แกว่งตัวขาลง

ในช่วง 2-3 เดือนนับจากนี้ จะเข้าสู่ต้นฤดูเก็บเกี่ยวข้าวเปลือกนาปี ปีการผลิต 2557/2558 ซึ่งประเด็นที่ชาวนาไทยจะเผชิญ คือ ปัญหาราคาข้าวเปลือกตกต่ำลง แม้ว่าปีนี้มีการคาดการณ์ว่าจะเป็นปีที่เกิดปัญหาภัยแล้งในแหล่งผลิตข้าวสำคัญๆ ของโลก ทำให้ราคาข้าวปรับตัวเพิ่มขึ้นบ้าง

สมพร อิศวิลานนท์ นักวิชาการอาวุโส สถาบันคลังสมองของชาติ ระบุว่า ปัจจุบันเอเชียผลิตข้าว 4 ใน 5 ส่วนของผลผลิตข้าวโลกที่มีจำนวน 470 ล้านตันข้าวสาร ขณะที่การซื้อขายกันในตลาดการค้าข้าวโลกมีประมาณ 38 ล้านตันข้าวสาร หรือคิดเป็น 8% เทียบกับปริมาณผลผลิต

อย่างไรก็ตาม จากสถานการณ์ปัจจุบันที่อุปสงค์ข้าวปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ แต่อุปทานผลผลิตข้าวกลับมีการขยายตัวที่รวดเร็วกว่าอุปสงค์ เพราะมีผู้ผลิตข้าวส่วนเกินเพิ่มมากขึ้นในตลาด เช่น พม่าและกัมพูชา ขณะเดียวกัน ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาประเทศผู้นำเข้าข้าวได้หันมาใช้นโยบายพึ่งพาการผลิตภายใน ส่งผลให้เกิดการชะลอตัวด้านความต้องการ และมีการแข่งขันในประเทศผู้ส่งออกมากขึ้น

จากปัจจัยดังกล่าวเป็นแรงกดดันให้แนวโน้มราคาข้าวในตลาดการค้าข้าวโลกยังมีการแกว่งตัวไปในทิศทางขาลงต่อไปอีก ในขณะที่ปริมาณสต๊อกข้าวของโลกในปัจจุบันที่มีประมาณ 104 ล้านตันข้าวสาร โดยเฉพาะการสะสมสต๊อกข้าวจำนวนมากของไทยและอินเดีย

สมพร เสนอว่า การปลูกข้าวของไทยเน้นไปที่การปลูกข้าวคุณภาพ เช่น ข้าวหอมมะลิ ข้าวเหนียว ซึ่งตลาดมีความต้องการและให้ราคาสูง เห็นได้จากในปี 2556 ไทยส่งออกข้าวสาร 6.61 ล้านตัน เป็นการส่งออกข้าวเจ้า 100% และ 5% คิดเป็นสัดส่วน 29.92% รองลงมาเป็นการส่งออกข้าวหอมมะลิ 28.96% และข้าวนึ่ง 24.97% แต่จะพบว่าข้าวหอมมะลิมีมูลค่าการส่งออกถึง 44.43% ของมูลค่าการส่งออกข้าวรวม

นอกจากนี้ การลดพื้นที่ปลูกข้าวที่ไม่เหมาะสมเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชาวนาปลูกข้าวแล้วไม่จน โดย ชาญพิทยา ฉิมพาลี อธิบดีกรมการข้าว ระบุว่า พื้นที่ปลูกข้าวในไทย 67 ล้านไร่ พบว่ามีพื้นที่ที่เหมาะสมเพียง 43 ล้านไร่ ซึ่งกรมจะส่งเสริมให้มีการปลูกข้าวคุณภาพในพื้นที่ดังกล่าว ตลอดจนส่งเสริมการปลูกข้าวส่งตลาดเฉพาะ เช่น ข้าวที่มีสรรพคุณด้านสุขภาพ