เทรนด์โลกลดภาษีนิติบุคคลขึ้น VAT-GST ทดแทน

เมื่อสำรวจการปรับอัตราภาษีของประเทศต่างๆ ทั่วโลก พบว่า อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลมีแนวโน้มที่จะลดลง ในขณะที่ภาษีทางอ้อมคือ ภาษีมูลค่าเพิ่มหรือภาษีในลักษณะเดียวกัน (VATหรือ GST) ที่จัดเก็บจากผู้บริโภคโดยตรงมีแนวโน้มที่จะปรับขึ้น

จากการสำรวจของเคพีเอ็มจีเมื่อต้นปีนี้เทียบกับการสำรวจปีที่แล้ว พบว่ามี 24 ประเทศที่ลดอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลลง รวมถึงสมาชิกอาเซียนอย่างเวียดนามและไทย โดยเวียดนามลดจาก 25% เป็น 22% ในปี 2557 และจะลดเหลือ 20% ในปี 2559 ขณะที่ไทยลดจาก 30% เป็น 20% ในปี 2556 และ 2557 โดยคาดว่าอัตรา 20% จะขยายออกไปอีกเพื่อรองรับการเข้าสู่เออีซีในเดือน ธ.ค. 2558

มีการคาดการณ์ว่าจะมีการลงทุนจากประเทศอาเซียนและจากนอกอาเซียนเข้ามาเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นจึงมีแนวโน้มที่อัตราภาษีจะไม่กลับไปที่ 30% เพื่อส่งเสริมให้ไทยให้อยู่ในสภาพที่แข่งขันได้กับประเทศอื่นในภูมิภาค เพราะปัจจุบัน อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของประเทศสมาชิกอาเซียนมีเพียงฟิลิปปินส์ที่จัดเก็บที่ 30% นอกนั้นไม่เกิน 25%

โดยทั่วไปแล้ว หากมีการลดอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลมักจะมีการปรับภาษีมูลค่าเพิ่มหรือภาษีในลักษณะเดียวกันเพิ่มขึ้น เพื่อให้รัฐมีรายได้มาชดเชยกับภาษีเงินได้ที่หายไป เมื่อสำรวจอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มหรือภาษีในลักษณะเดียวกันที่เก็บจากผู้บริโภคทั่วโลกจะเห็นว่ามีแนวโน้มปรับขึ้น ทั้งนี้พบว่ามี 13 ประเทศที่ปรับขึ้นในรอบปีที่ผ่านมาโดยไม่มีประเทศไหนลดเลย ในอาเซียนไม่มีการเปลี่ยนแปลง แต่ในเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น ปรับอัตราขึ้นจาก 5% เป็น 8%

เมื่อเดือนที่แล้ว คสช.ขยายเวลาในการลดอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ มีผลให้อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ซึ่งจะสิ้นสุดวันที่ 30 ก.ย. 2557 ขยายออกไปถึงวันที่ 30 ก.ย. 2558 เพื่อรักษากำลังซื้อของประชาชนและจากนั้นจะเพิ่มเป็น 10% ในอนาคตมีแนวโน้มว่าเมื่อการลดอัตราภาษี 7% หมดลงในเดือน ก.ย. 2558 แล้ว กรมสรรพากรอาจไม่เสนอให้ต่อออกไปอีก เนื่องจากไทยลดอัตราภาษีนิติบุคคลไปแล้ว ประกอบกับภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจทำให้รัฐขาดรายได้ไปอย่างมาก หากขึ้นอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มเป็น 10% ก็จะทำให้รัฐมีรายได้เพิ่มขึ้น 2.1 แสนล้านบาท/ปี

นอกจากการปรับขึ้นอัตราภาษี การขยายฐานภาษีก็เป็นวิธีหนึ่งที่จะเพิ่มรายได้ภาษีให้แก่รัฐ การขยายฐานภาษีรวมถึงการหาวิธีจัดเก็บที่มีประสิทธิภาพเพื่อให้รัฐสามารถเก็บภาษีได้เต็มเม็ดเต็มหน่วย สำหรับกรมสรรพากรไทยก็มีการตรวจสอบภาษีมูลค่าเพิ่มของกิจการอยู่เป็นประจำ โดยเฉพาะหากมีการขอคืนภาษีหรือมีภาษีซื้อที่ไม่ได้ใช้ยกยอดไปในเดือนต่อๆ ไปในจำนวนสูง พร้อมทั้งเพิ่มมาตรการอื่นๆ ที่จะทำให้การจัดเก็บมีประสิทธิภาพขึ้น เช่น การส่งเสริมให้ผู้เสียภาษียื่นภาษีทางอินเทอร์เน็ต การใช้ etax invoice รวมถึงการให้เพิ่มสาระสำคัญในใบกำกับภาษีที่จะเริ่มใช้ในปี 2558 เช่น การให้กรอกเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อสินค้าหรือผู้รับบริการในใบกำกับภาษี เป็นต้น ซึ่งจะทำให้กรมสรรพากรสอบยันได้เร็วขึ้น อีกทั้งยังช่วยป้องกันการใช้ใบกำกับภาษีปลอม

ในอินโดนีเซียจะมีการนำ etax invoice เข้ามาใช้ ทั้งนี้ภาษีมูลค่าเพิ่มจัดเป็นอันดับต้นๆ ของการตรวจสอบภาษีในอินโดนีเซีย โดยเฉพาะประเด็นการใช้ใบกำกับภาษีที่ไม่ถูกต้อง ขณะที่สิงคโปร์มีโปรแกรมที่ให้ผู้เสียภาษีสมัครใจขอรับการตรวจสอบ GST จากหน่วยงานที่ได้รับการแต่งตั้ง และหากได้รับการยืนยันสถานะตามหลักเกณฑ์ของหน่วยงานสรรพากรแล้ว ผู้เสียภาษีจะได้รับสิทธิประโยชน์ เช่น ได้คืนภาษีเร็วขึ้น ได้รับความสะดวกรวดเร็วสำหรับการขอคำวินิจฉัยเกี่ยวกับ GST