ดิ้นขายข้าวทางตรง

การระบายข้าวสต๊อกรัฐบาลที่มีมากถึง 18 ล้านตัน ถือเป็นเรื่องท้าทายฝีมือของรัฐบาลชุดใหม่ ล่าสุดได้มีการอนุมัติขายข้าวให้กับเอกชนที่เสนอราคาซื้อข้าวผ่านการประมูลข้าวรอบ 2/2557 ซึ่งเปิดประมูลไป 1.39 แสนตัน มีเอกชนเสนอราคา 38 ราย ปรากฏว่ามีผู้ได้รับการอนุมัติขายครั้งนี้ 13 ราย ปริมาณรวม 7.2 หมื่นตัน มูลค่า 909 ล้านบาท

เมื่อรวมกับผลการเปิดประมูลข้าวในรอบ 1/2557 ที่ได้อนุมัติขายให้กับผู้ชนะการประมูลที่ผ่านเกณฑ์ราคา 11 ราย ปริมาณ 7.32 หมื่นตัน มูลค่ากว่า 740 ล้านบาท ส่งผลให้ช่วง 2 เดือนที่ผ่านมา (ส.ค.ก.ย.) รัฐบาลได้ระบายข้าวออกจากสต๊อกได้เพียง 1.45 แสนตัน มูลค่ารวม 1,649 ล้านบาทเท่านั้น

ส่วนการประมูลข้าวรอบ 3 ซึ่งตามแผนเดิมกรมการค้าต่างประเทศจะเปิดประมูลในช่วงเดือน ต.ค. ล่าสุดยังไม่มีสัญญาณว่าจะมีการเปิดประมูลหรือไม่ เพราะต้องรอดูปริมาณผลผลิตข้าวเปลือกนาปีฤดูกาลใหม่ 2557/2558 ที่กำลังจะทยอยออกมาสู่ตลาดว่าจะมีปริมาณลดลงมากน้อยแค่ไหน

หากประเมินสถานการณ์การระบายข้าวสต๊อกรัฐบาลผ่านช่องทางการประมูล พบว่ายังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร โดยเฉพาะข้าวขาว 5% ซึ่งเป็นข้าวส่วนใหญ่ในสต๊อกรัฐบาล ที่อาจมีปัญหาในเรื่องของผลกระทบราคาข้าวในตลาด และส่งผลไปยังราคาของผลผลิตข้าวเปลือกฤดูกาลใหม่ที่จะออกมา

ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ได้ปรับแผน โดยใช้วิธีเปิดขายตรงให้กับเอกชนที่มีคำสั่งซื้อจากต่างประเทศสามารถมาเสนอซื้อข้าวสต๊อกรัฐบาลได้ เพื่อผลักดันให้ข้าวสารสต๊อกรัฐส่งออกไปตลาดต่างประเทศ รวมทั้งการเร่งขายผ่านรัฐต่อรัฐ (จีทูจี) ให้กับรัฐบาลต่างประเทศทั้งอินโดนีเซีย จีน ฟิลิปปินส์ รวมปริมาณส่งมอบกว่า 5 แสนตัน

แม้การเปิดขายข้าวทางตรงจะสามารถระบายข้าวออกจากสต๊อกได้ปริมาณมาก แต่ก็มีคำถามถึงความโปร่งใสในการอนุมัติขายข้าวให้กับเอกชน ให้เท่าเทียมกันทุกราย เพราะสุดท้ายแล้วรายใหญ่มักได้เปรียบที่จะได้ข้าวสต๊อกรัฐมากกว่ารายเล็กอยู่ดี ปัญหาเหล่านี้เป็นเรื่องรัฐบาลต้องขบคิด