ปรับภาษีน้ำเมาเขย่าคนดื่มเศรษฐกิจซบแห่ซดเหล้าถูก

โดย...รัชนีย์ ศรีวัฒนชัย

นับตั้งแต่ตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ปรับโครงสร้างภาษีเมื่อวันที่ 4 ก.ย. 2556 ส่งผลให้ตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในไทยเกิดการเปลี่ยนแปลงในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา โดยพบว่าพฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของคนไทยหันไปดื่มน้ำเมาที่มีราคาถูกลง

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ เหล้าขาว เหล้าไทย และไวน์ คูลเลอร์ ยังสามารถเติบโตได้ดีอยู่ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ขณะที่ทิศทางวิสกี้นำเข้าและเบียร์กลับหดตัวลงอย่างชัดเจน

รายงานตัวเลขจากกรมสรรพสามิต แจ้งว่า ตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในไทย 6 เดือนที่ผ่านมา ในช่วงเดือน ต.ค. 2556-มี.ค. 2557 ตลาดติดลบเกือบ 2% หรือตัวเลขเชิงปริมาณอยู่ที่ราว 1,530 ล้านลิตร เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า มีปริมาณถึง 1,600 ล้านลิตร

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ได้รับผลกระทบจากการปรับโครงสร้างภาษีอย่างชัดเจน คือ วิสกี้นำเข้าจากต่างประเทศ ติดลบ 86% จาก 24 ล้านลิตร ลดลงเหลือเพียง 3 ล้านลิตร หลังจากปรับภาษีเพิ่มขึ้น 25%

ปัจจัยที่ผลักดันให้วิสกี้นำเข้าหดตัวลงอย่างแรง เพราะด้วยสินค้าที่มีราคาสูงมากกว่า 350-390 บาท ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ กำลังการซื้อลดลง ขณะที่พฤติกรรมผู้บริโภคหันไปดื่มเหล้าไทย ซึ่งมีราคาถูกกว่า โดยเฉลี่ยกว่า 250 บาทเท่านั้น อาทิ เบลนด์ 285 ที่เข้ามาตีตลาดวิสกี้เซ็กเมนต์สแตนดาร์ดด้วยระดับราคาที่กลุ่มระดับล่างสามารถเข้าถึงได้ง่าย อีกทั้งผลจากการชุมนุมทางการเมืองส่งผลให้คนกรุงลดการเที่ยวสถานบันเทิง ผับ บาร์

ขณะที่สภาพตลาดเบียร์ตัวเลข 6 เดือน เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกัน ติดลบไปถึง 6% หลังจากปรับโครงสร้างภาษีตามมูลค่าถึง 48% สูงที่สุดในกลุ่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั้งหมด ทำให้ตลาดเดือน ต.ค. 2555 มี.ค. 2556 จากปริมาณ 1,200 ล้านลิตร ลดลงเหลือ 1,150 ล้านลิตร หรือสัดส่วนจาก 78% เหลือเพียง 75% ของตลาดรวม และผู้ประกอบการประเมินว่าตลาดเบียร์มูลค่า 2 แสนล้านบาท จะมีอัตราการเติบโตอย่างน้อยเพียง 12%

สำหรับตลาดเหล้าขาว ตัวเลขในเชิงปริมาณมีอัตราการเติบโต 24% ขยายตัวเพิ่มขึ้นจาก 11% เป็น 14% หรือ 170 ล้านลิตร เพิ่มเป็น 200 ล้านลิตร ปัจจัยที่ทำให้ตลาดยังสามารถขยายตัวได้ดีอยู่ เพราะอัตราการจัดเก็บภาษีตามมูลค่าเพียงแค่ 4% เท่านั้น ทำให้ผู้บริโภคหันมาดื่มเหล้าขาวในปริมาณเพิ่มขึ้นและปรับพฤติกรรมจากเดิมดื่มเบียร์หันมาดื่มเหล้าขาว

