การสร้างคน

เราทุกคนต่างต้องการ “คนที่มีคุณภาพ” และต้องเป็น “คุณภาพที่ยั่งยืน” ด้วย

ทุกองค์กร (ทั้งภาครัฐและเอกชน) ก็เช่นเดียวกัน หากองค์กรใดหรือหน่วยงานใดมีคนที่มีคุณภาพมากกว่ากัน ก็เชื่อได้เลยว่าองค์กรนั้นหรือหน่วยงานนั้นจะมีความสามารถในการแข่งขันสูงกว่า โดยเฉพาะความสามารถในเรื่องของการผลิต หรือบริการที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้าได้มากกว่า

ประเด็นในวันนี้จึงอยู่ที่ “การสร้างคน” ที่เราต่างยอมรับกันว่า บุคลากรในองค์กรมีความสำคัญที่สุด เพราะคนคือสิ่งที่สร้างความแตกต่างและความได้เปรียบให้กับองค์กร

“ทรัพยากรมนุษย์” (Human Capital) ของทุกองค์กรจึงมีความสำคัญที่สุด

แต่องค์กรจำนวนมากมักจะละเลยเรื่องการสร้างคน โดยให้ความสำคัญกับเรื่องการพัฒนาเปลี่ยนแปลงเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีมากกว่า เพราะการปรับเปลี่ยนเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีทำได้ง่ายกว่ากันเยอะเลย (ถ้ามีเงิน)

เพราะในขณะที่การสร้างคนให้มีคุณภาพและมีความรับผิดชอบเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลานานและความพยายามสูงมาก ผู้บริหารส่วนมากต้องการเห็นผลเร็วจึงไม่มีความอดทนต่อการสร้างคน

ในยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงที่เน้นการปฏิรูปและสร้างความปรองดองสมานฉันท์เพื่อวางรากฐานที่เข้มแข็งให้กับลูกหลานของเราเช่นทุกวันนี้ เราจึงต้องหันมาให้ความสำคัญกับ “การสร้างคน” อย่างจริงจังบนพื้นฐานของ “ความเป็นไทย” ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

วิธีการพัฒนาความรู้ความสามารถของคน (การสร้างคนให้มีคุณภาพ) มีมากมายหลายวิธีทั้งง่ายและยาก บางวิธีก็ให้ผลเร็วบางวิธีก็ช้า บางเรื่องก็ต้องลงทุนสูง

วันนี้ผมขอเสนอวิธีพัฒนาคนที่ง่ายและประหยัดอาจต้องใช้เวลาบ้าง แต่ให้ผลแบบซึมลึกและฝังติดตัวคนที่ได้รับการพัฒนาในวิธีคิดและวิธีทำงานที่ปรับเปลี่ยนไปดีขึ้น

ผมเคยได้ยินได้ฟังคำสบประมาทมากมาย เช่น (1) QCC (Quality Control Circle) เกิดในอเมริกา โตที่ญี่ปุ่น แล้วก็มาตายที่เมืองไทย (2) Reengineering ก็จบที่เมืองไทยทั้งที่หลายหน่วยงานลงทุนไปมหาศาลโดยไม่เกิดผลสัมฤทธิ์ (3) 5ส (สะสาง สะดวก สะอาด สุขลักษณะ และสร้างนิสัย) ก็ไปไม่รอดในบ้านเรา เป็นต้น

นี่คำสบประมาทที่มีความจริงเพียงครึ่งเดียว ทุกวันนี้ยังมีหน่วยงานอีกมากมายที่มุ่งมั่นทำกิจกรรม QCC และ 5ส อย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 2030 ปีมาแล้ว โดยเฉพาะกิจกรรมกลุ่มย่อย QCC ที่รวมกลุ่มพนักงานในหน่วยงานเดียวกันเพื่อแก้ปัญหาหน้างาน ก็ยังเห็นได้ทั่วไปในรัฐวิสาหกิจต่างๆ เช่น การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.) และเครือ SCG ของปูนซิเมนต์ไทย แม้กระทั้งหน่วยงานภาครัฐ เช่น กองทัพอากาศที่ยืนหยัดทำกิจกรรมกลุ่มย่อย QCC มายาวนาน รวมตลอดถึงโรงพยาบาลมากมายทั้งของภาครัฐและเอกชน เช่นเดียวกับโรงงานจำนวนมากที่ใช้กิจกรรมกลุ่มย่อย QCC เพื่อการปรับปรุงงานและการสร้างคนที่มีคุณภาพ

ประสบการณ์ของผมได้ตอกย้ำให้ผมรู้ว่า เรา (ราชการ) มีคนเก่ง คนดี คนมีคุณภาพอยู่มากมายในระบบราชการ เพียงแต่เราไม่มีโอกาส (หรือไม่เปิดโอกาส) ให้เขาเหล่านั้นได้เข้า “ลู่” หรือช่องทางที่ถูกต้องและเป็นระบบ เราจึง “เสียของ”ไปมากมาย ซึ่งผมถือว่าภาคเอกชนจำนวนไม่น้อยก็เป็นเช่นนี้

หลายคนกล่าวว่า “นี่ขนาดมั่วๆ นะบ้านเรายังเจริญเติบโตได้ขนาดนี้” โดยมีความหมายในทางตรงข้ามว่า “ถ้าคนของเราเป็นระบบและมีระเบียบแบบแผนที่ชัดเจน (ไม่มั่ว) เราคงจะยืนหยัดทัดเทียมกับประเทศมหาอำนาจได้แล้ว”

ทุกวันนี้จึงมีแต่จะต้องสร้างคนอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ได้มาซึ่ง “คนที่มีคุณภาพ” มาร่วมกันพัฒนาประเทศชาติและสานฝันประเทศไทยกันต่อไป ดีกว่าการต่อว่ากันไปมาถึงความบกพร่องในระบบต่างๆหรือหน่วยงานต่างๆ

ทุกหน่วยงานและเราทุกคนจึงควรจะลงมือทำ ทำ ทำ ให้เกิดผล โดยเริ่มจากเรื่องง่ายๆ และใกล้ตัวก่อน

ทุกวันนี้ใครบอกผมว่า “คนไทยไม่มีคุณภาพ” ผมไม่เชื่อครับผม!