อุตสาหกรรมต่างจังหวัด...เงียบเหงา

ในช่วงที่ผ่านมาผมมีโอกาสเดินทางไปต่างจังหวัดหลายจังหวัดในหลายภาค ได้แลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นกับผู้ประกอบการในท้องถิ่น พบว่าส่วนใหญ่ได้รับความเดือดร้อนธุรกิจเงียบเหงาจากผลกระทบเศรษฐกิจที่ชะลอตัว อุตสาหกรรมในต่างจังหวัดมีบทบาทความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจ โดยมีโรงงานทุกประเภทรวมกันประมาณ 1 แสนโรงงาน (ไม่รวม กทม.และปริมณฑล) มีแรงงานรวมกันประมาณ 2.05 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 51.62 ของแรงงานในระบบอุตสาหกรรมทั้งประเทศ มีสัดส่วนอยู่ในระบบเศรษฐกิจประมาณร้อยละ 27.39 ต่อจีดีพี (3.26 ล้านล้านบาท) อุตสาหกรรมในต่างจังหวัดส่วนใหญ่เป็นเอสเอ็มอีมีส่วนสำคัญต่อการกระจายรายได้ เป็นการสร้างงานให้กับทั้งผู้ประกอบการในพื้นที่ และสร้างรายได้ให้กับประชาชนในท้องถิ่น

ปัญหาสำคัญของอุตสาหกรรมในต่างจังหวัดเกี่ยวข้องกับขีดความสามารถในการแข่งขัน ผู้ประกอบการส่วนใหญ่เป็นคนท้องถิ่น การบริหารธุรกิจเป็นแบบครอบครัว การทำตลาดค่อนข้างจำกัด หรือเป็นลักษณะอุตสาหกรรมรับจ้างการผลิต หรือรับช่วงต่อการผลิตกับอุตสาหกรรมในส่วนกลาง การใช้เทคโนโลยีการผลิตอยู่ในระดับพื้นฐาน ขาดนวัตกรรมในด้านต่างๆ อีกทั้งระยะทางที่ห่างไกลทำให้ต้นทุนสูงกว่าผู้ประกอบการในส่วนกลาง โดยเฉพาะด้านต้นทุนการขนส่งทั้งวัตถุดิบและสินค้าสำเร็จรูปมีความเสียเปรียบกับผู้ประกอบการซึ่งใกล้แหล่งตลาด และใกล้ประตูเศรษฐกิจทั้งด้านท่าเรือและสนามบิน อีกทั้งการปรับค่าจ้างเท่ากันทั้งประเทศส่งผลกระทบต่อต้นทุนของผู้ประกอบการในต่างจังหวัด ขาดเครือข่ายไม่สามารถเชื่อมโยงเป็นโซ่อุปทานกับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่

ทั้งนี้ ผลกระทบจากปัญหาการเมืองในประเทศในช่วงต้นปีบวกกับเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ทั้งด้านการส่งออก การท่องเที่ยว การบริโภคและการลงทุน และการชะงักงันการใช้จ่ายของรัฐ ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมซึ่งส่วนใหญ่เป็นเอสเอ็มอีค่อนข้างมาก โดยผลกระทบมีความแตกต่างกันของธุรกิจและตามลักษณะของพื้นที่ หากเป็นอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับพืชเกษตร เช่น ข้าว ก่อนหน้านี้ผู้ประกอบการทั้งโรงสี ไซโล ไม่สามารถขายข้าวได้เนื่องจากราคาสูงและผูกขาดขายไม่ออก ปัจจุบันรัฐบาลเข้ามาดูแลทำให้ต้นทุนข้าวลดลงสามารถเริ่มขายได้ ส่งผลต่ออุตสาหกรรมและธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับข้าวมีแนวโน้มที่ดีขึ้น เช่น ปุ๋ย ยาฆ่าแมลง เครื่องมือและอุปกรณ์การเกษตร ฯลฯ

อย่างไรก็ดี หากเป็นผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับสินค้าเกษตรที่ราคาตกต่ำ เช่น ยางพารา ก็พลอยให้อุตสาหกรรม และ/หรือธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องพลอยได้รับผลกระทบ โดยเฉพาะจังหวัดภาคใต้ตอนล่างเศรษฐกิจได้รับผลกระทบจากราคายางตกต่ำ แต่อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับไม้ยางยังทรงตัว ขณะที่อุตสาหกรรมแปรรูปการประมงเริ่มมีแนวโน้มที่ดี ซึ่งก่อนหน้านี้อยู่ในสภาพซบเซาถึงขั้นติดลบ ทั้งนี้ผู้ประกอบการในต่างจังหวัดที่ได้รับผลกระทบไม่ค่อยมาก ส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่ซึ่งเป็นเมืองศูนย์ราชการหรือเมืองมหาวิทยาลัย รวมทั้งเป็นจังหวัดซึ่งอยู่บนเส้นทางหลักการท่องเที่ยว ยังสามารถมีรายได้จากการใช้จ่ายของภาครัฐ ทั้งการประชุม สัมมนา และโครงการลงทุนต่างๆ รวมทั้งรายได้จากนักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติ ถึงแม้จะลดลงแต่ก็ยังเป็นรายได้พอประทังธุรกิจให้อยู่รอดได้

โดยภาพรวมแล้วธุรกิจในต่างจังหวัดไม่ใช่แต่เฉพาะภาคอุตสาหกรรม ส่วนใหญ่ค่อนข้างเงียบเหงา การชะลอตัวของนักท่องเที่ยวกระทบเป็นลูกโซ่ต่ออุตสาหกรรมและธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับด้านการท่องเที่ยวและอุปกรณ์สิ่งอำนวยความสะดวกในโรงแรมให้ลดน้อยลง ขณะเดียวกันภาคอสังหาริมทรัพย์ในต่างจังหวัดส่วนใหญ่อยู่ในสภาวะชะลอตัว โดยเฉพาะคอนโดและอาคารพาณิชย์ มีเพียงบางจังหวัดที่โชคดีอยู่ในเส้นทางที่รถไฟความเร็วสูงจะผ่าน หรืออยู่ในโครงการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ ซึ่งมีการเก็งกำไรที่ดินกันแบบสุดเหวี่ยง ส่วนที่จะสร้างจริงหรือไม่คงเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ขณะเดียวกันภาคค้าปลีกค้าส่งส่วนใหญ่ในต่างจังหวัดเงียบเหงา การจับจ่ายใช้สอยค่อนข้างซบเซา จะคึกคักก็ในช่วงวันหยุด

ที่กล่าวทั้งหมดเป็นปัญหาที่กำลังเกิดกับผู้ประกอบการในต่างจังหวัดที่อยู่ได้จนถึงวันนี้ เป็นการ “กินบุญเก่าหรือทุนเก่า” ที่สะสมมาก่อนหน้านี้ ภาพการฟื้นตัวยังขาดความชัดเจน จำเป็นที่รัฐบาลจะต้องออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพื่อให้เม็ดเงินจริงลงในพื้นที่ หลายโครงการของรัฐบาลที่กำลังออกมาล้วนเป็นโครงการที่ดี แต่ค่อนข้างเป็นห่วงคือความล่าช้าของกระบวนการต่างๆ ซึ่งเป็นคอขวดในระบบราชการ อาจทำให้งบประมาณที่ลงมาในต่างจังหวัดไม่ทันการณ์ หรือไม่ถึงมือประชาชน รวมทั้งไม่ได้เข้ามาแก้ปัญหาความเดือดร้อนของผู้ประกอบการอย่างตรงจุด

ที่กล่าวเช่นนี้...เขาฝากมาบอกครับ