รถไฟฟ้า (จีน) มาหานะเธอ

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจภาครัฐโพสต์ทูเดย์

28 ต.ค.ที่ผ่านมา พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ สมาชิกคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ยกคณะชุดใหญ่เดินทางไปที่เมืองคุนหมิง ประเทศจีน เพื่อหารือกับทางการจีนก่อนที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช. จะเดินทางไปประชุมผู้นำเอเปก ระหว่างวันที่ 10-11 พ.ย.นี้

ข้อมูลชุดแรกที่ถูกถ่ายทอดมาจากสมคิด คือ จะมีการหารือกันเรื่องการขายข้าวและยางพาราในปริมาณพิเศษ

ข้อมูลชุดที่สองที่แบไต๋ออกมา คือ จะมีการหารือและหาข้อสรุปการร่วมพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะการลงทุนรถไฟในเส้นทางหนองคายนครราชสีมา และเส้นทางนครราชสีมามาบตาพุด ที่จะมีการสร้างเป็นเส้นทางแรกเพื่อพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้เชื่อมโยงกับอาเซียน

นั่นแสดงว่า การข่าวของญี่ปุ่นเข้าขั้นดีเลิศ

เพราะเมื่อวันจันทร์ที่ 20 ต.ค. ชิเกะคะสุ ซะโตะ เอกอัครราชทูตญี่ปุ่น ประจำประเทศไทย เดินสายพบ ยงยุทธ ยุทธวงศ์ รองนายกรัฐมนตี และบุกเข้าพบ ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล รองนายกรัฐมนตรี เพื่อขอความชัดเจนเกี่ยวกับนโยบายการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานระบบรางและรถไฟความเร็วสูง ว่ารัฐบาลไทยจะเลือกจีนหรือญี่ปุ่นมาร่วมลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน

ทูตญี่ปุ่นได้สอบถามถึงแผนลงทุนรถไฟความเร็วสูงที่รัฐบาลไทยจะให้จีนเข้ามาลงทุนแลกกับการพัฒนาพื้นที่ข้างทางฝั่งละ 5 กิโลเมตร ระยะทาง 421 กิโลเมตร ก่อนเสนอตัวว่า ญี่ปุ่นสนใจลงทุนระบบรางและจะให้เงินกู้พิเศษในโครงการนี้

ขณะที่ทางฝ่ายไทยแจ้งว่า จะไม่รับเงื่อนไขการช่วยเหลือด้านการลงทุน หรือเงินกู้ที่มีเงื่อนไขผูกพัน แต่ได้เชิญชวนให้ญี่ปุ่นมาร่วมลงทุนในทวายโปรเจกต์

วันเดียวกันนั้น พล.อ.อ.ประจิน จั่นตอง รมว.คมนาคม เปิดให้ หนิงฟู่ขุย เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีน เข้าพบ ข้อตกลงที่เห็นชอบร่วมกัน คือ จะร่วมมือในการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ร่วมมือการชำระเงินทั้งในรูปแบบเงินสด หรือชำระด้วยสินค้าเกษตร โดยจะร่วมจัดตั้งคณะทำงานศึกษาร่วมกัน

ว่ากันว่า การหารือวันนั้นคือ หนิงฟู่ขุย ทูตจีน ได้ชี้แจงว่า ทางการจีนเริ่มก่อสร้างโครงการรถไฟทางขนาดมาตรฐานความกว้าง 1.435 เมตร (Standard gauge) มีความเร็ว 160 กม./ชม.จากคุนหมิงลาว ในปี 2558 ซึ่งสอดคล้องกับโครงการที่รัฐบาลไทยจะดำเนินการ คือ ก่อสร้างรถไฟทางคู่ขนาดรางมาตรฐานความเร็ว 160180 กม./ชม. ซึ่งจะสามารถเชื่อมโยงเส้นทางกันได้ เพราะใช้ระบบและเทคโนโลยีที่ใกล้เคียงกัน และเป็นเส้นทางเดิมที่ทางการจีนและไทยได้เคยร่วมสำรวจไว้แล้วว่าจะเป็นรถไฟความเร็วสูง 250 กม./ชม. แต่จะปรับให้เป็นความเร็วที่ 160 กม./ ชม. เพราะเหมาะสมและคุ้มค่าลงทุนมากกว่า

