ข้อมูลเพื่อเข้าสู่การปฏิรูป

ศ.ดร.มิ่งสรรพ์ ขาวสอาด และดร.อภิวัฒน์ รัตนวราหะ อธิบายว่า “วิสัยทัศน์ เป็นการวาดภาพอนาคตที่อยากจะเป็น แต่ฉากทัศน์ เป็นภาพอนาคตที่เป็นจริงได้ และเป็นกระบวนการจัดการความรู้ให้เห็นภาพทางเลือกในอนาคตได้ชัดเจนขึ้น...”

ถ้าเรามองเห็นฉากทัศน์ที่มีข้อมูลอันได้มาด้วยการศึกษาวิจัย... (ไม่ใช่จากความรู้สึก) และถ้าข้อมูลเหล่านี้ถูกถอดเป็นบทวิเคราะห์โดยคนต่างอาชีพ ต่างสาขา ต่างภูมิภาค และต่างวัยอย่างหลากหลายดีพอ เราจะมองเห็นความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันของสังคม ซึ่งเป็นกลไกขับเคลื่อนสู่อนาคต และอาจมองเห็นเงื่อนไขที่จะเป็นคานงัดการเปลี่ยนแปลงได้

รายงานสรุปรวบยอดของการศึกษาในชุด “อนาคตไทย” ของสถาบันศึกษานโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ให้ความรู้และข้อมูลที่ผมเห็นว่าคนไทยน่าจะรับรู้ซ้ำอีกครั้งหลายอย่าง เช่น

m ในปี 2552 ครอบครัวที่เด็กได้อยู่พร้อมหน้าพร้อมตากับพ่อแม่มีเหลือเพียง 62% !

m 30% ของครัวเรือนไทยมีเครื่องซักผ้า

m เกือบครึ่งของครัวเรือนไทยมีโทรศัพท์มือถือ

m ครัวเรือนไทยที่มีมอเตอร์ไซค์มีจำนวนมากกว่าครัวเรือนที่มีโทรทัศน์

m ครัวเรือนไทยมีสัดส่วนค่าใช้จ่าย ด้านเหล้าและยาสูบรวมกันสูงกว่ารายจ่ายด้านการศึกษา!

m ครัวเรือนไทยมีค่าใช้จ่ายด้านบันเทิงและค่าใช้จ่ายเพื่อโอกาสพิเศษสูงกว่ารายจ่ายด้านการศึกษา!

m หนี้สินเฉลี่ยในครัวเรือนไทย 75% ใช้เพื่อซื้อที่อยู่ 36.7% ใช้เพื่ออยู่เพื่อกิน แต่ใช้เพื่อการศึกษาเพียง 1.5% !

m ค่าตอบแทนของผู้จบปริญญาและผู้จบมัธยมศึกษา ดันสูงกว่าค่าตอบแทนผู้จบอาชีวศึกษา! ซึ่งยิ่งทำให้เกิดค่านิยมใบปริญญา และทำให้ขาดแคลนแรงงานทักษะระดับอาชีวะ

m คนไทยไม่ได้ตายจากโรคติดเชื้อเป็นอันดับต้นอีกต่อไป แต่ตายจากพฤติกรรมที่ควรจะแก้ไขได้ สาเหตุการตายอันดับหนึ่งมาจากความเสียหายของหลอดเลือดในสมอง ส่วนอันดับสองคือ ตายเพราะอุบัติเหตุบนถนน

m สวัสดิการด้านสาธารณสุขของไทยดีขึ้นมาก แต่สุขภาพจิตคนไทยยังแย่ลง แม้อัตราฆ่าตัวตายสำเร็จจะลดลง แต่คนพยายามฆ่าตัวตายมีมากขึ้น!

