ขุมทรัพย์ ร.ง.4 คสช.ล้างไพ่-ลด"อำนาจดุลพินิจ"

พลันที่ พล.อ.อ.ประจิน จั่นตอง ผู้บัญชาการทหารอากาศ รองหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) หัวหน้าฝ่ายเศรษฐกิจ เรียกถกผู้บริหารกระทรวงอุตสาหกรรมเมื่อสัปดาห์ก่อน เรียกว่าร้อนๆ หนาวๆ ไปตามกัน

นั่นเพราะประเด็นที่ พล.อ.อ.ประจิน ให้ความสำคัญเป็นพิเศษ คือ กรณีการออกใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานอุตสาหกรรม หรือ ร.ง.4 ที่เอกชนร้องเรียนหนาหูว่ามีความล่าช้า ก่อนที่ พล.อ.อ.ประจิน จะสั่งทุบโต๊ะว่าต่อไปนี้กรมโรงงานอุตสาหกรรม (กรอ.) ต้องปรับกระบวนการออก ร.ง.4 ขนานใหญ่ โดยร่นระยะเวลาจาก 90 วัน เหลือ 30 วัน

ในอดีตการออกใบ ร.ง.4 แทบไม่เคยปรากฏว่ามีปัญหาตามมาบนหน้าสื่อมากนัก จนกระทั่งเกิดการสลับขั้วทางการเมืองในยุครัฐบาล ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เมื่อเดือน ส.ค. 2554 พรรคเพื่อไทยดึงโควตากระทรวงพลังงาน พ้นจากมือพรรคชาติพัฒนาของ สุวัจน์ ลิปตพัลลภ ซึ่งเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญที่ คสช.เรียกไปรายงานตัวในค่ายทหาร ส่งผลให้ขณะนั้นพรรคชาติพัฒนาเหลือเพียงโควตากระทรวงอุตสาหกรรมเท่านั้น
ในขณะที่ "แก้วสารพัดนึก" ที่พรรคชาติพัฒนากุมบังเหียนมาตั้งแต่ พล.ท.หญิง พูนภิรมย์ ลิปตพัลลภ เป็น รมว.พลังงาน เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2551 ถึงยุค นพ.วรรณรัตน์ ชาญนุกูล เป็น รมว.พลังงาน ได้สิ้นสุดลงวันที่ 9 ส.ค. 2554 และเป็นจุดเริ่มมหากาพย์ ร.ง.4 ก็ว่าได้

ปิยสวัสดิ์ อัมระนันทน์ อดีต รมว.พลังงาน ที่ผลักดันให้มีการลงทุนด้านพลังงานทดแทน โดยเฉพาะการขอใบ ร.ง.4 เพื่อสร้างโรงผลิตไฟฟ้าแสงอาทิตย์ เป็นคนแรกๆ ออกมาบอกต่อสังคมเกี่ยวกับความไม่ชอบมาพากลของการออกใบ ร.ง.4 โดยระบุว่า "มีผู้ประกอบการขออนุญาตตั้งโรงไฟฟ้าถูกเรียกเก็บเงินสูงถึงเมกะวัตต์ละ 1 ล้านบาท" และกระทรวงอุตสาหกรรมต้องออกมา แก้ข่าวกันรายวัน

จึงต้องย้อนกลับไปในเดือน พ.ย. 2555 เมื่อกระทรวงอุตสาหกรรมมีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการกลั่นกรองการพิจารณาการอนุญาตโรงงานบางประเภท ที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม เพื่อกลั่นกรองการออกใบ ร.ง.4 เพื่อป้องกันปัญหาการสร้างโรงงานที่มีผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม

แต่ปรากฏว่าการกลั่นกรองและอนุมัติใบ ร.ง.4 กลับล่าช้ากว่าเดิม และมีข้อครหาความไม่โปร่งใส ซ้ำร้ายมีการกล่าวหาว่า "มีการดึงเรื่องให้ช้า เพื่อเรียกรับเงินจากผู้ประกอบการ" แต่ก็ไม่มีใบเสร็จ ที่สำคัญในยุคที่ปัญหาการออกใบ ร.ง.4 ฉาวโฉ่ เป็นช่วงที่ไม่มีอธิบดีกรมโรงงานตัวจริง มีเพียงรองอธิบดีทำหน้าที่รักษาการเกือบ 1 ปีเต็ม

