ทำไมอิเล็กทรอนิกส์ใช้ชิ้นส่วนในประเทศน้อย

ทำไมอิเล็กทรอนิกส์ถึงใช้ชิ้นส่วนในประเทศน้อยปัจจุบันมีการพูดกันมากว่าทำไมอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์จึงใช้ชิ้นส่วนในประเทศน้อย หากส่งเสริมให้มีอุตสาหกรรมประเภทนี้ในประเทศ จะเกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติมากน้อยเพียงใด

คำถามนี้ไม่เพียงแต่เกิดในประเทศไทยเท่านั้น แต่รวมถึงประเทศอื่นๆ ด้วย ซึ่งนับเป็นปรากฏการณ์ธรรมดาสามัญที่เกิดขึ้นทั่วโลก โดยหากประเทศใดแตกต่างจากนี้ มีการใช้ชิ้นส่วนในประเทศเกือบทั้งหมด ก็นับเป็นเรื่องแปลกประหลาด

ประเด็นสำคัญของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ คือ ชิ้นส่วนมีขนาดเล็ก ทำให้ต้นทุนการขนส่งต่ำ ประกอบกับปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนจากเทคโนโลยีอะนาล็อกมาเป็นดิจิทัล ทำให้การเชื่อมต่อชิ้นส่วนต่างๆ เป็นไปอย่างง่ายดายขึ้นมาก ทำให้เดิมเป็นชิ้นส่วนที่ออกแบบเฉพาะสำหรับผู้ประกอบการรายใดรายหนึ่ง กลายเป็นชิ้นส่วนประเภทโมดูลที่สามารถใช้ได้เป็นการทั่วไปสำหรับอุปกรณ์หลากหลายประเภท สามารถผลิตจำหน่ายแก่บริษัทต่างๆ ได้ทั่วโลก

จากสภาพแวดล้อมทางธุรกิจดังกล่าว ทำให้โครงการอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก จากเดิมเมื่อ 40-60 ปีที่แล้ว มีลักษณะเป็นการดำเนินธุรกิจแบบครบวงจร เป็นต้นว่า บริษัท ไอบีเอ็ม รวมถึงบริษัทอิเล็กทรอนิกส์ของญี่ปุ่น ผลิตชิปเซมิคอนดักเตอร์เอง ผลิตชิปหน่วยความจำเอง ผลิตฮาร์ดดิสก์เอง ผลิตคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เอง ผลิตซอฟต์แวร์เอง ฯลฯ ซึ่งมีจุดอ่อนสำคัญ คือ ยากที่จะเชี่ยวชาญและเก่งในทุกด้านได้

ยิ่งไปกว่านั้น การที่เป็นบริษัทขนาดใหญ่มีผลิตภัณฑ์มากมาย มีขั้นตอนการบริหารจัดการยุ่งยาก ทำให้การตัดสินใจดำเนินธุรกิจช้ากว่าคู่แข่งที่เป็นบริษัทขนาดเล็กที่เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ทำให้ผู้ประกอบธุรกิจในรูปแบบครบวงจรประสบปัญหามีเทคโนโลยีตามหลังคู่แข่ง ต้นทุนการผลิตสูงกว่า เนื่องจากผลิตจำนวนน้อยเพื่อใช้เองเท่านั้น ดังนั้นต้องเปลี่ยนโครงสร้างการดำเนินธุรกิจครั้งใหญ่เพื่อความอยู่รอด

ขณะที่บริษัทที่เจริญรุ่งเรืองในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ในยุคปัจจุบันต่างทำธุรกิจเฉพาะด้านเท่านั้น เป็นต้นว่า บริษัท อินเทล และบริษัท ควอลคอมม์ ของสหรัฐ เก่งในด้านเซมิคอนดักเตอร์ประเภทไมโครโพรเซสเซอร์ บริษัท ซัมซุง เก่งในด้านเซมิคอนดักเตอร์ประเภทหน่วยความจำ รวมถึงการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สำเร็จรูป บริษัท ไมโครซอฟท์ และบริษัท กูเกิล เก่งในด้านซอฟต์แวร์ระบบปฏิบัติการ ขณะที่บริษัท เลอโนโว และบริษัท เดลล์ เก่งในขั้นตอนประกอบและจำหน่ายคอมพิวเตอร์

โครงสร้างธุรกิจในยุคปัจจุบัน ทำให้ต้องซื้อชิ้นส่วนจากบริษัทที่เชี่ยวชาญในธุรกิจนั้นๆ ยากที่จะผลิตชิ้นส่วนทั้งหมดในประเทศใดประเทศหนึ่งได้ โดยการที่จะสร้างความเป็นเลิศในการผลิตชิ้นส่วนแต่ละชิ้นไม่ใช่เรื่องง่าย จะต้องทุ่มเทเงินหลายแสนล้านบาททั้งในด้านการวิจัยและพัฒนาและด้านการก่อสร้างโรงงาน

ตัวอย่างหนึ่ง คือ การผลิตโทรศัพท์มือถือ แม้ต่างยี่ห้อกันและผลิตในหลายประเทศ แต่จะใช้ชิ้นส่วนจากแหล่งที่คล้ายคลึงกัน เป็นต้นว่า ชิ้นส่วนชิปไมโครโพรเซสเซอร์ซื้อจากบริษัท ควอลคอมม์ ของสหรัฐ หรือจากบริษัท มีเดียเทค ของไต้หวัน ชิปหน่วยความจำซื้อจากบริษัท ซัมซุง ของเกาหลีใต้ ชิป Image Sensors สำหรับรับสัญญาณถ่ายภาพ ซื้อจากบริษัท โซนี่ ของญี่ปุ่น หรือจากบริษัท OmniVision ของสหรัฐ จอภาพโทรศัพท์มือถือซื้อบริษัท ซัมซุง ของเกาหลีใต้ หรือจากบริษัท ชาร์ป ของญี่ปุ่น ฯลฯ

ส่วนการประกอบชิ้นส่วนทั้งหมดเหล่านี้เข้าด้วยกันเป็นโทรศัพท์มือถือ ผู้ประกอบการรายใหญ่ของโลก คือ บริษัท ฟ็อกซ์คอนน์ ซึ่งแม้เป็นบริษัทไต้หวัน แต่มีฐานผลิตเกือบทั้งหมดกระจุกตัวในประเทศจีน โดยรับจ้างผลิตให้กับบริษัทโทรศัพท์มือถือหลากหลายยี่ห้อ