"ไลเซนส์ 4จี" ปลดล็อกผูกขาดโทรคมนาคม

โดย...ณัฐวรรณ ฉลองขวัญ

ดูเหมือนว่าการเปิดประมูลคลื่น 1800 เมกะเฮิรตซ์ ในเดือน ส.ค. และคลื่น 900 เมกะเฮิรตซ์ ในเดือน พ.ย. ของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) เพื่อให้บริการโทรศัพท์ 4จี เป็นปรากฏการณ์สำคัญของ กสทช. ที่พยายามลบล้างข้อกังขาจากสังคม

เพราะเมื่อครั้งการประมูลใบอนุญาต 3จี คลื่นความถี่ 2.1 กิกะเฮิรตซ์ กสทช.ถูกตั้งคำถามอย่างหนักว่าเปิดช่องให้มีการฮั้วหรือไม่ เนื่องจากมีการกำหนดเงื่อนไขการเปิดประมูลคลื่นรวม 9 สล็อตความถี่ และกำหนดให้แต่ละเจ้าถือครองสิทธิได้ไม่เกิน 3 สล็อต แต่กลับมียักษ์ใหญ่วงการโทรคมนาคมเข้าแข่งขัน 3 เจ้าเท่านั้น คือ เอไอเอส ดีแทค และทรู

เท่ากับว่าใบอนุญาต 3 ใบ มีไว้สำหรับผู้ร่วมประมูล 3 รายพอดิบพอดี

แม้ผลสอบจะไม่พบว่ามีการฮั้ว แต่สังคมก็ยังแคลงใจกับราคาที่ชนะการประมูลครั้งนั้น ที่ได้ราคาสูงกว่าราคาตั้งต้นเพียง 2.78% แตกต่างกันลิบลับกับการประมูลไลเซนส์ทีวีดิจิทัลเมื่อปลายปีแล้ว ที่ราคาชนะการประมูลสูงกว่าราคาตั้งต้น 300-600%

กสทช.จึงปรับเงื่อนไขการประมูลไลเซนส์ 4จี ให้เอื้อกับผู้ประกอบการหน้าใหม่ที่จะเข้าร่วมประมูลมากขึ้น คือ กำหนดการถือครองคลื่นความถี่โดยรวมต่อผู้ให้บริการ 1 ราย และจำกัดสิทธิในการห้ามเข้าประมูล หากถือครองความถี่มากเกินไป เพื่อป้องกันการผูกขาดในตลาดเช่นที่เป็นอยู่ขณะนี้

คือ ไลเซนส์ 4จี ที่จะวิ่งบนคลื่นความถี่ 1800 เมกะเฮิรตซ์ และคลื่น 900 เมกะเฮิรตซ์ จึงถูกแบ่งออกเป็น 4 ใบ คือ คลื่น 1800 เมกะเฮิรตซ์ 2 ใบ ใบละ 12.5 เมกะเฮิรตซ์ อายุใบอนุญาต 15 ปี และคลื่น 900 เมกะเฮิรตซ์ แบ่งเป็น 2 ใบ คือ ใบละ 10 เมกะเฮิรตซ์ และ 7.5 เมกะเฮิรตซ์ อายุใบอนุญาต 19 ปี

“ราคาเริ่มต้นประมูลคลื่น 1800 เมกะเฮิรตซ์ จะสูงกว่าคลื่น 2.1 กิกะเฮิรตซ์ ซึ่งการประมูลที่กำลังจะเกิดขึ้น กสทช.ต้องการให้เกิดการแข่งขันมากที่สุด เห็นได้จากจำนวนไลเซนส์ที่เปิดประมูลจะน้อยกว่าผู้ต้องการเข้าร่วมประมูล ซึ่งจะทำให้เกิดการแข่งขันกัน” ฐากร ตัณฑสิทธิ์ เลขาธิการ กสทช. กล่าว

การเปิดประมูลไลเซนส์รอบนี้ รัฐวิสาหกิจอย่างบริษัท กสท โทรคมนาคม ให้ความสนใจอย่างมาก

“กสทฯ มีแผนจะเข้าประมูลไลเซนส์ 1800 เมกะเฮิรตซ์ เพราะเห็นว่าธุรกิจโทรศัพท์มือถือเป็นธุรกิจที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในอุตสาหกรรมโทรคมนาคมของประเทศ และ กสทฯ มีความพร้อมของทรัพยากร โดยเฉพาะเสาสัญญาณที่รองรับการใช้งานคลื่นความถี่ย่าน 1800 เมกะเฮิรตซ์ ที่ได้รับโอนมาจากคู่สัญญาสัมปทานในรูปแบบสร้าง โอน ให้บริการ (บีทีโอ) ซึ่งรายอื่นไม่มี ถือเป็นจุดแข็งของ กสทฯ” กิตติศักดิ์ ศรีประเสริฐ กรรมการผู้จัดการใหญ่ กสทฯ ระบุ

ทว่า เมื่อกลับไปพิจารณาเงื่อนไขการประมูลที่คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคม (กทค.) อนุมัติเมื่อเร็วๆ นี้ กลับพบช่องโหว่สำคัญและเอื้อผู้เล่นหน้าเก่าเช่นเดิม

“กทค.กำหนดให้ผู้ประกอบการรายเดียวกันสามารถเข้าร่วมประมูลคลื่นความถี่ 900 เมกะเฮิรตซ์ ได้ทั้ง 2 ใบ ก็เพื่อให้การพัฒนาและการใช้คลื่นความถี่เกิดประสิทธิภาพสูงสุด หากว่ารายใดมีความพร้อมก็สามารถเข้าร่วมประมูลใบอนุญาตทั้ง 2 ใบได้” พ.อ.เศรษฐพงค์ มะลิสุวรรณ ประธาน กทค. กล่าว

เงื่อนไขที่ว่านั้น ทำให้มองได้ว่า เป็นการเอื้อประโยชน์ให้ผู้ประกอบการรายใหญ่ที่มีเงินทุนหนากว่าและผูกขาดตลาดอยู่แล้ว เข้ามาครอบครองคลื่นความถี่ได้มากเช่นเดิม โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายเดิมที่เคยได้สิทธิในคลื่นความถี่ 1800 เมกะเฮิรตซ์ และ 900 เมกะเฮิรตซ์ ย่อมอยู่ในสถานะที่ “เป็นต่อ” อย่างมาก

การจะหวังให้มีผู้ประกอบการรายใหม่ หรือรายที่ 4 หรือ 5 เข้ามาแข่งขันในการให้บริการในอุตสาหกรรมจึงเป็นเรื่องยากมาก และท้ายที่สุดแล้วก็มีเพียงผู้ประกอบการเพียง 3 รายใหญ่ที่จะสู้กันในสมรภูมิแห่งนี้

อย่างไรก็ดี จุดเปลี่ยนในอุตสาหกรรมโทรคมนาคมน่าจะเกิดขึ้นหลังการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปี 2558 ที่เปิดกว้างสำหรับผู้ประกอบการต่างชาติเข้ามาเป็นผู้เล่นในอุตสาหกรรมนี้ โดยเฉพาะการประมูลคลื่นความถี่ครั้งต่อไป คือ คลื่นความถี่ 2.3 กิกะเฮิรตซ์ และ 2.6 กิกะเฮิรตซ์