"ปัญหาการออกใบ ร.ง.4 ล่าช้า ผมได้รับการ ร้องเรียนจากผู้ประกอบการมาตั้งแต่มีการตั้งบอร์ดกลั่นกรองการออกใบ ร.ง.4 บางคนก็ร้องเรียนว่ามีการดึงเรื่องเอาไว้ ทำให้การขอใบอนุญาตที่ควรจะได้รับใน 60 วัน กลับล่าช้าเป็น 5-6 เดือนก็มี" ประมนต์ สุธีวงศ์ ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น ระบุ

ในขณะที่กระทรวงอุตสาหกรรมก็ไม่นิ่งนอนใจ โดยในเดือน พ.ค. 2556 กระทรวงมีคำสั่งปรับปรุงบอร์ดกลั่นกรองฯ เพื่อลดแรงเสียดทาน และเปิดที่นั่งให้เอกชนเข้ามา 2 ที่นั่ง จาก 11 ที่นั่ง และลดประเภทโรงงานที่อยู่ในอำนาจของบอร์ดกลั่นกรองฯ เหลือ 3 ประเภท

"กรอ.ตกเป็นจำเลยของสังคมว่า การพิจารณาออกใบ ร.ง.4 ไม่โปร่งใส มีการดึงเรื่องเพื่อหวังผลประโยชน์บางประการ ซึ่งไม่เป็นความจริง" ณัฐพล ณัฏฐสมบูรณ์ อธิบดีกรมโรงงานฯ ให้สัมภาษณ์ในเดือน เม.ย. ก่อนปรับปรุงบอร์ดกลั่นกรองฯ

กระทั่งเกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง เมื่อ คสช.เข้ามาบริหารประเทศ หัวหน้าฝ่ายเศรษฐกิจ คสช.เดินสายตรวจงานรายกระทรวงเพื่อเร่งงาน หนึ่งในภารกิจเร่งด่วน คือ แก้จุดอ่อนการออกใบ ร.ง.4 ซึ่ง วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม ปฏิบัติหน้าที่ รมว.อุตสาหกรรม เด้งเชือกรับทันที เริ่มต้นจากยุบเลือก บอร์ดกลั่นกรองฯ ก่อนลงนามในประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องเอกสารที่ต้องยื่นประกอบคำขอ ใบ ร.ง.4 และลดเวลาออกใบ ร.ง.4 จาก 90 วัน เหลือ 30 วัน

"เมื่อมีการเรียกเอกสารจากผู้ขออนุญาตแล้ว ผู้รับคำขอจะไม่สามารถเรียกขอเพิ่มเอกสารได้อีก และผู้รับคำขอจะต้องระบุวันรับใบ ร.ง.4 แก่ผู้ขออนุญาตด้วย และต่อไปนี้ผู้รับเรื่องต้องบอกผู้ประกอบการที่มายื่นขออนุญาตได้ว่า จะรับใบ ร.ง.4 ได้วันไหน ถ้าทำไม่ได้ อธิบดีกรมโรงงานต้องรับผิดชอบ" วิฑูรย์ บอก

ทว่าในมุมมองของภาคเอกชนกลับมองว่า การปรับกระบวนการออกใบ ร.ง.4 อาจแก้ปัญหาได้แค่ระยะสั้นเท่านั้น และเมื่อ คสช.จากไป ปัญหาเรี่ยไรเงินจากผู้ประกอบการในการขอใบ ร.ง.4 จะกลับมาให้ได้ยินอีก

"การที่ คสช.สั่งปรับปรุงกระบวนการออกใบ ร.ง.4 ให้เหลือไม่เกิน 30 วัน คงจะแก้ปัญหาได้ในระยะสั้น เพราะปัจจุบันกระบวนการอนุญาตยังใช้ดุลพินิจของ เจ้าหน้าที่ค่อนข้างมาก จะทำให้เร็วหรือช้า ก็สามารถทำได้ทั้งนั้น หากจะแก้ปัญหาให้เบ็ดเสร็จต้องแก้ไขกฎหมายถาวร และลดการใช้ดุลพินิจ" ประมนต์ กล่าว

ประมนต์ยังเสนอว่า ปัญหาทุจริตคอร์รัปชั่นเป็นปัญหาที่ร้ายแรงต้องแก้ไขเร่งด่วน ซึ่ง คสช.ต้องเร่งผลักดันกฎหมายว่าด้วยการอำนวยความสะดวกในการออกใบอนุญาต ซึ่งสำนักงานกฤษฎีกาเคยยกร่างไว้แล้ว และกฎหมายฉบับดังกล่าวจะครอบคลุมการออกใบอนุญาตทุกประเภท ตลอดจนทำให้การออกใบอนุญาตต่างๆ มีแนวทางปฏิบัติชัดเจน โปร่งใส ตรวจสอบได้