แผนปฏิรูปกฎหมายและภาษีแบบเร่งด่วน (Fast Track) (1)

ผมได้เขียนบทความเรื่องการปฏิรูปภาษีมาตลอดเวลา 10 ปีที่ผ่านมาหลายครั้ง รวมทั้งบทความแผนปฏิบัติ (Roadmap) เพื่อปฏิรูปประเทศไทยใน 4 ด้าน (LETS Reform Thailand) คือ (1) การปฏิรูปกฎหมาย (Legal Reform) (2) การปฏิรูปการศึกษา (Education Reform) (3) การปฏิรูปภาษี (Tax Reform) และ (4) การปฏิรูปสังคม (Social Reform) แต่ช่วงเวลาที่ผ่านมาดูเหมือนว่ารัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งไม่ได้ให้ความสำคัญ

ขณะนี้ประเทศไทยอยู่ในสภาวะรัฐประหารที่หัวหน้า คสช. มีอำนาจเบ็ดเสร็จ ทั้งด้านบริหารและนิติบัญญัติ ที่สามารถบริหารราชการแผ่นดินและตรากฎหมายได้ตามความจำเป็น

แม้กระบวนการนี้จะไม่เป็นที่ยอมรับตามหลักประชาธิปไตยในสายตานักวิชาการและบรรดาประเทศตะวันตกบางประเทศก็ตาม

ในห้วงวิกฤตทางการเมืองและความเชื่อมั่นของประชาชนและในสายตารัฐบาลต่างประเทศบางประเทศเช่นนี้ การเร่งที่จะเรียกความเชื่อมั่นของประชาชนในประเทศและต่างประเทศ โดยเฉพาะนักลงทุนทั้งในและต่างประเทศคืนมาโดยเร็วนั้นเป็นสิ่งที่ คสช.ควรต้องรีบเร่งดำเนินการ

ผมจึงขอเสนอว่าประเทศไทยต้องพลิกวิกฤตเหล่านี้ให้เป็นโอกาสของประเทศ โดยมีแผนปฏิบัติ (Roadmap) โดยเฉพาะเรื่องการปฏิรูปกฎหมายและภาษีในรูปแบบการปฏิรูปประเทศด้วยกระบวนการแบบเร่งด่วน หรือที่เรียกว่า Fast Track โดยวิธีการตรากฎหมายที่มีความสำคัญในการปฏิรูปด้านต่างๆ ด้วยความรวดเร็ว เร่งด่วน เพื่อให้มีผลบังคับใช้โดยทันที เพราะในอดีตที่ผ่านมาประเทศไทยติดกับดักในเทคนิคทางกฎหมายมากมายหลายเรื่อง เช่น กระบวนการเรื่องความชอบด้วยกฎหมายที่ขัดรัฐธรรมนูญ ความล่าช้าในการร่างและผ่านกฎหมายในระบบรัฐสภา และที่สำคัญมาตรการบังคับใช้กฎหมายที่มีประสิทธิภาพ ไม่เลือกปฏิบัติ อันเป็นปัญหาเชิงระบบและตัวบุคคล รวมทั้งการกล่าวอ้างระบบเสียงข้างมากในการตรากฎหมายโดยไม่คำนึงถึงหลักนิติธรรมและสิทธิประชาชนเสียงข้างน้อยที่จะทำอะไรก็ไดั

การที่สถานการณ์ในประเทศไทยได้เปลี่ยนแปลงไปที่มี คสช.สามารถบริหารราชการแผ่นดินและตรากฎหมายได้ด้วยความรวดเร็วกว่าสถานการณ์ปกติ ผมจึงขอเสนอให้มีการตั้งคณะกรรมการปฏิรูปในแต่ละด้านที่สำคัญ โดยนำผลการศึกษาที่มีอยู่มาพิจารณาและจัดลำดับความสำคัญของกฎหมายในส่วนของประเด็นแต่ละเรื่อง กรณีเป็นเรื่องเร่งด่วนก็นำเสนอให้ออกประกาศมีสถานะเป็นกฎหมายให้มีผลบังคับโดยทันที โดยเฉพาะโครงสร้างอำนาจของ คสช.ที่แบ่งเป็นฝ่ายความมั่นคง ฝ่ายสังคมจิตวิทยา ฝ่ายเศรษฐกิจ และฝ่ายกฎหมายยุติธรรม นอกเหนือจากฝ่ายเลขาธิการ กองกำลังรักษาความสงบ และกิจการพิเศษ ก็ย่อมจะสอดคล้องกับแนวทางการปฏิรูป 4 ด้านที่ประเทศไทยต้องปฏิรูป จนถึงวันนี้ก็ยังไม่มีคณะกรรมการดังกล่าว