นอกจากนี้ ตลาดที่กลับมีอัตราการเติบโตอย่างหวือหวา คือ ไวน์ คูลเลอร์ หลังจากเป็นตลาด ที่ซบเซามานาน กลับเติบโตถึง 27% จาก 36 ล้านลิตร เพิ่มเป็น 46 ล้านลิตร หรือมีสัดส่วนเพิ่มจาก 2% ของตลาด เพิ่มเป็น 3% หลังจากที่อัตราการจัดเก็บภาษีตามมูลค่าเพียง 5% สะท้อนให้เห็นว่าพฤติกรรมผู้บริโภคไทยหันไปดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ที่ราคาถูก

ทั้งนี้ ตลาดเหล้าไทยเป็นอีกหนึ่งตลาดที่ได้รับอานิสงส์ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเหล้าสีจากเจ้าสัวน้ำเมา เจริญ สิริวัฒนภักดี ไม่ว่าจะเป็น แสงโสม หงส์ทอง แม่โขง เพราะแม้ว่าจะปรับภาษีเพิ่มขึ้น 25% เท่ากับวิสกี้นำเข้า แต่ราคาเหล้าไทยก็ยังถูกกว่าเหล้านำเข้า จึงไม่แปลกหากพฤติกรรมผู้บริโภคจะเปลี่ยนแปลง ส่งผลให้เหล้าไทยมีอัตราการเติบโต 8% จาก 115 ล้านลิตร เพิ่มเป็น 125 ล้านลิตร และทำให้สัดส่วนตลาดขยับขึ้นจาก 7% เป็น 8%

ธนากร คุปตจิตต์ นายกสมาคมธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไทย กล่าวว่า ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ผู้ประกอบการต้องการให้กรมสรรพสามิตจัดเก็บภาษีแบบคำนวณตามปริมาณดีกรีแอลกอฮอล์ (Specific Tax) เพราะเป็นระบบที่ใช้ในระดับสากล สร้าง ความเป็นธรรมให้กับผู้ทำธุรกิจทั้งในไทยและ ต่างประเทศ และเป็นหลักที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับประเทศไทย

ปัจจุบันอัตราการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของไทย พบว่า สุรากลั่นยังเป็นตลาดใหญ่ที่สุด มีสัดส่วนถึง 73% ตามด้วยเบียร์ 27% และไวน์เพียง 1% การจัดเก็บภาษีราคาขายส่งช่วงสุดท้ายเป็นระบบที่ซับซ้อน สิ่งสำคัญคนไทยกินเหล้าราคาถูก ปริมาณดีกรีที่สูงขึ้น ไม่ช่วยลดผลกระทบต่อสุขภาพและปัญหาที่เกิดจากการบริโภคแอลกอฮอล์โดยตรง

หากมีการปฏิรูปโครงสร้างภาษีใหม่ของรัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) หวังว่าจะเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการได้แสดงความคิดเห็นเพื่อ ร่วมกันหาทางออกที่เป็นไปได้ในทางปฏิบัติที่จะสร้างความสมดุลระหว่างเป้าหมายนโยบายของรัฐบาลและประโยชน์ของผู้ประกอบการ และผู้บริโภคที่เลือก ที่จะดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ผู้ประกอบการกลุ่ม เบียร์สิงห์ ไฮเนเก้น รวมทั้งค่ายนำเข้าวิสกี้ อย่าง ดิอาจิโอฯ พยายามชงโมเดลการปรับภาษีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตามปริมาณดีกรีแอลกอฮอล์ เพราะ เป็นระบบที่ใช้ในทางปฏิบัติระดับสากล

หากไทยปฏิรูประบบภาษีใหม่ที่จัดเก็บตามปริมาณดีกรีแอลกอฮอล์ แน่นอนว่ากลุ่มน้ำเมาภายใต้ร่มเงาของไทยเบฟเวอเรจ อาณาจักรเหล้าขาว เหล้าไทย ย่อมพลิกจากสถานะได้เปรียบเป็นเสียเปรียบแน่นอน

แต่ไม่ว่าการจัดเก็บภาษีจะใช้ระบบใด สิ่งสำคัญ ที่สุดไม่ใช่อยู่ที่ใครได้ใครเสีย แต่ต้องพิจารณาผู้บริโภคเป็นสำคัญ โดยเฉพาะการลดการดื่มเพื่อสุขภาพ ที่ดีขึ้น