แม้จะไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจน แต่ภาพที่ปรากฏคือ รัฐบาลไทยกำลังเปิดประตูเดินหน้าเจรจากับรัฐบาลจีนอย่างเต็มเหนี่ยว

เป็นการเดินหน้าหลังจากที่ประชุม คสช. เมื่อวันที่ 29 ก.ค. 2557 พล.อ.ประยุทธ์ หัวหน้า คสช. ในขณะนั้นได้สั่งการให้ฝ่ายความมั่นคงและกระทรวงการต่างประเทศ พิจารณาแต่งตั้งคณะกรรมาธิการร่วมระหว่างไทยจีน เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนและติดตามการดำเนินงานด้านเศรษฐกิจของทั้งสองประเทศ

ไม่ว่าการเปิดโต๊ะเจรจากับรัฐบาลจีนของ “พล.อ.ประวิตรสมคิด” จะมีผลสรุปออกมาในรูปใด แต่นี่คือการตั้งไข่ใส่กระเช้าให้ พล.อ.ประยุทธ์ หารือแบบทวิภาคีกับ หลี่เค่อเฉียง นายกรัฐมนตรีจีน แน่นอน

สร้อยทิพย์ ไตรสุทธิ์ ปลัดกระทรวงคมนาคม ให้ข้อมูลว่า โครงการที่จีนสนใจลงทุนมีรถไฟทางคู่ 1 เมตร จำนวน 6 สาย เงินลงทุน 127,472 ล้านบาท แต่ที่สนใจพิเศษคือ การลงทุนโครงการรถไฟทางคู่มาตรฐานขนาดราง 1.435 เมตร ความเร็ว 160 กม./ชม. ที่ คสช.ให้ศึกษารายละเอียดโครงการ 2 สาย เงินลงทุน 741,460 ล้านบาท

ประกอบด้วย 1.เส้นทางสายหนองคายนครราชสีมาสระบุรีแหลมฉบังมาบตาพุด ระยะทาง 737 กม. เงินลงทุน 392,570 ล้านบาท

2.เส้นทางสายเชียงของเด่นชัยบ้านภาชี ระยะทาง 655 กม. เงินลงทุน 348,890 ล้านบาท เพื่อเชื่อมกับรถไฟทางคู่ราง 1.435 เมตร ของจีนที่จะสร้างมายังประเทศลาว ที่นครเวียงจันทน์ ผ่าน จ.หนองคาย และห้วยทรายผ่าน อ.เชียงของ

แต่ดูเหมือนว่าถึงตอนนี้เส้นทางจะเปลี่ยนไปเป็นนครราชสีมามาบตาพุด มาเชื่อมต่อสายต่อขยายแอร์พอร์ตลิงค์จากสุวรรณภูมิพัทยาระยอง มาต่อยอด โดยปรับความเร็วจาก 250 กม./ชม. มาอยู่ที่ 160 กม./ชม. โดยจะก่อสร้างบนเขตทางใหม่คู่ขนานไปกับทางรถไฟเดิม

สำหรับแนวรถไฟขนาด 1.435 เมตร ใน 2 สายทางใหม่ จะเชื่อมการเดินทางมายังกรุงเทพฯ ที่สถานีกลางบางซื่อ ที่เป็นศูนย์รวมของรถไฟทุกสาย โดยมีชุมทางบ้านภาชีเป็นศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายการเดินทางสำหรับผู้โดยสาร

ขณะที่เส้นทางสายหนองคายนครราชสีมาสระบุรีฉะเชิงเทราแหลมฉบังมาบตาพุด จะเชื่อมจากหนองคายลงมาถึงมาบกะเบา ก่อนจะเปลี่ยนถ่ายคนจากบ้านภาชีเข้ากรุงเทพฯ

