ธุรกิจหนังสือดิ้นแข่งลดราคาระบายสินค้า

อุตสาหกรรมหนังสือเป็นหนึ่งในธุรกิจที่ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากปัญหาทางการเมือง เนื่องจากยอดขายถูกขับเคลื่อนด้วยอารมณ์ เมื่อผู้อ่านไร้อารมณ์จับจ่าย จึงทำให้ยอดขายหนังสือได้รับผลกระทบไปแบบเต็มๆ โดยภาพรวมของอุตสาหกรรมหนังสือในช่วงครึ่งปีแรกที่ผ่านมาเติบโตติดลบ 10% และต้องลุ้นกันว่าในช่วงครึ่งปีหลังจะถึงเป้าหมายสิ้นปีที่วางไว้ 2 หมื่นล้านบาทหรือไม่

ประกอบกับช่วงเวลาที่ผ่านมา รัฐบาลให้การสนับสนุนอนาคตของชาติผิดทาง คือ หันไปสนับสนุนแท็บเล็ตสำหรับเด็กชั้นประถมศึกษา แทนที่จะสนับสนุนด้านการเขียนและการอ่าน จึงเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ภาพรวมตลาดหนังสือติดลบ

จรัญ หอมเทียนทอง นายกสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย กล่าวว่า เห็นด้วยกับคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ออกมายกเลิกโครงการแท็บเล็ตนักเรียน เพราะไม่ก่อประโยชน์ในด้านการอ่าน ทั้งที่เด็กระดับประถมศึกษาต้องฝึกในด้านของการอ่านและเขียนมากกว่าการใช้นิ้วสัมผัสผ่านหน้าจอ ซึ่งหากยังสานต่อนโยบายดังกล่าวในอนาคต เด็กไทยก็จะไม่มีความสามารถในด้านของการเขียน

ปัจจุบันแม้ว่าบรรยากาศโดยรวมของประเทศไทยจะเริ่มปรับตัวในทิศทางที่ดีขึ้น แต่ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมหนังสือยังคงต้องเดินหน้าทำการตลาดอย่างต่อเนื่อง เพื่อกระตุ้นยอดขายสิ้นปีให้เป็นไปตามเป้าหมายหรือเติบโตติดลบน้อยที่สุด หลังจากได้รับผลกระทบอย่างหนักตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมา

สิ่งที่นายกสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย ฝากไปถึงรัฐบาลชุดใหม่ที่จะเข้ามาบริหารประเทศ คือการจัดสรรงบประมาณส่งเสริมการอ่านเป็นงบประมาณประจำปีของแต่ละจังหวัด เหมือนกับการจัดสรรงบประมาณท่องเที่ยว กีฬา และยาเสพติด เพราะการอ่านก็สามารถช่วยแก้ไขปัญหาด้านยาเสพติดได้หากภาครัฐหันมาสนับสนุนอย่างจริงจัง เช่น อนุมัติงบให้จังหวัดละ 10 ล้านบาท จะทำให้ประเทศไทยมีเงินงบประมาณสนับสนุนการอ่านมากถึง 770 ล้านบาท

นอกจากนี้ ยังต้องการให้รัฐบาลใหม่เข้ามาสนับสนุนโครงการ 1 อาคารสูง 1 ห้องสมุด เพราะปัจจุบันประเทศไทยมีห้องสมุดน้อยมาก เห็นได้จากหน่วยงานราชการ เช่น กระทรวงต่างๆ ส่วนใหญ่ไม่มีห้องสมุด และเพื่อเป็นการส่งเสริมการอ่าน รัฐบาลควรสนับสนุนการสร้างห้องสมุดในหน่วยงานของภาครัฐก่อน

สำหรับกลยุทธ์ที่สมาคมฯ จะเดินหน้ากระตุ้นยอดขายหนังสือให้มีอัตราการเติบโตมากขึ้นในช่วงครึ่งปีหลังนั้นจะเน้นการจัดงานมหกรรมต่างๆ ซึ่งในช่วงครึ่งหลังของปีนี้มีแผนที่จะจัดงานทั้งหมด 4 งาน ประกอบด้วย งานมหกรรมสื่อภาคอีสาน จ.ขอนแก่น งานสัปดาห์หนังสืออุบลฯ ครั้งที่ 6 งานมหกรรมหนังสือระดับชาติ ครั้งที่ 19 ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ และการจัดงานหนังสือที่ จ.อุดรธานี เป็นปีแรกซึ่งขณะนี้ยังไม่มีชื่อการจัดงาน เพราะอยู่ระหว่างการประชมุหารือร่วมกันกับคณะผู้จัดงาน

ในด้านของกลยุทธ์ที่จะนำมาใช้เพื่อกระตุ้นยอดขายในงานหนังสือ ส่วนใหญ่ยังคงเป็นการลดราคาหนังสือ 10-50% แต่จำนวนหนังสือที่จะนำมาลดราคาคาดว่าจะมีเพิ่มขึ้น เนื่องจากมีหนังสือในสต๊อกเก่าจำนวนมาก ทำให้ผู้ประกอบการต้องลดราคาเพื่อกระตุ้นยอดขายและระบายหนังสือเก่าออกสู่ท้องตลาด

นอกจากนี้ ปริมาณหนังสือเก่าที่ยังมีอยู่ในตลาดเป็นจำนวนมากส่งผลให้หนังสือใหม่ที่จะนำออกมาทำตลาดในปีนี้มีน้อยกว่าทุกปีที่ผ่านมา จากปกติในแต่ละปีจะมีหนังสือใหม่เปิดตัว 2,000-3,000 ปกต่อเดือน แต่นับจากช่วงต้นปีพบว่ามีการเปิดตัวหนังสือใหม่ลดลงไป 20% รวมทั้งมีผู้ประกอบการที่สายป่านไม่ยาวพอปิดตัวไปแล้ว 5-10% แต่ก็มีผู้เล่นหน้าใหม่เข้ามาชิมลางธุรกิจนี้เพิ่มขึ้น 5-10% เช่นกัน

อีกหนึ่งกลยุทธ์ที่บรรดาผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมหนังสือหันมาปรับแผนใช้ทำตลาดมากขึ้น คือ ช่องทางออนไลน์ เพราะจากเทคโนโลยีที่อยู่ใกล้ตัวกับผู้อ่านมากขึ้น ส่งผลให้สื่อโซเชียลมีเดียอย่าง เฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และไลน์ เข้ามามีบทบาทในการสื่อสารและทำตลาดกับผู้อ่านมากขึ้น

ประภาพร ช่างไม้ บรรณาธิการบริหาร สำนักพิมพ์พราว กล่าวว่า ก่อนที่จะทำการตลาดผ่านสื่อโซเชียลมีเดียต้องรู้ว่าผู้อ่านอยู่ที่ไหน และกลุ่มเป้าหมายเป็นใคร แล้วจึงเดินเข้าไปหา ด้วยการสร้างฐานผู้อ่านผ่านช่องทางต่างๆ เพื่อให้ทำการตลาดง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าโซเชียลมีเดียจะส่งผลดีต่อการสร้างฐานผู้อ่านโดยเฉพาะกลุ่มวัยรุ่น แต่ก็ควรระวังในการทำตลาด เนื่องจากกลุ่มวัยรุ่นไม่ชอบถูกยัดเยียดขาย เพราะมีความคิดเป็นของตัวเอง หากเกิดกระแสต่อต้านขึ้นมาก็อาจทำให้การทำตลาดได้รับผลกระทบได้ เช่น การอันฟอลโลว์ และอันเฟรนด์ เป็นต้น