เลือกที่ใช่หรือใช่กว่า

เมื่อกล่าวถึงการลงทุน สโลแกนที่ตามมาทันที คือ “High riskhigh return” แต่บางคนบอกว่า “High returnhigh risk” สิ ตรงกว่า เพราะเรามักถูกชวนให้ลงทุนด้วย High Return ส่วน High Rrisk เขาอาจบอกชัดบ้าง ไม่ชัดบ้าง แต่เราต้องท่องจำและเข้าใจ เอาไว้เตือนตัวเองค่ะ

มีการเก็บข้อมูลหุ้นกู้ที่ออกขายในปี 2556 พบว่า หุ้นกู้ที่เสนอขายให้แก่ผู้ลงทุนรายบุคคลหรือนิติบุคคลเป็นการทั่วไป (Public Offering) มากกว่าครึ่งเป็นหุ้นกู้ที่ได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือระดับค่อนข้างต่ำ (BBB, BB, B) ในขณะที่หุ้นกู้ที่เสนอขายในวงจำกัด (Private Placement) และที่เสนอขายให้แก่ผู้ลงทุนสถาบันและผู้ลงทุนรายใหญ่ เกือบทั้งหมดเป็นหุ้นกู้ที่ได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือระดับสูง (AAA, AA, A)

วันก่อน พี่ปอ เพื่อนบ้าน แวะมาคุย บอกว่าเห็นโปสเตอร์ที่ธนาคารโฆษณาหุ้นกู้และขณะที่ยืนรอกดเงินที่ ATM ก็เห็นโฆษณาอีก ตัวเลขผลตอบแทนที่บอกไว้สะดุดตามากกว่าดอกเบี้ยเงินฝากเป็นเท่าตัว พอไปถามพนักงานว่า “หุ้นกู้นี้เสี่ยงไหม?” ได้รับคำตอบว่า “อยู่ในกลุ่มน่าลงทุน Investment Grade ได้ระดับเครดิต BBB” พี่ปอไม่ค่อยแน่ใจว่า Investment Grade หรือ BBB คืออะไร แต่ก็ใกล้ A น่าจะไม่ค่อยเสี่ยง คงเป็นทางเลือกที่ใช่! ...ถ้าเป็นอย่างนี้ รายย่อยอย่างเรามาทำความรู้จัก Credit Rating กันเถอะค่ะ

Credit Rating คืออันดับความน่าเชื่อถือของหุ้นกู้ ช่วยให้ผู้ลงทุนสามารถประเมินความสามารถของผู้ออกหุ้นกู้ (หรือลูกหนี้ของเรา) ว่าจะสามารถชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นได้หรือไม่ บริษัทที่ทำหน้าที่จัดอันดับความน่าเชื่อถือของหุ้นกู้ในประเทศต้องได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. ปัจจุบันมี 2 แห่ง คือ บริษัท ทริส เรทติ้ง และ บริษัท ฟิทช์ เรทติ้งส์ (ประเทศไทย) ใช้สัญลักษณ์แสดงอันดับ 8 อันดับ เริ่มจาก AAA ซึ่งมีอันดับความน่าเชื่อถือสูงสุด จนถึง D ซึ่งเป็นอันดับต่ำสุด โดยแบ่งอันดับออกเป็น 2 กลุ่ม (ข้อมูลจาก www.trisrating.com)

กลุ่มตราสารหนี้ระดับน่าลงทุน (Investment grade bonds) ได้แก่

AAA ความน่าเชื่อถือสูงสุด คือ มีความเสี่ยงต่ำสุด มีความสามารถในการชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นมากที่สุด การเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจและเศรษฐกิจจะส่งผลกระทบน้อยมาก

AA ความน่าเชื่อถือสูงมาก มีความเสี่ยงต่ำมาก แต่อาจได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจ เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมอื่นๆ มากกว่า AAA

A ความน่าเชื่อถือสูง มีความเสี่ยงต่ำ แต่อาจได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์มากกว่าอันดับเครดิตที่สูงกว่า

BBB ความน่าเชื่อถืออยู่ในเกณฑ์พอใช้ มีความเสี่ยงปานกลาง มีความสามารถในการชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นในเกณฑ์ที่เพียงพอ แต่มีความอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์มากกว่าอันดับเครดิตที่สูงกว่า

กลุ่มตราสารหนี้ระดับเก็งกำไร (Speculative grade bonds) ได้แก่

BB ความน่าเชื่อถือต่ำกว่าระดับปานกลาง มีความเสี่ยงในระดับสูง มีความสามารถในการชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นในเกณฑ์ต่ำกว่าระดับปานกลาง และจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์ค่อนข้างชัดเจน ซึ่งอาจส่งผลให้ความสามารถในการชำระหนี้อยู่ในเกณฑ์ที่ไม่เพียงพอ

B ความน่าเชื่อถือต่ำมาก มีความเสี่ยงในระดับสูงมาก มีความสามารถในการชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นในเกณฑ์ต่ำ และอาจจะหมดความสามารถในการชำระหนี้ได้ตามการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์

C มีความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้สูงที่สุด บริษัทไม่มีความสามารถในการชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นตามกำหนดอย่างชัดเจน

D เป็นระดับที่อยู่ในสภาวะผิดนัดชำระหนี้ โดยผู้ออกตราสารหนี้ไม่สามารถชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้นได้ตามกำหนด

อันดับความน่าเชื่อถือนี้ เมื่อประกาศครั้งแรกในวันที่ออกหุ้นกู้นั้นแล้ว สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดอายุของหุ้นกู้ หากมีเหตุการณ์ที่กระทบต่อการดำเนินธุรกิจ ส่งผลต่อความสามารถในการชำระหนี้ ซึ่งบริษัทจัดอันดับเครดิตมีกระบวนการทบทวนคุณภาพของหุ้นกู้ แต่หากเหตุการณ์นั้นยังไม่ชัดเจนหรือสรุปผลไม่ได้ เช่น มีการควบรวมกิจการ ลงทุนใหม่ เปลี่ยนแปลงโครงสร้างเงินทุนหรือแผนงาน อาจมีการประกาศ Credit Alert ช่วยผู้ลงทุนให้ระมัดระวังในการลงทุนในหุ้นกู้นั้น นอกจากนี้ ยังมีแนวโน้มอันดับเครดิต (Rating Outlook) ที่สะท้อนความเป็นไปได้ของการเปลี่ยนแปลงอันดับเครดิตของผู้ออกหุ้นกู้ในระยะปานกลางหรือระยะยาวด้วย

ผู้ลงทุนสถาบันนิยมลงทุนหุ้นกู้ระดับ Investment Grade เพราะผู้ลงทุนสถาบันส่วนหนึ่ง เช่น บริษัทจัดการกองทุนรวม นำเงินของประชาชนมาลงทุนจึงไม่ต้องการที่จะเสี่ยงมาก สำหรับผู้ลงทุนรายย่อยหากเห็นว่าไม่ค่อยมีหุ้นกู้เครดิตดีๆ มาให้ลงทุน ก็ลองพิจารณาลงทุนผ่านกองทุนรวมตราสารหนี้ดูนะคะ อาจเป็นทางเลือกที่ใช่กว่าก็ได้ค่ะ