เรื่อง"ต้องรู้"ก่อนบุกอินโดฯปัจจัยโหดคือกฏเหล็กและคน

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

“ไปอินโดนีเซียต้องใช้ตำราคนละเล่มกับไปซีแอลเอ็มวี... ไปอินโดนีเซียหินกว่าเยอะ”

นี่คือเสียงสะท้อนถึงมุมมองการลงทุนในประเทศมุสลิมยักษ์ใหญ่จาก อัทธ์ พิศาลวานิช คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ในการเสวนาหัวข้อ “อินโดนีเซียกับโอกาสทองทางธุรกิจของไทย” จัดโดยสภาธุรกิจไทยอินโดนีเซีย

เขาบอกต่อว่า หากเอสเอ็มอีรายใดคิดจะไปตั้งฐานการผลิตในอินโดนีเซีย จำเป็นต้องคิดให้หนักหลายประเด็น 1.อินโดนีเซียมีการกีดกันการค้าและการลงทุนสูงที่สุดประเทศหนึ่งในอาเซียน การจะเข้าไปในอินโดนีเซียจะต้องเจอกฎระเบียบและขั้นตอนยุ่งยาก ใช้เวลานานกว่าจะตั้งบริษัทขึ้นมาได้จริงๆ

“ที่สำคัญคำสั่งต่างๆ ในอินโดนีเซียเปลี่ยนกันได้วันต่อวัน วันแรก ประธานาธิบดีอาจจะประกาศอย่างหนึ่ง อีกวันอาจจะเปลี่ยนเป็นอีกเรื่องเลยก็ได้ แถมกฎหมายก็ไม่ได้รวมศูนย์อยู่ที่หน่วยงานส่งเสริมการลงทุน หรือ BKPM ของอินโดนีเซีย แต่กระจายอยู่กับหน่วยงานอื่น จะดำเนินการอะไรแต่ละครั้งก็ไม่ง่าย”

2.มีคอร์รัปชั่นสูงมาก ต้องจ่ายใต้โต๊ะ ซึ่งจะมีการต่อรองกันละเอียดว่าเป็นตัวเลขกี่หลัก 3.โครงสร้างพื้นฐานไม่พร้อม รถติดทุกพื้นที่ จะไปไหน จะขนส่งอะไรก็ลำบาก 4.ค่าครองชีพสูง 5.ค่าแรงเข้าข่ายสูงที่สุดในอาเซียน 6.แรงงานแค่ 10 คนก็ตั้งสหภาพได้แล้ว 7.บริษัทขนาดกลางของไทยเจ๊งกลับมาให้เห็นแล้วหลายราย

สอดคล้องกับความเห็นของ จักรกริช อังศุธรผู้อำนวยการฝ่ายพัฒนาธุรกิจอินโดนีเซีย Indo Tambangraya Megah ในเครือบริษัท บ้านปู เขาเล่าว่า แม้ประสิทธิภาพคนอินโดนีเซียจะไม่แตกต่างจากคนไทยมากนัก แต่นิสัยการทำงานเป็นแบบ “ทำงานตามสั่ง”

“อินโดนีเซียเคยเป็นเมืองขึ้นและถูกปกครองโดยทหารมานาน เขาจึงโดนกดเรื่องความคิดมาตลอด ส่งผลมาถึงการทำงานปัจจุบัน ถ้าไปสั่งให้เขาคิดเอง ทำอะไรเอง เขาก็จะมึนๆ จะทำงานอะไรกับเขาจึงต้องบอกโดยละเอียดว่าจะทำอะไรบ้าง”

นอกจากนี้ คนอินโดนีเซียยังเป็น “แฟมิลี่แมน” ไม่ได้บ้างานเหมือนคนไทย หากเวลาเลิกงานคือ 5 โมงเย็น ถึงเวลาปั๊บเขาก็จะกลับบ้านทันที เพื่อไปใช้เวลาอยู่กับครอบครัว หากต้องการให้คนอินโดนีเซียทำงานอะไรเพิ่มเติม จำเป็นต้องบอกล่วงหน้า ที่สำคัญคนอินโดนีเซียรับปากง่าย หากให้เขาทำอะไร เขาอาจจะรับปากว่า “พรุ่งนี้” แต่พรุ่งนี้ของเขาอาจมาไม่ถึงเสียที ถ้าไม่ติดตามให้ดีก็อาจไม่ได้สิ่งที่เขาสัญญาไว้

อย่างไรก็ดี คนอินโดนีเซียค่อนข้างชื่นชอบคนไทย มีความเป็นกันเอง ช่างพูดช่างคุย หาก “เข้าใจ” นิสัยและวัฒนธรรมภาพรวมของเขา น่าจะช่วยให้การทำงานกับคนอินโดนีเซียราบรื่นได้

สุภาค์พรรณ ตั้งตรงไพโรจน์ นักวิจัยด้านอาเซียนศึกษาและอินโดนีเซียศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เสริมว่า ผู้ที่จะเข้าไปลงทุนยังต้องเข้าใจวิถีชีวิตของคนมุสลิม ที่ต้องละหมาดวันละ 5 เวลา ช่วงที่จะกระทบกับการทำงานมี 2 เวลาคนไทยไม่ควรคิดว่านั่นทำให้เสียเวลาการทำงาน เพราะนั่นคือหน้าที่ที่คนมุสลิมต้องทำ เช่นเดียวกับเรื่องการถือศีลอดในเดือนรอมฎอน การนำน้ำและอาหารให้แรงงานมุสลิมเห็นในช่วงเดือนดังกล่าว ถือเป็นสิ่งที่ส่งผลกระทบต่อจิตใจของคนมุสลิมมาก จึงต้องระมัดระวังอย่าให้เรื่องละเอียดอ่อนกระทบต่อความสัมพันธ์

ด้าน อัษฎางค์ แสงเอม ผู้อำนวยการฝ่ายวัตถุดิบ บริษัท ระยอง โอเลฟินส์ (สิงคโปร์) ในเครือบริษัท เอสซีจี เคมิคอลส์ เสริมว่า หากใครอยากจะเข้าไปลงทุนในอินโดนีเซีย ควรหาที่ปรึกษากฎหมายในอินโดนีเซียโดยตรง ไม่ควรดำเนินการเอง เพราะกฎหมายอินโดนีเซียมีจำนวนมหาศาล การหาคนมาแปลเอกสารแล้วหวังจะดำเนินการเองไม่ใช่เรื่องง่าย

“ยอมลงทุนจ้างที่ปรึกษาสักนิดเพื่อให้เราผ่านเรื่องกฎระเบียบไปได้ แล้วเอาเวลาไปทุ่มกับเรื่องการตลาด เรื่องแนวทางการดำเนินธุรกิจจะมีประโยชน์กว่า”