ลงทุนน้ำงานช้าง คสช.

น่าติดตามเป็นอย่างยิ่งสำหรับแนวคิดของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้บัญชาการทหารบก หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ผุดไอเดียสร้างถนนสายหลักเลียบแม่น้ำเจ้าพระยาทั้งสองฝั่ง

แม้ว่า พล.อ.ประยุทธ์ ยังไม่ได้ขยายความคิดจนกระจ่างชัดว่า วัตถุประสงค์การสร้างถนนเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา จะใช้เป็นถนนคันกั้นน้ำที่เอ่อล้นตามแนวแม่น้ำหรือไม่ แต่มีความเป็นไปสูงว่าถนนดังกล่าวจะเป็นเส้นทางขนส่ง พร้อมๆ กับเป็นถนนคันกั้นน้ำถาวร

“ตอนนี้ตั้งแต่ จ.ชัยนาท ถึงกรุงเทพฯ กรมชลประทานได้จัดสรรงบประมาณสร้างคันกั้นแม่น้ำถาวรมาหลายปีแล้ว และตามแนวคันกั้นน้ำก็มีพื้นที่สำหรับสร้างถนนขนาด 24 เลนได้ทั้งสองฝั่ง ซึ่งถ้าจะมีการสร้างถนนจริงๆ ก็ทำได้ แต่ติดปัญหาว่าพื้นที่แนวคันกั้นน้ำมีคนบุกรุกไปสร้างที่อยู่อาศัย โดยเฉพาะแม่น้ำเจ้าพระยาในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล การจะย้ายคนที่บุกรุกพื้นที่ออกมาคงไม่ง่าย” กิจจา ผลภาษี ที่ปรึกษาสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ (กปร.) ระบุ

กิจจา อ่านความคิดของ พล.อ.ประยุทธ์ ว่า พล.อ.ประยุทธ์ อาจต้องการให้ถนนเลียบแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแนวกั้นน้ำถาวร ในภาวะที่ปริมาณน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยามีปริมาณที่สูงมากในบางปี

ทว่า ในความคิดของ กิจจา มองว่าการสร้างถนนตามแนวแม่น้ำเจ้าพระยา ไม่อาจป้องกันปัญหาอุทกภัยขนาดใหญ่ เช่น มหาอุทกภัยในช่วงปลายปี 2554 ได้ แต่จำเป็นที่ไทยต้องลงทุนสร้างทางน้ำหลาก หรือฟลัดเวย์ เพื่อเร่งระบายน้ำเหนือลงทะเล

“ถ้าจะป้องกันน้ำท่วมใหญ่เช่นที่เคยเกิดขึ้นในปี 2554 เราจำเป็นต้องสร้างฟลัดเวย์ฝั่งตะวันออกและฝั่งตะวันตก แต่ไม่ใช่ขุดคลองใหม่ แต่อาศัยการขยายแม่น้ำลำคลองเดิมที่มีอยู่ ตลอดจนการสร้างแนวฟลัดเวย์ชั้นในตามแนวถนนวงแหวนรอบนอก ซึ่งสามารถดำเนินการได้เลย เพราะไม่ต้องเวนคืนที่ดิน” กิจจา บอก

แต่ก่อนจะถึงขั้นตอนนั้น คสช.ต้องระดมความเห็นจากทุกฝ่าย นักวิชาการ ตลอดจนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมาระดมความเห็นว่า การลงทุนระบบบริหารจัดการน้ำจะเป็นอย่างไร

แน่นอนว่าต้องไม่ใช่การสั่ง “ทุบโต๊ะ” และเลือกบริษัทรับเหมามาลงมือเหมือนรัฐบาลที่แล้ว

ในขณะที่สมาคมวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) มีข้อเสนอในการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ

สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ นายก วสท. ระบุว่า วสท.เตรียมจัดงานเสวนาจาก 3.5 แสนล้านบาท สู่ข้อเสนอเร่งด่วนของการบริหารจัดการน้ำประเทศไทย วันที่ 11 มิ.ย.นี้ เพื่อระดมความเห็นเสนอต่อ คสช. เพราะ วสท.เห็นว่าไทยควรต้องมีแผนบริหารจัดการน้ำที่ดี