ประเด็นการปฏิรูปในแต่ละเรื่องที่ คสช.จะพิจารณาก็ควรจะมีการดำเนินการแต่งตั้งคณะทำงานหรือคณะกรรมการที่พิจารณาประเด็นที่จะปฏิรูป โดยคณะกรรมการดังกล่าวควรประกอบจากผู้แทนหลายภาคส่วน ทั้งภาคราชการ ภาคเอกชน ภาควิชาการ ที่จะสามารถมาช่วยกลั่นกรองข้อเสนอหรือผลการศึกษาที่มีอยู่ในแต่ละเรื่อง ทั้งที่มีมาจากหน่วยงานในประเทศและต่างประเทศเพื่อนำมาพิจารณาคัดเลือกผลการศึกษาที่ดีที่สุดในการเสนอกฎหมายโดยออกเป็นประกาศ คสช.แบบ Fast Track (กรณีเร่งด่วน) เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าการออกประกาศของแต่ละฝ่ายนั้นจะต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ไม่ใช่ประโยชน์ส่วนตัวโดยต้องไม่มีความขัดแย้งทางผลประโยชน์ และที่สำคัญคือความโปร่งใสในกระบวนการทำงานโดยสามารถตรวจสอบได้

การตรากฎหมายในระบบ Fast Track นี้ต้องมีเป้าหมายในการลดการใช้ดุลพินิจของภาครัฐ โปร่งใสตรวจสอบได้ เพื่อป้องกันการทุจริตและการเอื้อประโยชน์ให้แก่พวกพ้องหรือบุคคลเฉพาะกลุ่มหรือสร้างระบบอุปถัมภ์ รวมทั้งสามารถบังคับใช้กฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีกลไกการตรวจสอบการบังคับใช้กฎหมายและวัดผลการบังคับใช้กฎหมายได้อยู่ภายใต้กรอบหลักนิติธรรม หากผู้ร่างกฎหมายยึดหลักดังกล่าวได้อย่างมั่นคงแล้ว ประเทศไทยก็จะสามารถปฏิรูปประเทศได้ตามที่ประชาชนส่วนใหญ่ต้องการ การคิดนอกกรอบ การตรากฎหมายอาจไม่อยู่ในกรอบนิติวิธี Fast Track นี้ จึงควรให้มีกระบวนการมีส่วนร่วมที่ให้ภาคเอกชนหรือเครือข่ายปฏิรูปที่ได้เคยจัดตั้งมามีส่วนร่วมนั้น ผมเชื่อว่าวิธีการนี้จะสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับประเทศไทยในการดำเนินการเช่นว่านี้ กรณีนี้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาควรทำหน้าที่เป็นเลขานุการและให้คำแนะนำดูแลด้านเทคนิคทางกฎหมาย ไม่ให้ขัดกับกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่เพื่อที่จะตรากฎหมายด้วยความรวดเร็ว มากกว่ากระบวนการร่างกฎหมายที่ทำอยู่ในปัจจุบัน

กฎหมายที่ผ่านกระบวน Fast Track เหล่านี้ ควรจะได้มีการกำหนดกระบวนการที่จะให้สภานิติบัญญัติสามารถนำมาปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมในรูปกฎหมายที่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญในภายหลัง เพื่อให้สอดคล้องกับนิติวิธี กรณีเรื่องที่มีความสำคัญกฎหมายบางฉบับอาจต้องมีกระบวนการประชามติไปพร้อมกับร่างรัฐธรรมนูญก็ได้

ข้อเสนอนี้ไม่ได้มุ่งให้การแก้ไขหรือปฏิรูปกฎหมาย ทุกฉบับต้องใช้กระบวนการ Fast Track แต่อย่างใด แต่ คสช.ควรจัดลำดับความสำคัญว่ากฎหมายใดที่มีความสำคัญเร่งด่วนในการปฏิรูปประเทศไทย ส่วนที่มีความเร่งด่วนน้อยอาจเป็นระยะกลางก็ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของรัฐบาลเฉพาะกาลและสภานิติบัญญัติ ที่จะมีการจัดตั้งตามธรรมนูญชั่วคราว ดำเนินการต่อไปภายใต้กรอบเวลาและรัฐธรรมนูญชั่วคราว
ติดตามตอนต่อไปอาทิตย์หน้าครับ