11 วาระไทยสู่ประชาคม "เร่งด่วน" หรือ "ร่วงดับ"

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

แม้ที่ผ่านมารัฐบาลไทยดูเหมือนจะให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมเพื่อก้าวสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปี 2558 เช่น กำหนดยุทธศาสตร์การเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน 8 ข้อ ที่สำคัญที่สุด กำหนดให้มีวาระเร่งด่วน 11 ประเด็นที่ต้องจัดการเพื่อให้พร้อมต่อประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนทั้ง 3 เสาก่อนปี 2558

แต่เมื่อบ้านเมืองอยู่ในภาวะสุญญากาศ ไม่มีรัฐบาลใหม่เข้ามาบริหารประเทศ จึงเกิดคำถามตามมาว่าวาระ “เร่งด่วน” เหล่านี้ ทยอย “ร่วงดับ” ไปแล้วหรือไม่

จาก 11 ประเด็น แบ่งเป็นวาระที่เกี่ยวข้องกับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) 2 ประเด็น โดยประเด็นหนึ่งที่สำคัญมาก คือ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบโลจิสติกส์ และทำระบบศุลกากรอิเล็กทรอนิกส์ภายในประเทศ (National Single Window) เพราะจะเป็นฐานในการเชื่อมระบบศุลกากรกับอาเซียนจนเกิด ASEAN Single Window ในปี 2558 และช่วยลดต้นทุนโลจิสติกส์ให้แก่ผู้ประกอบการ

แต่ ราฆพ ศรีศุภอรรถ อธิบดีกรมศุลกากร ระบุว่า การจัดทำ National Single Window เพื่อเชื่อมโยงหน่วยงานราชการ ธนาคาร และภาคเอกชนในประเทศจำนวน 57 หน่วยงานของไทยในขณะนี้ เพิ่งเชื่อมโยงไปได้เพียง 20 หน่วยงานเท่านั้น เนื่องจากติดขัดปัญหาด้านงบประมาณและบางหน่วยงานยังไม่ทราบว่าตัวเองเกี่ยวข้องกับเรื่อง National Single Window

ขณะที่วาระเร่งด่วนที่เกี่ยวข้องกับประชาสังคมและวัฒนธรรม (เอเอสซีซี) ซึ่งมี 4 ประเด็นนั้น มีหลายเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนามนุษย์และแรงงาน

ยงยุทธ แฉล้มวงษ์ ผู้อำนวยการวิจัยการพัฒนาแรงงาน ฝ่ายการวิจัยทรัพยากรมนุษย์และพัฒนาสังคม มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) บอกว่า สำหรับวาระพัฒนาแผนการผลิตบุคลากรเพื่อสนองตอบความต้องการตลาดอาเซียนนั้น ที่ผ่านมามีหลายหน่วยงานที่ดำเนินงานรับผิดชอบโดยเฉพาะกระทรวงแรงงาน โดยกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน (กพร.) ถือเป็นหน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนแผน

ขณะที่หน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาบุคลากรวิชาชีพที่เปิดให้เคลื่อนย้ายเสรี เช่น กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ก็พยายามพัฒนาแรงงานกลุ่มท่องเที่ยวทั้ง 32 สาขาอาชีพควบคู่กันไปด้วย

“เรื่องเหล่านี้วางรากฐานมาตั้งแต่ 2 ปีก่อน แล้วก็ค่อยๆ ทำไป แต่ยังเคลื่อนไปไม่ค่อยเป็นองคาพยพมากนัก ตอนนี้ก็มีแนวโน้มช้าลงไปอีก เนื่องจากยังไม่มีรัฐบาลที่มีอำนาจเต็ม ส่งผลต่องบประมาณ การจัดประชุม และบูรณาการงานระหว่างกระทรวง ตลอดจนบางหน่วยงานก็ไม่มีประธานกรรมการคอยขับเคลื่อน”

ขณะเดียวกัน วาระการขยายความคุ้มครองและบริการทางสังคมแก่แรงงานข้ามชาตินั้น ก็ยังเคลื่อนไปได้ลำบาก เพราะเดิมทีก็เป็นประเด็นอ่อนไหว มีเรื่องที่ต้องร่วมกันแก้ในระดับระหว่างประเทศอยู่แล้ว เช่น สวัสดิการของผู้เคลื่อนย้ายไปทำงานในประเทศเพื่อนบ้าน จะสามารถเคลื่อนย้ายระหว่างกันด้วยได้หรือไม่ ค่าจ้าง การดูแล การคุ้มครองสิทธิ ควรเป็นอย่างไร

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาความไม่รู้ ความไม่เข้าใจของแรงงานข้ามชาติเกี่ยวกับความคุ้มครองและบริการทางสังคมที่ตัวเองควรได้รับ ประเด็นทั้งหมดเหล่านี้ต้องใช้งบประมาณในการขับเคลื่อนต่อเนื่อง การที่ยังไม่มีรัฐบาลจึงส่งผลกระทบต่อการผลักดันวาระให้ลุล่วง

ด้าน จุไรรัตน์ แสงบุญนำ รองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ บอกว่า สำหรับวาระการนำร่องมาตรฐานหลักสูตรการเรียนการสอนของประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนนั้น กระทรวงได้นำ ASEAN Curriculum Sourcebook ของสำนักงานเลขาธิการอาเซียนมาจัดแปล และนำร่องปรับใช้ไปในบางพื้นที่แล้ว

ขณะเดียวกัน วาระการพัฒนาทักษะภาษาอังกฤษ จีน และภาษาทางการอื่นในอาเซียนนั้น กระทรวงได้วางแผนผลิตและพัฒนาครูสอนภาษาต่างๆ เพื่อป้อนตามโรงเรียนแล้ว โดยให้ทุนแก่นักศึกษาคณะครุศาสตร์และศึกษาศาสตร์ไปศึกษาภาษาอาเซียนและประเทศคู่ค้าที่ประเทศนั้นๆ โดยตรง

อย่างไรก็ดี วาระดังกล่าวครอบคลุมถึงการพัฒนาทักษะภาษาแก่กลุ่มเอสเอ็มอีด้วย แต่ยังไม่ค่อยมีภาพการพัฒนาที่ชัดเจน

ภายใต้ 11 วาระดังกล่าว ยังมีอีกหลายวาระที่สะดุดลงทันที เมื่อไม่มีรัฐบาลและฝ่ายนิติบัญญัติ เช่น เร่งออกและปรับปรุงกฎหมายเพื่อยกระดับศักยภาพการแข่งขันของประเทศ สนับสนุนการพัฒนากระบวนการยุติธรรมและปฏิรูปกฎหมาย

เมื่อวาระกว่าครึ่งมีแนวโน้ม “เดินไม่ได้” ก่อนปี 2558 นี้ อาจเป็นช่วงเวลาที่เอกชนและประชาชนต้องเร่งก้าวกันเอง