ความท้าทายเซมิคอนดักเตอร์ในไทย

อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ของโลกเติบโตรวดเร็วมาก เนื่องจากเป็นหัวใจสำคัญในการผลิตคอมพิวเตอร์ โทรคมนาคม โทรทัศน์ รถยนต์ โทรศัพท์มือถือ ฯลฯ ประเทศแนวหน้าในอุตสาหกรรมนี้ คือ สหรัฐ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และไต้หวัน ประเทศผู้นำระดับรองลงมา คือ จีน เยอรมนี สิงคโปร์

สำหรับในภูมิภาคเออีซี ปัจจุบันผู้นำในอุตสาหกรรมนี้ คือ สิงคโปร์และมาเลเซีย เนื่องจากผลิตแบบครบวงจร ตั้งแต่ออกแบบวงจรรวม ผลิตเวเฟอร์วงจรรวม ประกอบและทดสอบไอซี หรือ “ชิป”

กรณีสิงคโปร์ เดิมเมื่อ 15 ปีมาแล้ว มีแนวโน้มว่าจะมาแรงและก้าวขึ้นเป็นประเทศแนวหน้าของโลกด้านนี้ เนื่องจากรัฐบาลสิงคโปร์สนับสนุนจริงจัง ทำให้มีโรงงานเวเฟอร์มากกว่า 10 แห่ง ตั้งในสิงคโปร์ แต่กลับไม่สำเร็จมากนัก ระยะหลังจึงเปลี่ยนไปสนับสนุนอุตสาหกรรมอื่นที่ตัวเองมีศักยภาพมากกว่า ฯโดยเฉพาะชีวเวชศาสตร์ อาทิ การผลิตยา การวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพ การรักษาพยาบาล การผลิตยารักษาโรค ฯลฯ

ส่วนประเทศแถว 2 ของเออีซี ซึ่งไม่มีขั้นตอนการผลิตเวเฟอร์วงจรรวม มีเฉพาะขั้นตอน การประกอบและทดสอบไอซีเท่านั้น ขณะที่การผลิตเวเฟอร์วงจรรวมเป็นระดับวิจัยเท่านั้น ไม่ได้ผลิตเชิงพาณิชย์

เดิมมีเฉพาะไทยและฟิลิปปินส์ที่เป็นระดับแถว 2 ของอาเซียน แต่ปัจจุบันเวียดนามกำลังมาแรง เนื่องจากมีหลายบริษัทมาตั้งฐานผลิต โดยเฉพาะอินเทลของสหรัฐ ซึ่งลงทุนในเวียดนามถึง 3 หมื่นล้านบาท โดยปี 2556 เวียดนามส่งออกไอซี 4,800 ล้านเหรียญสหรัฐ กำลังไล่ตามไทยมาอย่างติดๆ และมีแนวโน้มแซงไทยในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า

กรณีของไทย ปัจจุบันสถานการณ์ไม่ค่อยดีนัก มูลค่าส่งออกไอซีซึ่งเดิมเคยเติบโตอย่างรวดเร็ว ระยะหลังชะลอตัวลงมาก โดยมูลค่าส่งออกที่เคยสูงถึง 8,066 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2553 ได้ลดลงเหลือ 7,910 และ 6,689 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2554 และ 2555 ตามลำดับ แม้สถานการณ์จะกระเตื้องขึ้นในปี 2556 โดยส่งออกเพิ่มเป็น 7,200 ล้านเหรียญสหรัฐ ก็ตาม

แต่ยังต่ำกว่าในอดีตค่อนข้างมาก สำหรับ 8 เดือนแรกของปี 2557 ส่งออกกระเตื้องขึ้นเล็กน้อยมาอยู่ที่ระดับ 4,759 ล้านเหรียญสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นเพียง 2.8% จากระยะเดียวกันของปี 2556

ปัญหาอุตสาหกรรมไอซีของไทยมีทั้งในส่วนขาดอุตสาหกรรมเวเฟอร์ขั้นต้นน้ำ ขาดแคลนแรงงาน ขาดความเชี่ยวชาญ ประกอบกับต้องเผชิญอุทกภัยครั้งใหญ่เมื่อปลายปี 2554 ทำให้โรงงานหลายแห่งเสียหาย เนื่องจากกระจุกตัวทางตอนเหนือของกรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นพื้นที่รับน้ำพอดี โดยเฉพาะบริษัท STATS ChipPAC ของสิงคโปร์ ผู้ทำธุรกิจรับจ้างประกอบและทดสอบไอซีรายใหญ่อันดับ 4 ของโลก มีโรงงานไอซีตั้งที่เขตอุตสาหกรรมนวนคร ได้รับความเสียหายอย่างมาก และยกเลิกการผลิตไอซีในไทยทั้งหมด โดยได้ย้ายการผลิตไปยังสิงคโปร์ จีน เกาหลีใต้

ในอนาคตการแข่งขันจะทวีความรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อเดือน ก.ย. 2557 กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศของจีน ได้วางแผนจัดตั้งกองทุนลงทุนในอุตสาหกรรมวงจรรวมแห่งชาติ (National Integrated Circuit Industry Investment Fund) วงเงิน 6 แสนล้านบาท เพื่อก้าวสู่แนวหน้าของโลกด้านเซมิคอนดักเตอร์