ส่วนตู้สินค้าการขนสินค้าจะถ่ายที่ภาชีก่อนเดินรถไปแหลมฉบังและมาบตาพุด

ข้อมูลล่าสุด สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้เปลี่ยนแปลงการใช้เงินจากงบประมาณ 350 ล้านบาท มาจัดจ้างบริษัทที่ปรึกษาไปแล้ว

ชัยวัฒน์ ทองคำคูณ รองผู้อำนวยการ สนข. ให้ข้อมูลว่า ทางจีนอยากมาร่วมมือพัฒนาระบบรถไฟกับไทย และยอมรับในเงื่อนไขการจัดตั้งบริษัทร่วมทุนที่เคยเอ็มโอยูร่วมกันไว้เมื่อปี 2553 โดยไทยถือหุ้น 51% จีนถือหุ้น 49% เพื่อลงทุนก่อสร้างรถไฟราง 1.435 เมตร สายหนองคายแหลมฉบังมาบตาพุด เพราะเป็นเส้นยุทธศาสตร์ของจีนที่ขีดไว้นานแล้วเพื่อลากจากคุนหมิงผ่านลาวมาไทย

บริษัทร่วมทุนดังกล่าวอยู่ในรูปแบบรัฐวิสาหกิจ มีทุนจดทะเบียนเริ่มที่ 1 แสนล้านบาท ซึ่งบริษัทนี้จะขอสัมปทานเช่าใช้เส้นทางจากการรถไฟแห่งประเทศไทยมาดำเนินการเป็นเวลา 50 ปี

การคิกออฟเจรจากับจีนเพื่อลงทุนระบบรางกำลังจะเริ่มขึ้น จึงต้องจับตาว่ารัฐบาลไทยจะรักษาผลประโยชน์ให้กับประเทศได้แค่ไหน

กรอบการเจรจาการลงทุนรถไฟไทยจีน

1.ควรตั้งบริษัทร่วมทุนระหว่าง ไทย จีน ขึ้นเพื่อดำเนินการโครงการนี้ เป็นการร่วมมืออย่างถาวร ไทยต้องเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ ในสัดส่วน 51 / 49 )

2.บริษัทนี้จะเป็นผู้ดำเนินโครงการทั้งหมด ทุนจัดทะเบียนต้องเพียงพอที่จะสามารถขอเงินกู้ได้ การกู้เงินและใช้หนี้เป็นภาระของบริษัทร่วมทุน รัฐบาลไทยไม่ต้องแบกภาระเงินกู้ (มีการคุยนอกรอบว่าถ้ารัฐบาลจีนให้เงินกู้บริษัทฯนี้ในอัตราดอกเบี้ย 2% โครงการนี้จะมีอนาคต )

3.บริษัทร่วมทุนนี้ต้องมีสภาพเป็นรัฐวิสาหกิจ ได้สัญญาสัมปทาน เช่าเส้นทาง ( คู่ขนานกับเส้นเดิมของรถไฟไทย) กับการรถไฟกับการถไฟแห่งประเทศไทย

4.ระบบของการเดินรถจะเป็นเทคนิคของจีนทั้งหมด เพราะเป้าหมายคืออนุญาตให้รถไฟจีนขนนักท่องเที่ยวจากคุนหมิงมาไทย ผ่านไปมาเลเซียได้ โดยรถไฟจากจีนใช้ระบบรางของไทยได้ ส่วนรถไฟจากไทยก็สามารถวิ่งไปคุนหมิงได้เช่นเดียวกัน

5.คาดว่าจะใช้เงิน 180,000 ล้านบาทสำหรับเส้นทางหนองคาย กทม ทุนจดทะเบียนเบื้องต้น 9 หมื่นล้านบาท ไทยลงทุน 51 % ของ 90,000 ล้านบาท ตกประมาณ 4.6 หมื่นล้านบาท โดยจะจัดสรรมาจากงบประมาณปีละ 12 หมื่นล้านบาท