ทัวร์ศูนย์เหรียญปะทุรับจีนคลายกฏคุมเข้มทัวร์

โดย...พีรดา ปราศรีวงค์

ที่ผ่านมาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทยตกอยู่ในวังวนปัญหาทัวร์ศูนย์เหรียญในหลายตลาด เช่น ญี่ปุ่นซึ่งต้องใช้ระยะเวลายาวนานกว่า 10 ปี ในการสร้างการรับรู้และยกระดับคุณภาพทัวร์ให้กับตลาดญี่ปุ่น จนปัจจุบันนักท่องเที่ยวญี่ปุ่นติดอันดับทัวร์คุณภาพสำหรับประเทศไทย ตรงกันข้ามนักท่องเที่ยวตลาดแดนมังกรอย่างจีนที่นับวันปัญหาทัวร์ศูนย์เหรียญจะมีพัฒนาการแยบยลและดิ้นหลุดออกจากวงจรได้ยาก เพราะจำนวนประชากรจีนที่มีมากเป็นอันดับ 1 ของโลก ทำให้เกิดการหมุนเปลี่ยนกลุ่มนักท่องเที่ยวตลอดเวลา

นอกจากนี้ ต้องยอมรับว่าการขุดรากถอนโคนปัญหาศูนย์เหรียญให้หมดไปเป็นเรื่องยาก เพราะบริษัททัวร์ไทยและจีนได้เจรจาตกลงร่วมกันไว้ ทำให้เจ้าหน้าที่ภาครัฐไม่สามารถปราบปรามได้หมด เมื่อนักท่องเที่ยวถูกเอารัดเอาเปรียบข่มขู่จนถึงขั้นทำร้ายร่างกาย สิ่งที่ตามมาคือภาพลักษณ์การท่องเที่ยวไทยเสียหาย กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวราคาถูกในสายตานักท่องเที่ยว จนเมื่อวันที่ 1 ต.ค.ปีที่ผ่านมา รัฐบาลจีนได้ออกกฎควบคุมการจำหน่ายแพ็กเกจทัวร์ราคาไม่สมเหตุสมผลมาบังคับใช้และผ่อนปรนอีกครั้งเมื่อ 23 เดือนที่ผ่านมา

สุรวัช อัครวรมาศ อุปนายกสมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (แอตต้า) เล่าว่า ปัญหาทัวร์ศูนย์เหรียญตลาดจีนไม่เคยหมดไปจากประเทศไทย แต่ได้ทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยบริษัททัวร์ได้เปลี่ยนรูปแบบการทำทัวร์ศูนย์เหรียญ เป็น ทัวร์ติดลบ โดยทัวร์ของประเทศไทยต้องจ่ายเงินค่าหัวนักท่องเที่ยวจีน (Kick Back) หรือ KB ล่วงหน้า พร้อมวางมัดจำหลายล้านบาทกับทัวร์ประเทศจีน เพื่อซื้อหัวนักท่องเที่ยวก่อนทยอยส่งคนจีนเดินทางมาท่องเที่ยวประเทศไทย

“ทัวร์ติดลบหรือทัวร์ซื้อหัวเป็นปัญหาที่มีความรุนแรงกว่าทัวร์ศูนย์เหรียญ ซึ่งเป็นทัวร์ต่ำกว่าทุนหลายเท่า เพราะบริษัททัวร์ต้องวางมัดจำหลายล้านบาท เพื่อให้ทัวร์จีนส่งนักท่องเที่ยวมา ซึ่งช่วงที่ทัวร์จีนบูมราคาค่าหัวนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น จากเดิมวางมัดจำ 1,000 หยวน/หัว เป็น 1,2001,300 หยวน/หัว บริษัททัวร์ต้องวางเงินเพิ่มไม่สามารถออกจากวงจรนี้ได้ง่ายๆ เพราะการทำธุรกิจไม่มีใครอยากลงทุนฟรี”