แต่ที่ผ่านมา มีการข้ามขั้นในโครงการสำคัญหลายโครงการ ซึ่งหากละเลยขั้นตอนจะส่งผลกระทบในวงกว้างต่อประชาชน และไม่สามารถตอบได้ว่าโครงการเหล่านี้มีการดำเนินการอย่างโปร่งใสหรือไม่ เพราะมีการตั้งโครงการ ตั้งวงเงินก่อนที่จะมีการออกแบบเสียอีก

“ควรมีการทบทวนโครงการบริหารจัดการน้ำทั้งหมด และควรนำโครงการเมกะโปรเจกต์ ทั้งระบบรถไฟรางคู่ ถนนใน 2.2 ล้านล้านบาท มาพิจารณาร่วมกับโครงการ บริหารจัดการน้ำ อาจไปในเส้นทางเดียวกัน เพราะถนนอาจจะใช้เป็นคันกั้นน้ำได้ ทำให้ไม่ต้องเวนคืนที่ดินเพิ่ม เป็นต้น ซึ่งหากฝ่ายนโยบายมองเห็นประโยชน์ชาติเป็นหลัก จะทำให้การวางโครงการจะคำนึงถึงความจำเป็นที่ต้องมี ไม่ใช่โครงการต้องมีเพราะการเมืองต้องการอีกต่อไป” นายก วสท. เสนอ

อย่างไรก็ดี ก่อนที่การลงทุนในโครงการน้ำที่อยู่ภายใต้ พ.ร.ก.กู้เงิน 3.5 แสนล้านบาทจะเกิดขึ้น กรมชลประทานว่าจ้างบริษัท ซิกม่า ไฮโดร คอนซัลแตนท์ ศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการฟลัดเวย์ฝั่งตะวันตก ซึ่งผลออกมาเลือกเส้นทางขาณุวรลักษบุรีท่าม่วง ขุดคลองระบายน้ำสายใหม่ยาว 289 กิโลเมตร สามารถระบายน้ำได้ 1,500 ลูกบาศก์เมตร/วินาที มูลค่า 1.2 แสนล้านบาท ต่อมามีการปรับโครงการเป็น 1.5 แสนล้านบาท

ในครั้งนั้นฟลัดเวย์เส้นนี้ตัดผ่าน 6 จังหวัด คือ กำแพงเพชร นครสวรรค์ อุทัยธานี ชัยนาท สุพรรณบุรี และกาญจนบุรี มียอดเวนคืนที่ดิน 4.3 หมื่นไร่ ซึ่งกรมชลประทานได้ทำประชาพิจารณ์กับประชาชนที่ได้รับผลกระทบ ปรากฏว่าประชาชนจำนวนมากไม่เห็นด้วย ต่อมาเมื่อคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (กบอ.) ที่มี ปลอดประสพ สุรัสวดี รองนายกฯ มาทำโครงการและสั่งให้ทำประชาพิจารณ์ และสั่งทุบโต๊ะโครงการนี้ แต่ก็ได้รับแรงต้านเช่นกัน

โครงการลงทุนฟลัดเวย์จึงไม่เกิดขึ้นในท้ายที่สุด

เช่นเดียวกับ ปราโมทย์ ไม้กลัด อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ระบุว่า การแก้ไขปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพฯ และพื้นที่ท้ายน้ำ 6 จังหวัด ไม่ควรต้องใช้เงินมากถึง 3.5 แสนล้านบาท และไม่จำเป็นต้องใช้บริษัทจากต่างชาติ เพราะกรมชลประทานและบริษัทของไทยมีความชำนาญในเรื่องนี้มากเพียงพอ

โครงการฟลัดเวย์ฝั่งตะวันตกที่ใช้งบประมาณเกือบ 2 แสนล้านบาท ควรมีการทบทวน เพราะเป็นโครงการที่ไม่มีการศึกษาความเป็นไปได้

นี่คือปัญหาที่ คสช.ต้องแก้ไขกันขนานใหญ่ในโครงการลงทุนระบบน้ำที่เคยใช้การเมืองมาชี้นำ