m ที่ดินในชนบทกลายเป็นปัจจัยที่มีราคา ที่ดินที่ชาวบ้านเคยร้องขอเอกสารสิทธิอย่างต่อเนื่องยาวนานแล้วไม่ได้รับ แต่เมื่อมีการเปลี่ยนมือก็กลับมีการนำไปออกเอกสารสิทธิได้

m ด้วยว่าพืชไร่ไทยส่วนมาก คือ ยาง อ้อย และมัน เป็นการปลูกเพื่อส่งเป็นวัตถุดิบให้จีนเป็นสำคัญ และมีมูลค่าราว 35% ของผลผลิตภาคเกษตร ผืนดินไทยจึงมีสภาพคล้ายเป็นอาณานิคมด้านวัตถุดิบการเกษตรให้จีนเสียแล้ว

m ที่ดินถึง 60% ของไทยถูกถือครองโดยกลุ่มผู้ร่ำรวย ซึ่งมีอยู่เพียง 10% ของประชากรเท่านั้น

m ในขณะที่คนไทยอีก 90% เบียดแย่งกันอยู่ในพื้นที่ดินอีก 40% ที่เหลือ!

m คนยากจนที่สุด 20% ยังไม่มีบัญชีเงินฝากกับธนาคาร ดังนั้นการส่งความช่วยเหลือผ่านระบบการเงินที่จะตรงไปถึงเขาเหล่านี้จึงไม่มี แต่อาจผ่านกลุ่มออมทรัพย์ในชุมชนซึ่งมักถูกมองข้ามมาเสมอ

m ประเทศไทยบริโภคพลังงานอย่างตะกละตะกรามพอดู เราเป็นผู้ใช้พลังงานสูงเป็นอันดับ 20ของโลก แต่กลับมีความสามารถในการแข่งขันอยู่ในอันดับที่ไม่น่าประทับใจเลย และยังไม่มีแนวโน้มจะดีขึ้น

m ก๊าซธรรมชาติของอ่าวไทยเป็นก๊าซที่เรียกกันว่า “ก๊าซเปียก” มีอีเทนและโพรเพน ปนมาเพียงพอ จะทำให้ไทยมีวัตถุดิบผ่านโรงแยกก๊าซ เพื่อทำอุตสาหกรรมปิโตรเคมีตลอด 30 ปีมานี้ แต่ก๊าซชุดนี้กำลังจะหมดไปใน 1618 ปีข้างหน้า

m ก๊าซธรรมชาติจากเพื่อนบ้านนั้น แม้นำมาใช้ได้แต่มักเป็นก๊าซแห้ง ไม่มีอีเทนและโพรเพน จึงต้องนึกถึงว่าจะส่งผลอย่างไรกับอุตสาหกรรมยานยนต์ ซึ่งใช้ส่วนประกอบจากปิโตรเคมีมาก

m เรามีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาต่ำมาก ในขณะที่งบลงทุนด้านการศึกษาของไทยสูงที่สุดในอาเซียน การสำรวจความรู้เด็ก ป.4 ใน 50 ประเทศทั่วโลก เด็กไทยได้คะแนนเป็นอันดับที่ 38 ในวิชาคณิตศาสตร์ และได้ลำดับที่ 28 ในวิชาวิทยาศาสตร์

m ในขณะที่องค์กรปกครองท้องถิ่น มีบทบาทใกล้ชิดยิ่งกับชีวิตของประชาชนในแต่ละพื้นที่ ตั้งแต่เกิดจนตาย แต่ร่าง พ.ร.บ.ต่างๆ ที่หน่วยราชการกลางกำลังเตรียมแก้ไข เพื่อกำกับทรัพยากรสำคัญทั้ง ป่า ลุ่มน้ำ สัตว์น้ำ กลับไม่มีร่างกฎหมายใหม่ใดๆ ที่ระบุอำนาจขององค์กรปกครองท้องถิ่นในการจัดการและจัดสรรทรัพยากรเหล่านั้น รวมทั้งไม่ให้อำนาจตรวจสอบการใช้ทรัพยากรเหล่านี้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วย

อย่าหดหู่...อย่าอยู่เฉย...อย่างน้อยก็ต้องสนับสนุนการปฏิรูปประเทศไทยอย่างมีความรู้ ด้วยความมุ่งมั่น... (ดาวน์โหลดข้อมูลหนังสือ “ฉากทัศน์” ได้โดยตรงที่ tuhpp.net)