มาตรฐานต่ำสุด

แม้ประชาคมอาเซียนจะเริ่มขึ้นอย่างเต็มรูปแบบปลายปี 2558 แต่ด้วยหน้าที่การงานทำให้หลายคนมีโอกาสตระเวนทั่วภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตั้งแต่ก่อนหน้านี้แล้ว

เช่นเดียวกับ เมลิสา เซอร์ราโน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำสถาบันแรงงานและอุตสาหกรรมสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติฟิลิปปินส์ เธอเล่าว่า ด้วยตำแหน่งหน้าที่ในสถาบันที่เธอทำงาน ทำให้เธอได้ลงพื้นที่วิจัยและพบปะแรงงานทั่วอาเซียนมานานนับสิบปีแล้ว

สิ่งที่เธอทำคือการเฝ้าติดตามสถานการณ์แรงงานในอาเซียนแต่ละประเทศว่าเป็นอย่างไร เพื่อนำมาเปรียบเทียบความเหมือนและแตกต่างภายในภูมิภาคและนำไปเป็นข้อเสนอในการจัดการปัญหาแรงงาน

เมลิสา เล่าว่า ที่ผ่านมาเธอเห็นภาพแรงงานในแต่ละประเทศต้องต่อสู้กับปัญหาสิทธิแรงงาน สิทธิมนุษยชนอย่างต่อเนื่อง เพราะกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับแรงงานของอาเซียนยังไม่ครอบคลุมปัญหาที่เกิดขึ้นจริง

เธอแนะนำว่ารัฐบาลในอาเซียนต้องเดินหน้าหลายประเด็นเพื่อแก้ปัญหา 1.มีกรอบความร่วมมือด้านกฎหมายแรงงานที่เข้มแข็ง เพื่อคุ้มครองแรงงานในภูมิภาค 2.ลดปัญหาการรวมตัวของสหภาพแรงงาน ปัจจุบันยังพบว่าหลายประเทศ เช่น ไทย มีข้อจำกัดบางอย่างในการรวมตัวเป็นสหภาพ เช่น บางอุตสาหกรรมกำหนดว่าจะรวมตัวเป็นสหภาพได้ต้องอยู่ในกลุ่มเดียวกัน “เป๊ะๆ” เท่านั้น แรงงานบางกลุ่มอยู่บริษัทเดียวกัน แต่ทำงานคนละประเภทก็ไม่สามารถรวมตัวกันได้

“ที่สำคัญการทำกฎหมายในภูมิภาคนี้ให้กลมกลืนกัน ต้องไม่ใช่กลมกลืนบนมาตรฐานที่ต่ำที่สุดของภูมิภาค แต่ควรจะเป็นมาตรฐานที่สูงที่สุด เพื่อพัฒนาสถานการณ์แรงงานทั่วทั้งภูมิภาคให้ดีขึ้น ที่ผ่านมาเรายังคงเจรจาด้วยมาตรฐานต่ำที่สุดอยู่ ซึ่งไม่ตอบโจทย์การรวมตัวและการทำให้อาเซียนกลมกลืนกัน”

ในฐานะที่เธอเป็น “อาจารย์มหาวิทยาลัย” และ “นักเคลื่อนไหวด้านแรงงาน” เธอคิดว่าการเปิดประชาคมอาเซียนน่าจะช่วยเปิดโอกาสให้เธอเดินทางไปมาระหว่างประเทศได้สะดวกขึ้น สิ่งหนึ่งที่จะทำจึงเป็นการช่วยสนับสนุนและส่งเสริมบทบาทของประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียนให้มากขึ้น เพราะในเชิงสังคมก็มีการรวมตัวเช่นกัน ไม่ได้มีแค่ด้านเศรษฐกิจ

เบื้องต้นเธอตั้งใจจะเดินหน้าทำในส่วนที่สถาบันของเธอเคยดำเนินการอยู่แล้ว เช่น การศึกษาช่องว่างของกฎหมายด้านแรงงานระหว่างประเทศต่างๆ ในอาเซียน ที่สำคัญจะแสดงจุดยืนคัดค้านการรวมตัวเป็นมาตรฐานเดียวบนมาตรฐานที่ต่ำที่สุดของภูมิภาค เพื่อให้การรวมตัวคำนึงถึงมิติด้านแรงงานอย่างรอบด้านพวกเราพยายามจะแบ่งปันข้อมูล สถานการณ์ของผู้ทำงานในภูมิภาคให้มากขึ้น เราเองมีความริเริ่มและมีเครือข่ายคนทำงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องแรงงานของอาเซียนมากขึ้นด้วย

“ปัจจุบัน เรามีกฎบัตรอาเซียนแล้ว ซึ่งก็พูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน สิทธิของแรงงาน เราจะผลักดันเรื่องเหล่านี้ร่วมกับเครือข่ายของเรา”

เมลิสา ย้ำว่า จะพยายามเข้าใจความเปลี่ยนแปลงของภูมิภาคนี้ให้มากขึ้น พร้อมทั้งแบ่งปันข้อมูลต่างๆ เช่น สถานการณ์ของผู้ทำงานในภูมิภาค การเดินหน้ารวมตัวด้านแรงงาน ปัจจุบันเธอมีความริเริ่มและมีเครือข่ายคนทำงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องแรงงานของอาเซียนอยู่บ้างแล้ว และเชื่อว่าต่อไปก็จะมีข้อมูลต่างๆ มาช่วยเพิ่มคลังปัญญาให้แก่นักเรียนนักศึกษาของสถาบันต่อไป

“ปัจจุบันเรามีกฎบัตรอาเซียนแล้ว ซึ่งก็พูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน สิทธิของแรงงาน เราจะผลักดันเรื่องเหล่านี้ร่วมกับเครือข่ายของเราให้รัฐบาลในอาเซียนตระหนักมากขึ้น เพื่อช่วยให้แรงงานในภูมิภาคมีความเป็นอยู่ที่ดี ได้รับสิทธิที่ควรได้รับตามที่อาเซียนระบุไว้ในกฎบัตร”