วันฉันทนา

1 พ.ค.ของทุกปี บรรดาแรงงานในประเทศต่างๆ ก็มักจัดกิจกรรมวันแรงงานสากล รวมถึงหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งไทย กัมพูชา อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์

แรงงานจำนวนมากต่างมารวมตัวกันบนท้องถนน เพื่อเรียกร้องเรื่องต่างๆ ต่อรัฐบาลและนายจ้าง ซึ่งจะช่วยให้ชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขาดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ การเพิ่มสวัสดิการและการคุ้มครองต่างๆ

โดยเฉพาะการรวมตัวของแรงงานเรือนแสนในอินโดนีเซียบนท้องถนนในกรุงจาการ์ตา ซึ่งปีนี้เป็นครั้งแรกที่รัฐบาลอินโดนีเซียประกาศให้วันที่ 1 พ.ค. หรือเมย์เดย์ เป็นวันหยุดประจำปี แถมยังเป็นช่วงเวลาก่อนที่จะมีการเลือกตั้งประธานาธิบดีในช่วงเดือน ก.ค.นี้

เหล่าฉันทนาชาวอินโดนีเซียเรียกร้องให้รัฐบาลปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำราว 30% ภายในปี 2558 เพราะปัจจุบันค่าแรงในอินโดนีเซียยังตามหลังเพื่อนบ้านในอาเซียนหลายประเทศ ทั้งไทย ฟิลิปปินส์ และมาเลเซีย ทั้งที่ค่าครองชีพอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน นอกจากนี้ยังเรียกร้องเรื่องสวัสดิการเกี่ยวกับสุขภาพและการคุ้มครองแรงงานด้วย เพื่อช่วยให้แรงงานมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ก่อนหน้านี้ แรงงานอินโดนีเซียเคยชุมนุมประท้วงเรื่องค่าแรงเป็นระยะๆ และเพิ่งปรับขึ้น 40% ในหลายจังหวัดเมื่อปี 2556 อาจกล่าวได้ว่าในรอบ 4 ปีมานี้ อินโดนีเซียปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำมากที่สุดในภูมิภาคอาเซียน แต่กระนั้นค่าแรงก็ยังต่ำกว่าเพื่อนบ้านที่มีเศรษฐกิจระดับเดียวกันหลายประเทศ

นี่สะท้อนว่าอินโดนีเซียไม่สามารถพึ่งพาแรงงานราคาถูกได้เหมือนเมื่อก่อนแล้ว อีกทั้งต้องเร่งพัฒนาทักษะให้กับแรงงานที่จำนวนมากยังเป็นกลุ่มแรงงานไร้ฝีมือ เพื่อให้แรงงานเข้าสู่อุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูงขึ้น และเป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการผลิต หลังจากถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าการปรับขึ้นค่าแรงในช่วงไม่กี่ปีมานี้กลับไม่ได้ทำให้แรงงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น และกลายเป็นต้นทุนที่เอสเอ็มอีต้องแบกรับเพิ่มขึ้น โดยไม่ได้ประโยชน์กลับมา

ข้อมูลจากองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ไอแอลโอ) และธนาคารโลก ระบุว่า ค่าแรงขั้นต่ำในอินโดนีเซียปรับขึ้นเฉลี่ย 5.5% ในระหว่างปี 2543-2554 ขณะที่ขีดความสามารถในการผลิตเพิ่มขึ้นเพียง 3.4% ผิดกับจีนและเวียดนามที่การปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทำให้ขีดความสามารถในการผลิตเพิ่มขึ้นมากกว่า

ดังนั้น ทุกฝ่ายจึงต้องหาจุดพอดีในการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ เพราะข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงานบางกลุ่มสูงถึง 80% ซึ่งอาจส่งผลให้นักลงทุนต่างประเทศไม่กล้าควักเงินลงทุนในอินโดนีเซีย และอาจกระทบต่อภาคการผลิตที่ใช้แรงงานเข้มข้น ซึ่งจ้างงานชาวอินโดนีเซียหลายล้านคน

ขณะเดียวกันอินโดนีเซียก็มีปัญหาว่างงานอยู่ในลำดับต้นๆ ของอาเซียนด้วย โดยมีอัตราว่างงานในปี 2556 อยู่ที่ 6% สูงเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน รองจากฟิลิปปินส์ที่ว่างงานในอัตรา 7.3% และมีอัตราว่างงานในระดับ 78% มาตลอดตั้งแต่ปี 2548

สำหรับประเทศอาเซียนอื่นๆ บรูไนมีอัตราว่างงานที่ 3.7% พม่า 3.5% มาเลเซีย 3.2% สิงคโปร์ 3.1%

และกลุ่มที่มีอัตราว่างงานต่ำสุดในอาเซียน ได้แก่ เวียดนาม 1.9% ลาว 1.4% ไทย 0.8% และกัมพูชา 0.3%

ประเด็นเรื่องแรงงานจึงเป็นโจทย์สำคัญสำหรับผู้นำใหม่อินโดนีเซีย รวมถึงรัฐบาลของประเทศต่างๆ ในอาเซียน เพื่อขับเคลื่อนประเทศไปข้างหน้าอย่างยั่งยืน ไม่ใช่แค่ออกนโยบายเรียกคะแนนเสียงและให้ความสำคัญกับพี่น้องแรงงานเฉพาะในวันที่ 1 พ.ค.เท่านั้น