ปัญหาที่ตามมา คือบริษัททัวร์ลดคุณภาพการบริการที่ดีให้กับนักท่องเที่ยว บังคับขายออปชั่นทัวร์เพิ่มเติมให้กับนักท่องเที่ยว นอกจากนี้ทั้ง Kick Back และทัวร์ศูนย์เหรียญยังเป็นสาเหตุของมัคคุเทศก์ (ไกด์) เถื่อนและไกด์ต่างชาติทะลักเข้ามาทำทัวร์ในประเทศไทย เพราะส่วนหนึ่งบริษัททัวร์ต้องการลดต้นทุนค่าบริหารจัดการ

23 ปีที่ผ่านมาปัญหาทัวร์ศูนย์เหรียญบางเบาลง เนื่องจากคนจีนเดินทางเข้าไทยจำนวนมาก ภาวะเศรษฐกิจและกำลังซื้อของนักท่องเที่ยวดี มีกำลังจ่าย การร้องเรียนต่างๆ จึงไม่เกิดขึ้นมากนัก ประกอบกับรัฐบาลจีนออกกฎหมายควบคุมทัวร์ศูนย์เหรียญ

อย่างไรก็ตาม ทัวร์ดังกล่าวกลับมาระบาดอย่างหนักอีกครั้ง ในช่วงสถานการณ์การเมืองไทยไม่สงบ เพราะบริษัททัวร์ได้วางค่ามัดจำกับสายการบินแบบเช่าเหมาลำ (ชาร์เตอร์ไฟลต์) ในแต่ละเทศกาลไว้ล่วงหน้า เมื่อเหตุการณ์บ้านเมืองไม่สงบ นักท่องเที่ยวต่างยกเลิกการเดินทาง การลดค่าแพ็กเกจเพื่อลดการขาดทุนทางธุรกิจให้น้อยที่สุด จึงกลับเข้าสู่วงจรคิกแบ็กและทัวร์ศูนย์เหรียญ

การแก้ไขปัญหาดังกล่าวจำเป็นต้องร่วมมือกันระหว่างรัฐบาลจีนกับไทยแก้ไขปัญหาอย่างใกล้ชิด การเข้ามาตรวจสอบบริษัททัวร์ต่างชาติที่สวมสิทธิคนไทย (นอมินี) การปลุกจิตสำนึกผู้ประกอบการการให้คำนึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวม ภาพลักษณ์การบริการของสินค้าทางการท่องเที่ยวไทยมากกว่าผลประโยชน์ทางธุรกิจ

นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่รัฐต้องบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด โดยเฉพาะช่วงที่ไทยยกเว้นค่าธรรมเนียมวีซ่าชั่วคราว 3 เดือน ระหว่างวันที่ 9 ส.ค.-8 พ.ย.นี้ ซึ่งเชื่อว่าจะเป็นช่วงที่ทัวร์ศูนย์เหรียญระบาดอีกครั้ง

ด้าน พล.ต.ต.อภิชัย ธิอามาตย์ ผู้บังคับการตำรวจท่องเที่ยว เปิดเผยว่า ตำรวจท่องเที่ยวมีแนวคิดเสนอให้กรมการท่องเที่ยว จัดทำใบรายการทัวร์ (จ๊อบออร์เดอร์) บริษัททัวร์นำเที่ยวผ่านระบบออนไลน์ เพื่อให้บริษัททัวร์แจ้งรายละเอียดการนำนักท่องเที่ยวเดินทางท่องเที่ยวตลอดระยะเวลาการเดินทางท่องเที่ยวในประเทศไทย ตั้งแต่เริ่มเข้าสู่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิจนเดินทางกลับประเทศตัวเอง

“วิธีดังกล่าวจะช่วยติดตามจับกุมบริษัททัวร์ที่กระทำความผิดต่อนักท่องเที่ยว ป้องกันการร้องเรียน รวมถึงสามารถติดตามให้ความช่วยเหลือนักท่องเที่ยวกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น”