ตลาดข้าวคุณภาพ

การปลูกข้าวคุณภาพหรือข้าวเกรดพรีเมียมยังคงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ล่าสุดในปี 2557 อินเดีย ซึ่งเป็นผู้ส่งออกข้าวบาสมาติรายใหญ่ที่สุดของโลก เพิ่มพื้นที่ปลูกข้าวบาสมาติจาก 15.62 ล้านไร่ เป็น 21.87 ล้านไร่ เพิ่มขึ้น 40% เทียบกับปีการผลิตที่แล้ว ซึ่งคาดว่าจะทำให้ผลผลิตข้าวบาสมาติเพิ่มจาก 6.25 ล้านตัน เป็น 8.5 ล้านตัน ในปีนี้

เจ้าหน้าที่กระทรวงเกษตรอินเดีย ระบุว่า สาเหตุที่การปลูกข้าวบาสมาติเพิ่มขึ้น เนื่องจากเกษตรกรได้รับผลตอบแทนที่ดี ซึ่งในปีที่แล้วอินเดียส่งออกข้าว 10.78 ล้านตัน ในจำนวนนี้เป็นข้าวบาสมาติ 3.76 ล้านตัน และขายได้ระดับราคา 1,472-1,635 เหรียญสหรัฐ/ตัน

ในช่วง 4 เดือนแรกตามปีบัญชีปลูกข้าวบาสมาติ หรือเดือน เม.ย.ก.ค. 2557 อินเดียส่งออกข้าวบาสมาติลดลง โดยส่งออกไปอิรักเหลือ 6.59 หมื่นตัน จาก 1.24 แสนตัน เนื่องจากปัญหามุสลิมและส่งออกไปอิหร่านลดลง 50% หรือลดจาก 6.6 แสนตัน เหลือ 3.3 แสนตัน เนื่องจากอิหร่านเพิ่มภาษีนำเข้าจาก 22% เป็น 40% และกำหนดมาตรฐานนำเข้าบาสมาติใหม่

สำหรับไทยที่ผลิตและคุณภาพ เช่น ข้าวหอมมะลิ ที่ส่งออก 2 ล้านตัน/ปี และข้าวเหนียวที่ส่งออก 2-3 แสนตัน/ปี สมพร อิศวิลานนท์ นักวิชาการสถาบันคลังสมอง กล่าวว่า ในอนาคตราคาข้าวหอมมะลิในตลาดโลกน่าจะทรงตัวที่ 1,000-1,200 เหรียญสหรัฐ/ตัน

เพราะแม้ว่าผู้บริโภคมีแนวโน้มบริโภคข้าวคุณภาพเพิ่มขึ้น แต่ผลผลิตข้าวหอมมะลิจากกัมพูชาและเวียดนามยังคงเพิ่มขึ้น โดยในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมากัมพูชาส่งออกข้าวหอมมะลิเพิ่มจาก 1 หมื่นตัน/ปี เป็น 2-3 แสนตัน ส่วนเวียดนามส่งออกเพิ่มจากไม่เกิน 1 แสนตัน เป็น 8 แสนตัน ในปัจจุบัน โดยคาดว่าผลผลิตข้าวหอมมะลิจะยังคงเพิ่มขึ้นจนถึงระดับหนึ่งแล้วจะชะลอตัวลง เพราะพื้นที่ที่เหมาะสมมีไม่มาก

สมพร ระบุว่า ผลผลิตข้าวนาปี ปี 2557/2558 จะมีปริมาณข้าวเปลือก 25 ล้านตัน เป็นข้าวหอมมะลิ 8 ล้านตัน ข้าวเหนียว 7 ล้านตัน ข้าวเจ้าคุณภาพที่เหมาะนำไปทำข้าวนึ่งส่งออก 3-4 ล้านตัน ซึ่งข้าวเหล่านี้ตลาดจะเข้ามาแย่งซื้อ จึงจะเหลือข้าวเปลือกเจ้าที่จะเผชิญกับปัญหาราคาตกต่ำประมาณ 67 ล้านตัน ซึ่งภาครัฐต้องมีมาตรการดูแล