อาเซียนและการถ่วงดุล

ผู้อำนวยการสถาบันนานาชาติเพื่อเอเชียแปซิฟิกศึกษา มหาวิทยาลัยกรุงเทพ

สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้เล่าให้ทุกท่านฟังถึงเรื่องบทบาทของจีนด้านการสร้าง “คอนเนกทิวิตี้” กับอาเซียนและเอเชียกลาง ซึ่งอาจทำให้ภาคเอกชนของเราได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากความเชื่อมโยงดังกล่าวด้วย มาวันนี้ผมอยากให้ทุกท่านลองมองอีกมุมหนึ่ง

นั่นคือ บทบาทของจีนด้านความมั่นคงกับอาเซียนครับ

เริ่มต้นจากว่าจีนเป็นประเทศมหาอำนาจ มีประชากรเป็นพันล้านคน มีพรมแดนเชื่อมต่อกับหลายประเทศ มีเศรษฐกิจขนาดใหญ่ และมีความเข้มแข็งทางการทหาร ด้วยความมั่งมีทั้งหมดที่กล่าวมา จึงทำให้จีนกลายเป็น “พี่ใหญ่” ของทั้งเอเชียไปโดยปริยาย

ความใหญ่โตทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง ทำให้จีนเข้าไปมีบทบาทนำในเวทีใหญ่หลายเวที เช่น การประชุมว่าด้วยการส่งเสริมปฏิสัมพันธ์และมาตรการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างประเทศในภูมิภาคเอเชีย หรือ CICA

เวทีดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายในการรวมชาติเอเชียให้เป็นปึกแผ่นใน 5 มิติ ได้แก่ การเมืองและการทหาร เศรษฐกิจ ภัยคุกคามและสิ่งท้าทายใหม่ สิ่งแวดล้อม และด้านมนุษย์ กล่าวคือ คอยดูแลป้องกันตั้งแต่ปัญหายาเสพติด ไปจนปัญหาความมั่นคงทางเศรษฐกิจอย่างความมั่นคงทางอาหาร และป้องกันการเข้ามาของชาติตะวันตก

ปัจจุบัน CICA มีสมาชิกและผู้สังเกตการณ์รวมมากกว่า 30 ประเทศ มีชาติอาเซียนเป็นสมาชิก 3 ประเทศ คือ ไทย เวียดนาม กัมพูชา และผู้สังเกตการณ์อีก 3 ประเทศ คือ มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์

ขณะที่จีนนั้นเป็นสมาชิกแถวหน้า และกำลังจะก้าวขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานวาระปี 25572559 พร้อมเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมในเดือน พ.ค.นี้

จริงๆ ต้องบอกว่าประเทศต่างๆ เองก็ค่อนข้าง “เกรง” และ“กลัว” จีนในระดับหนึ่ง เนื่องจากจีนมีทั้งทุน ทั้งความพร้อม หากจีนคิดจะทำอะไรหรือไม่ทำอะไรต่อประเทศใด ก็อาจส่งผลกระทบอย่างใหญ่หลวงได้

เช่น กรณีเครื่องบิน MH370 ซึ่งมีผู้โดยสารชาวจีนจำนวนมากหายไป จีนเองประกาศให้ความช่วยเหลือพร้อมทั้งแสดงแสนยานุภาพส่งกองทัพเรือเข้าช่วยค้นหาเครื่องบินลำดังกล่าว แต่เมื่อทางมาเลเซียออกมาประกาศยอมรับว่าทุกคนเสียชีวิต ประชาชนจีนก็เตรียมต่อต้านสินค้าจากจีน เพราะมองว่ามาเลเซียปิดบังข้อเท็จจริงอะไรบางอย่าง

ขณะเดียวกัน จีนเองพยายามเข้าไปให้ความช่วยเหลือ และเข้าไปลงทุนโครงการต่างๆ ในพม่าจำนวนมาก แต่พม่าเองก็ไม่กล้าไว้ใจจีน สุดท้ายจึงต้องดึงญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และประเทศอื่นๆ ในอาเซียนเข้าไปช่วยกันถ่วงดุล

ทั้งหมดนี้ แสดงให้เห็นว่าการขยับของจีนเพียงหนึ่งก้าว มีอิทธิพลอย่างยิ่งต่อแต่ละประเทศ

ผมมองว่าความใหญ่ของจีน ในแง่เงินทุน จะมีประโยชน์ต่อการพัฒนาอาเซียน เพราะประเทศต่างๆ ในภูมิภาคนี้หลายประเทศยังต้องการความช่วยเหลือ ด้วยความหวังว่าจะมีคอนเนกทิวิตี้เกิดขึ้นจริง

ขณะเดียวกัน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชนของอาเซียนและไทยต้องรู้จักถ่วงดุล ให้ความสำคัญกับทั้งจีนและมหาอำนาจอื่นๆ เช่น สหรัฐ เพื่อให้การเมือง เศรษฐกิจ และธุรกิจของภูมิภาคยังเดินไปได้อย่างมั่นคง

การจะรับมือเออีซีได้อย่างเข้มแข็ง ต้องไม่ลืมรับมือประเทศยักษ์ใหญ่ที่สำคัญต่อเออีซีด้วยครับ