ปฏิรูปประเทศเข้าสู่ AEC

เหลือเวลาอีก 1 ปี กับ 5 เดือนเศษ หรือประมาณ 520 วัน ประเทศต่างๆ ในอาเซียนจะเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน หรือ AEC ซึ่งจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม กล่าวคือ การเป็นตลาดเดียวกันจะก่อให้เกิดการเคลื่อนย้ายสินค้าและบริการอย่างเสรี โดยไม่มีภาระภาษีมาเป็นกำแพงขวางกั้น ขณะเดียวกันการเป็นฐานการผลิตร่วมกันจะทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายการลงทุน ทั้งด้านอุตสาหกรรมและบริการในระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน

ถึงแม้นที่ผ่านมาประเทศไทยได้มีการเปิดเสรีมาก่อนหน้านี้ แต่ในวันที่ 1 ม.ค. 2559 จะถือเป็นวันที่ประเทศต่างๆ ในอาเซียนจะเข้าสู่ AEC อย่างเป็นทางการ สำหรับประเทศไทย ซึ่งก่อนหน้านี้ ทั้งด้านการพัฒนาเศรษฐกิจและการเมืองถือเป็นผู้นำและเป็นต้นแบบของอาเซียน ทั้งภาครัฐและเอกชนต่างมีการตื่นตัวทั้งในรูปแบบของการสัมมนา การให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการและประชาชนบนเวทีต่างๆ ภาคเอกชนเองก็เริ่มที่จะมีการแสวงหาโอกาสทั้งจากการขยายตลาด และโอกาสของการเคลื่อนย้ายฐานการผลิตไปประเทศเพื่อนบ้าน

อย่างไรก็ตาม จากสถานการณ์การเมืองของไทยซึ่งความขัดแย้งกลายเป็นวิกฤตการเมือง ทำให้เอกชนและหน่วยงานของรัฐโดยเฉพาะด้านนโยบายพลอยชะงักติดหล่มไปกับการเมือง

อันที่จริงการเข้าสู่ AEC เป็นทั้งโอกาสและความท้าทายในหลายด้าน ไทยอาจมีความได้เปรียบ แต่ก็มีอีกหลายด้านที่ไทยยังขาดความพร้อม เพราะการเปิดเสรีการค้าจะทำให้สินค้าจากสมาชิกอาเซียนไหลทะลักเข้ามาตีตลาดไทย โดยเฉพาะจากประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งมีต้นทุนการผลิตทั้งด้านแรงงานและวัตถุดิบต่ำกว่าประเทศไทย

อีกทั้งประเทศนอกอาเซียนซึ่งมีศักยภาพไม่ว่าจะเป็น เกาหลี จีน สิงคโปร์ มาเลเซีย ฯลฯ ขณะนี้ได้เข้าไปตั้งฐานการผลิตอยู่ในประเทศเพื่อนบ้าน และพร้อมที่จะเข้ามาแย่งพื้นที่ตลาดภายใน ซึ่งในระยะสั้นผู้บริโภคอาจได้ประโยชน์เพราะมีทางเลือก แต่ในระยะยาวอุตสาหกรรมโดยเฉพาะเอสเอ็มอีที่แข่งขันด้านราคาไม่ได้ก็ต้องปิดตัวไป ตามมาด้วยปัญหาแรงงาน ซึ่งปัจจุบันแรงงานภาคอุตสาหกรรมและบริการมีจำนวนมากกว่าแรงงานในภาคเกษตร

แม้แต่ในภาคเกษตรก็จะต้องปรับตัวแบบ 360 องศา เพราะต้นทุนการผลิตของไทยสูงกว่า โอกาสที่พืชเกษตรไม่ว่าจะเป็น ข้าว ยางพารา ข้าวโพด อ้อย มันสำปะหลัง จะไม่สามารถแข่งขันด้านราคาได้ ดังเช่นกรณีที่เกิดอยู่ในขณะนี้ คือ ราคาข้าวตกต่ำรวมทั้งราคายางพาราตกต่ำ ซึ่งปัญหาส่วนใหญ่เกิดจากมีอุปทานผลผลิตเพิ่มขึ้นจากประเทศเพื่อนบ้าน ปัญหาดังกล่าวจะยิ่งมีมากขึ้นหากไม่มีการปรับทิศทางการเกษตรไปสู่การแปรรูป ทั้งที่เป็นอาหารและพืชพลังงาน ซึ่งนโยบายขณะนี้ขาดความชัดเจน

สำหรับการเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ของภูมิภาคซึ่งอยู่ในนโยบายของประเทศไทยมาหลายรัฐบาล ว่าหลังการเปิด AEC ไทยจะได้ประโยชน์จากการเป็นศูนย์ขนส่งของอาเซียน อย่างไรก็ดีถึงแม้นว่าฮวงจุ้ยที่ตั้งของไทยจะอยู่บนทำเลที่เหมาะสม คืออยู่ตรงการของอาเซียนแวดล้อมไปด้วยประเทศพม่า ลาว กัมพูชา มาเลเซีย ขณะเดียวกันก็มีเส้นทางเชื่อมโยงถึงประเทศเวียดนามและประเทศจีนตอนใต้ รวมทั้งสิงคโปร์ โดยกายภาพทำให้ประเทศไทยเป็นฮับ (HUB) อยู่แล้ว แต่การที่ประเทศจะได้ประโยชน์จากการเป็นศูนย์กลางขนส่งคงเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะเกี่ยวข้องกับการพัฒนาผู้ประกอบการขนส่งไทยให้ยกระดับไปสู่อุตสาหกรรมโลจิสติกส์ ซึ่งจะต้องมีขีดความสามารถแข่งขันในระดับสากล

ถึงแม้นว่ารัฐบาลจะมีโรดแมปการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แต่ก็จะต้องมีทิศทางและแนวทางการใช้เพื่อให้โครงสร้างพื้นฐานที่จะลงทุนในอนาคตให้เป็นผลประโยชน์แห่งชาติ ไม่ใช่สร้างแล้วผู้ได้ประโยชน์เป็นผู้ประกอบการต่างชาติที่ได้กำไรแล้วขนเงินออกไป

ประเด็นที่หยิบยกขึ้นมาก็เพื่อให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องหันกลับมาดูเรื่องการเข้าสู่ AEC แนวทางการปฏิรูปประเทศไทยซึ่งกำลังดำเนินอยู่ในขณะนี้ ปัญหาเร่งด่วนนอกเหนือจากหลายๆ ประเด็นแล้ว เรื่องการเตรียมตัวเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน จะต้องนำกลับเข้ามาเป็นวาระเร่งด่วน ถึงแม้นว่าเวลาที่เหลือไม่มาก แต่ก็มีหลายสิ่งหลายอย่างที่จะต้องเร่งทำ เช่น การเร่งออกกฎหมาย กฎระเบียบข้อบังคับที่ไม่เอื้ออำนวย ในด้านการเปิดเสรีการค้าและบริการก็ต้องเร่งพิจารณาว่าประเภทใดเราแข่งได้หรือไม่ได้ ประเด็นใดที่ผู้ประกอบการไทยยังแข่งขันไม่ได้ก็ต้องเร่งเจรจาที่จะชะลอหรือมีมาตรการหรือมาตรฐานสินค้าปกป้อง

ส่วนภาคเอกชนก็คงต้องพึ่งตัวเองเพราะ AEC ที่เปิดเป็นโอกาสของบางกลุ่ม แต่ก็เป็นหายนะของผู้ประกอบการที่ไม่สามารถพัฒนาและปรับตนเองได้...จริงไหมครับ!!