการสื่อสารระหว่างชาติสมาชิกอาเซียน แท้จริงเป็นอย่างไร และชวนคณาจารย์ในคณะมาร่วมดำเนินโครงการดังกล่าว เพื่อศึกษาวิจัยสื่อในอาเซียน

งานวิจัยหนึ่งที่ได้ศึกษา คือเรื่อง “นิวมีเดีย” หรือ “สื่อใหม่” ในอาเซียน โดยได้เลือกศึกษาแฟนเพจเฟซบุ๊ก ASEAN Community และไปสัมภาษณ์แอดมินเพจซึ่งประกอบด้วยคนหลากหลายสัญชาติ สอบถามวิธีหาข้อมูลมาลงในแฟนเพจ และบริบทที่เกี่ยวกับอาเซียน

“สิ่งหนึ่งที่ได้จากการคุยกับแอดมินหลายคน คือเขารู้สึกโอเคกับการเปิดอาเซียนและเกิดสื่อใหม่ๆ การได้เรียนรู้ซึ่งกันและกันเปรียบเสมือนการทลายพรมแดนที่เคยกั้นประเทศต่างๆ เอาไว้”

ทั้งนี้ จากจุดเริ่มต้นการทำงาน เมื่อแอดมินสัญชาติหนึ่งโพสต์ภาพชุดรำขึ้นมา อาจมีคนสัญชาติอื่นโต้แย้งขึ้นมาว่า ชุดรำนั้นเป็นของประเทศตัวเอง แต่การที่แอดมินแต่ละคนได้ทำงานร่วมกัน ก็ได้เรียนรู้ความแตกต่างระหว่างกัน นำมาสู่ความเข้าใจรากเดียวกัน ทำให้ตระหนักได้ว่า คนอาเซียนมาจากพื้นเพเดียวกัน จึงหันมามองเพื่อนบ้านในมุมใหม่มากขึ้น

ขณะเดียวกัน ผู้รับสารที่คลิกไลค์แฟนเพจก็มีโอกาสรู้จักเพื่อนบ้านและประชาคมอาเซียนมากขึ้น บรรเทาความรู้สึกขัดแย้งที่เคยมีมาแต่อดีต

มนต์ศักดิ์ เสริมว่า ยุคปัจจุบันคือ “ยุครอยต่อ” มีการเรียนรู้และแลกเปลี่ยนข้อมูล หากต้องการให้ประชาชนรวมกันได้ สื่ออาจต้องเป็น “บัดดี้” แลกเปลี่ยนบุคลากรและองค์ความรู้ เพื่อให้เกิดความเข้าใจบริบทที่แตกต่างท้ายที่สุดสื่ออาจรวมตัวกันจนกลายเป็น “สื่อระดับอาเซียน”

“เมื่อพูดถึงหนึ่งวิสัยทัศน์ หนึ่งอัตลักษณ์ หนึ่งประชาคม ผมว่าเรื่องหนึ่งอัตลักษณ์อาจไม่จำเป็นต้องเหมือนกันเป๊ะก็ได้ แต่สื่ออาจต้องเข้าไปช่วยให้ทุกประเทศที่ยังมีความแตกต่างกัน เข้าใจความแตกต่างนั้นได้ นั่นแหละคืออัตลักษณ์ของอาเซียน”

ต่อจากนี้เขาจะทำงานวิจัยต่อไป โดยหวังให้คนไทยเข้าใจตัวเอง รู้ว่ามองเพื่อนบ้านอย่างไร และเพื่อนบ้านมองไทยอย่างไร เพื่อให้คนไทยทราบว่าต่อไปควรจะยืนอยู่ในจุดใด