9 ปีดอกเบี้ยไปเบอร์ยังไม่ติดตลาด

โดย...ชลลดา อิงศรีสว่าง

ความพยายามของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่จะสร้างอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงระยะสั้นการกู้ยืมเงินระหว่างธนาคารของตลาดกรุงเทพฯ (Bangkok Interbank Offered Rate : BIBOR) หรือที่เรียกกันว่า ไบบอร์ เพื่อให้มีการนำมาใช้พัฒนาตลาดเงินของไทยเหมือนในประเทศอื่นอย่างมาเลเซีย ที่มีดอกเบี้ย KLIBOR ดอกเบี้ย TIBOR ของญี่ปุ่น หรือ SIBOR ของประเทศสิงคโปร์

เหตุผลที่ ธปท.ต้องการมีอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงของไทยเอง เพราะต้องการให้ตลาดการเงินไทยหันมาใช้อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงในการทำธุรกรรมเงินบาททั้งในระยะสั้นและระยะยาวมากขึ้นในวงกว้าง เพราะดอกเบี้ยไบบอร์มีเสถียรภาพช่วยลดผลกระทบจากปัจจัยในต่างประเทศที่ควบคุมไม่ได้ ให้มีการสร้างพื้นฐานรองรับดอกเบี้ยอ้างอิงใหม่ ดังนั้น ธปท.จึงประกาศใช้อัตราดอกเบี้ยไบบอร์อย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 4 ม.ค. 2548 จนถึงวันนี้ดอกเบี้ยไบบอร์ใช้มา 9 ปีแล้ว

เกือบทศวรรษที่ใช้ดอกเบี้ยไบบอร์ ผลที่ได้รับกลับมาเป็นไปตามที่ ธปท.คาดหวังหรือไม่

บุญทักษ์ หวังเจริญ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารทหารไทย กล่าวว่า อัตราดอกเบี้ยไบบอร์ยังมีคนใช้น้อย ธนาคารพาณิชย์ไทยเองก็พยายามกำหนดอัตราดอกเบี้ยลงในเว็บไซต์ และบอกต่อกับลูกค้าให้ใช้ แต่ลูกค้าไม่ค่อยตอบสนองโดยเฉพาะลูกค้ารายใหญ่ไม่แน่ใจว่าใช้แล้วจะนำไปซื้อป้องกันความเสี่ยงต่อได้หรือไม่ หากนำมาทำสวอป สภาพคล่องว่าจะเป็นอย่างไรเวลานำเงินเข้าหรือออก

“เป็นเรื่องดีที่ ธปท.พยายามที่จะทำให้กลไกตลาดเงินบาทสมบูรณ์มากขึ้น เพราะปัจจุบันเราไม่มีอินเตอร์แบงก์เป็นเงินสกุลบาทจริงๆ จึงต้องมีอินฟราสตรัคเจอร์ดอกเบี้ยอ้างอิงเป็นตัวนำ ตอนนี้ลูกค้ายังใช้ THBFIX เป็นอัตราดอกเบี้ยอ้างอิง แต่หากโปรโมทไปเรื่อยๆ ความนิยมซื้อป้องกันความเสี่ยงและมีสภาพคล่องมากขึ้นในที่สุดไบบอร์อาจจะได้รับความนิยมใช้มากขึ้นก็ได้” บุญทักษ์ กล่าว

พิศิษฐ์ เสรีวิวัฒนา รองผู้อำนวยการธนาคารออมสิน กล่าวว่า ธนาคารของรัฐและธนาคารพาณิชย์ให้ความร่วมมือกับ ธปท.ในการพยายามนำเสนออัตราดอกเบี้ยไบบอร์ให้กับลูกค้า มีการกำหนดอัตราทุกวันและประกาศให้ทราบในเว็บไซต์ของธนาคาร ส่วนธนาคารต่างชาติไม่ได้รับความร่วมมือมากนัก

“ปัญหาที่ทำให้ดอกเบี้ยไบบอร์ไม่เป็นที่นิยม ก็เพราะเมื่อใช้แล้วเวลาเฮดจิ้งกลับมาไม่มีตลาดรองรับ จะสวอปเงินจากเหรียญสหรัฐเป็นเงินบาท หรือจากเงินบาทกลับมาเป็นเงินเหรียญสหรัฐไม่ง่าย ฉะนั้น ลูกค้ารายใหญ่จึงหันไปใช้แต่อัตราดอกเบี้ยไซบอร์ แนะนำให้ใช้ไบบอร์ก็ไม่เอา หาก ธปท.อยากให้ดอกเบี้ยนี้ได้รับความนิยมก็จะต้องเปลี่ยนดอกเบี้ยในตลาดสวอปให้อ้างอิงกับดอกเบี้ยไบบอร์” พิศิษฐ์ กล่าว

นอกจากนี้ ต้องให้มีเฮดจิ้งอีกขาหนึ่งได้ ไม่เช่นนั้นตลาดที่ใช้ดอกเบี้ยไบบอร์ก็จะเล็กอยู่อย่างนี้

ทั้งนี้ ธปท.มีแผนพัฒนาให้ใช้ดอกเบี้ยไบบอร์ในธุรกรรมมากขึ้น เช่น ใช้ในการให้สินเชื่อ ใช้แทนอัตราดอกเบี้ยซื้อป้องกันความเสี่ยงเงินบาท (THBFIX) ใช้แทนอัตราดอกเบี้ยลูกค้ารายใหญ่ชั้นดี (เอ็มแอลอาร์) ใช้ป้องกันความเสี่ยงอัตราดอกเบี้ย (อินเตอร์แบงก์ สวอป) ส่งเสริมการอ้างอิงการลงทุน ตลาดตราสารหนี้ที่คิดอัตราดอกเบี้ยลอยตัว ฯลฯ ซึ่งหากนำมาอ้างอิงในตลาดสินเชื่อแทนได้ก็อาจจะช่วยให้ดอกเบี้ยการกู้ยืมสะท้อนดอกเบี้ยที่แท้จริงในไทยมากขึ้นและอาจจะถูกลงด้วย เพราะดอกเบี้ยเอ็มแอลอาร์จะบวกพรีเมียมจึงมักให้กู้แก่รายใหญ่ที่อาจเสี่ยงน้อยแบบเอ็มแอลอาร์ลบ แต่ถ้าใช้ไบบอร์ซึ่งเป็นดอกเบี้ยแท้จริงที่ต่ำกว่า อาจจะให้กู้เป็นไบบอร์บวกซึ่งก็ยังอาจจะถูกกว่าเอ็มแอลอาร์ลบอยู่ดี

ในขณะเดียวกัน ธปท.จัดงานมอบรางวัล BIBOR Awards ทุกปี โดยจัดงานต่อเนื่องมา 5 ปีแล้ว เพื่อแสดงความขอบคุณสถาบันการเงินซึ่งเป็น BIBOR Contributors ที่ได้ให้ความร่วมมือกับ ธปท.ในการพัฒนาและผลักดันการใช้อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงไบบอร์มาโดยตลอด และเพื่อเน้นย้าความสำคัญของอัตราดอกเบี้ยไบบอร์

อย่างไรก็ตาม อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงไบบอร์จะเผยแพร่ทุกวันทำการของไทยใน www.bot.or.th วันละครั้งภายในเวลา 11.15 น. โดยอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงนี้จะเป็นอัตราให้กู้ยืมถัวเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์อายุต่างๆ ณ เวลา 11.00 น.