ปฏิรูปพลังงาน-ปรอดแตก

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจภาครัฐโพสต์ทูเดย์

สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย เป็นเจ้าภาพจัดเวทีเสวนา เรื่อง “การปฏิรูปพลังงานเพื่อความปรองดองของชาติ” โดยนิมนต์พระพุทธะอิสระ เป็นผู้ดำเนินรายการ

ตัวแทนเครือข่ายภาคประชาชน นำโดย วีระ สมความคิด ม.ล.กรกสิวัฒน์ เกษมศรี

ขณะที่อีกด้านประกอบไปด้วย ผู้บริหารจาก ปตท.นำโดย ปิยสวัสดิ์ อัมระนันทน์ ประธานกรรมการ บริษัท ปตท. ไพรินทร์ ชูโชติถาวร ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท. เทวินทร์ วงศ์วานิช ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ปตท.สผ. ฯลฯ

กรรมการเป็นตัวแทนจากคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่เข้าร่วมสังเกตการณ์ด้วย

พระพุทธะอิสระแบ่งผู้ร่วมเสวนาเป็น 2 ฝั่ง คือ ฝั่งเครือข่ายประชาชนและฝั่งกระทรวงพลังงานปตท. เปิดให้ฝั่งเครือข่ายประชาชนเป็นผู้ตั้งคำถามและให้ทางฝั่งภาครัฐเป็นผู้ตอบคำถาม

บรรยากาศของการเสวนาใช้เวลาร่วม 6 ชม.กว่า เริ่มตั้งแต่เวลา 09.00-15.30 น. โดยในบางช่วงที่เป็นประเด็นร้อนที่ ปตท.ไม่สามารถตอบคำถามได้ชัดเจน จะถูกผู้ที่มาร่วมฟังในฝั่งของเครือข่ายประชาชนมีการโห่ร้องและมีการโต้เถียงกัน จนพระพุทธะอิสระต้องห้ามปราม ห้ามส่งเสียงดัง ถ้าถูกใจให้ปรบมือแทน

สาระสำคัญของการเสวนาครั้งนี้ เครือข่ายภาคประชาชนได้ซักถามใน 3 ประเด็นใหญ่ คือ 1.การโอนทรัพย์สินที่เป็นท่อก๊าซธรรมชาติบนบกและในทะเลคืนคลัง 2.การจัดสรรก๊าซหุงต้ม (แอลพีจี) ที่ไม่เป็นธรรมระหว่างครัวเรือนกับภาคอุตสาหกรรม และ 3.การทบทวนสัญญาสัมปทานปิโตรเลียม ซึ่งในภาพรวมเป็นเรื่องที่เคยนำเสนอผ่านสื่อออนไลน์และเวทีต่างๆ มาแล้ว

วีระ เลขาธิการเครือข่ายประชาชนต่อต้านคอร์รัปชั่น กล่าวยืนยันว่า ปตท.จะต้องคืนท่อก๊าซทั้งบนบกและในทะเลคืนกระทรวงการคลังให้ครบ ส่วนการตั้งบริษัทเพื่อแยกกิจการท่อก๊าซภาครัฐจะต้องถือหุ้น 100%

นอกจากนี้ ภาครัฐจะต้องเรียกค่าเสียหายจากการที่ไม่คืนท่อก๊าซในทะเลนับตั้งแต่ปี 2550 เป็นต้นไปให้กับคลังด้วย ขณะเดียวกันจะต้องดำเนินคดีกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ไม่ยอมปฏิบัติตามคำสั่งของศาลปกครองฯ ในเรื่องการคืนทรัพย์สิน

ประเด็นนี้ ปิยสวัสดิ์ กล่าวว่า ปตท.ปฏิบัติตามคำสั่งศาลปกครองสูงสุดโดยเน้นที่การใช้อำนาจเวนคืนที่เป็นมหาชนและการใช้เงินลงทุนก่อนที่ ปตท.จะแปรรูป โดยท่อก๊าซในทะเลไม่ได้เข้าข่ายดังกล่าวจึงถือเป็นของ ปตท. ส่วนประเด็นที่อ้างว่า ปตท.ไม่เคยนำหนังสือท้วงติงของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ไม่เคยส่งแนบให้ศาลได้รับทราบนั้น ยอมรับว่ามีหนังสือจาก สตง.ไปหลายฉบับ แต่ไม่มั่นใจว่าได้ทุกฉบับหรือไม่

แต่ศาลได้บันทึกส่งหนังสือตอบกลับไปยัง สตง.แล้วและที่ผ่านมา สตง.ในฐานะผู้ตรวจสอบบัญชีของ ปตท.ก็ไม่เคยท้วงติงใดๆ ในรายงานประจำปีการตรวจสอบบัญชี ปตท.

ขณะที่ ปานเทพ พัวพงษ์พันธ์ ได้กล่าวถึง การใช้แอลพีจีของปิโตรเคมีของ ปตท.ในราคาที่ถูกกว่ารายอื่นๆ และมีการจัดสรรให้กับภาคปิโตรเคมีก่อนเป็นลำดับแรก เพราะที่ผ่านมาถือว่า ปตท.เอาเปรียบในการใช้ทรัพยากรที่มีราคาถูกก่อน

ประเด็นนี้ ปตท.ชี้แจงว่า ราคาแอลพีจีเฉลี่ยปี 2556 เมื่อรวมที่ซื้อจากโรงแยกก๊าซและโรงกลั่นอยู่ที่ 22.85 บาท/กก. ยังไม่รวมภาษีและเงินกองทุนน้ำมันฯ ซึ่งไม่ได้ถูกกว่าแอลพีจีภาคอื่นๆ

ขณะที่การจัดสรรนั้นก็ไม่ได้ถูกระบุว่า ให้เป็นปิโตรเคมีก่อนเพราะให้จัดสรรภาคครัวเรือนด้วย

อย่างไรก็ตาม ในวงเสวนายังมีการตั้งคำถามถึงเรื่องทำไมราคาน้ำมันถึงแพงกว่าประเทศเพื่อนบ้านและยังต้องมีการส่งออกโดยทางกระทรวงพลังงานและ ปตท. ได้ยืนยันว่าราคาใกล้เคียงกัน หากพิจารณาเฉพาะเนื้อน้ำมันแต่ที่ราคาไทยแพง เพราะโครงการราคาน้ำมันของไทยมีการเก็บภาษีและกองทุนน้ำมันฯ

หากจะทำให้ราคาน้ำมันต่ำก็ทำได้โดยรัฐกำหนดนโยบายเลิกเก็บภาษีและกองทุนน้ำมันฯ

ด้านประเด็นเรื่องสัญญาสัมปทานปิโตรเลียมนั้น เครือข่ายภาคประชาชนต้องการให้มีการทบทวนการใช้ระบบสัมปทานและหันไปใช้ระบบแบ่งปันผลผลิต

ประเด็นนี้ คุรุจิต นาครทรรพ อธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กล่าวว่า ปริมาณสำรองปิโตรเลียมจะเริ่มทยอยหมดลงจริง 710 ปีข้างหน้า หากไทยยังไม่มีการเปิดสัมปทานรอบใหม่ๆ เพื่อหาแหล่งพลังงานไว้รองรับการใช้ในอนาคต