จ่ายเงินจำนำข้าวถึงทางตันฝากความหวัง สบน.กู้เงินเพิ่ม

โดย...กนกวรรณ บุญประเสริฐ

ธ.ก.ส.กลุ้ม หาเงินจ่ายจำนำข้าว หลังกรมการค้าต่างประเทศเตรียมตุนเงินขายข้าวใช้หนี้งบกลาง 2 หมื่นล้านบาท ทำขาดเงินหมุนจ่ายให้ชาวนา

แหล่งข่าวจากกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) กำลังจะขาดสภาพคล่องในการจ่ายเงินให้เกษตรกรที่ได้ใบประทวน แต่ยังไม่ได้รับเงินประมาณ 1 ล้านราย ซึ่งยังรอเงินอีกราว 1 แสนล้านบาท ภายหลังจากที่กรมการค้าต่างประเทศไม่ได้ส่งเงินระบายข้าวมาทยอยใช้หนี้ ธ.ก.ส. เพราะต้องเร่งสะสมเงินให้ครบ 2 หมื่นล้านบาท เพื่อใช้หนี้งบกลางคืน กกต. ภายในเดือน พ.ค.นี้ก่อน ตามมติของ กกต.เมื่อปลายเดือน ก.พ.ที่ผ่านมา

แหล่งข่าวคาดว่า ตลอดเดือน เม.ย.พ.ค.นี้ กรมการค้าต่างประเทศจะไม่ส่งเงินระบายข้าวมาให้ ส่งผลให้ ธ.ก.ส.ไม่มีแหล่งเงินในการจ่ายจำนำข้าวต่อให้เกษตรกรไปด้วย จากที่ปกติ ธ.ก.ส.จะได้รับเงินจากการระบายข้าวเฉลี่ยอาทิตย์ละ 1,0002,000 ล้านบาท และจากการคำนวณการขายข้าวเฉลี่ยที่ตันละ 8,000 บาท กระทรวงพาณิชย์ต้องขายข้าว 23 ล้านตัน เพื่อหาเงินคืนงบกลางภายใน 2 เดือนนี้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากมาก

แหล่งข่าวเปิดเผยด้วยว่า ทางออกขณะนี้คือต้องให้สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) เป็นคนกู้เงินในตลาดให้ ซึ่งถือเป็นการปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) วันที่ 3 ก.ย. 2556 และ 21 ม.ค. 2557 ที่กำหนดให้กระทรวงการคลังเป็นผู้จัดหาแหล่งเงินและรับภาระดอกเบี้ยทั้งหมด เนื่องจากแนวทางที่เสนอให้ ธ.ก.ส.ออกพันธบัตรเพื่อระดมเงินเองนั้น ยังติดปัญหาหลายเรื่องที่กระทรวงการคลัง และ สบน.ต้องตอบ คือ ใครจะเป็นผู้ใช้หนี้คืน ธ.ก.ส.และสำนักงบประมาณจะชดเชยเงินต้นและดอกเบี้ยให้หรือไม่ ซึ่งสวนทางกับมติ ครม.ที่ให้คลังรับภาระเองทั้งหมด

นอกจากนี้ กระทรวงพาณิชย์และกระทรวงการคลังยังต้องตอบให้ชัดเจนด้วยว่า จะนำเงินจากการระบายข้าวมาใช้หนี้คืน ธ.ก.ส.ได้เมื่อใด เพราะจะมีผลต่อการกำหนดอายุพันธบัตรรวมถึงอัตราดอกเบี้ย และกรณีที่ให้ ธ.ก.ส.ออกพันธบัตรเอง อัตราดอกเบี้ยที่จ่ายก็ต้องแพงกว่าพันธบัตรที่กระทรวงการคลังค้ำ ซึ่งส่วนต่างดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นนั้น ยังไม่ชัดเจนว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบ

ปัญหาการจ่ายเงินจำนำข้าวขณะนี้จึงเริ่มเดินมาถึงทางตัน เพราะหากต้องการปลดล็อกทุกอย่างต้องมีการขอมติ ครม.ใหม่ทั้งหมด แต่การเป็นรัฐบาลรักษาการทำให้ไม่สามารถอนุมัติโครงการที่เป็นงบผูกพันกับรัฐบาลหน้าได้

ขณะที่เงินจากกองทุนชาวนานั้น เชื่อว่าคงไม่มีคนบริจาคหรือสมทบได้ตามเป้า 2 หมื่นล้านบาทภายในเดือน มิ.ย.นี้แน่นอน เพราะยอดล่าสุดอยู่ที่ 1,300 ล้านบาทเท่านั้น และมีการอนุมัติเบิกจ่ายไปแล้ว 500 ล้านบาท ซึ่งเกษตรกรคงเหลือทางเลือกเดียวคือ การกู้ในโครงการสินเชื่อเพื่อบรรเทาผลกระทบจากโครงการรับจำนำ โดยให้กู้เพื่อเอาไปใช้จ่ายอุปโภคบริโภคได้รายละไม่เกิน 1 แสนบาท คิดดอกเบี้ย 7% ต่อปี แบบลดต้นลดดอก และเมื่อรวมกับวงเงินในบัตรสินเชื่อเกษตรกรที่เปิดไว้อีก 5 หมื่นบาทต่อบัตร จะทำให้เกษตรกรสามารถกู้เงินจาก ธ.ก.ส.ได้ 1.5 แสนบาทต่อราย

ล่าสุดยอด ณ วันที่ 26 มี.ค. 2557 มีเกษตรกรได้รับอนุมัติเงินแล้วทั้งสิ้น 8.99 หมื่นราย เป็นวงเงินกู้ 5,934 ล้านบาท และมีเกษตรกรที่ใช้วงเงินกู้ผ่านบัตรสินเชื่อเกษตรกรอีก 4.32 แสนราย จำนวนเงิน 6,745 ล้านบาท รวมแล้วคิดเป็นเงินกว่า 1.26 หมื่นล้านบาท โดยมีเกษตรกรได้รับประโยชน์กว่า 5.2 แสนราย แต่การขอสินเชื่อโครงการนี้ก็ไม่ง่าย เพราะต้องใช้วิธีการค้ำประกันแบบกลุ่ม 10 คน หรือถ้าอยากได้เงินเพิ่มก็ต้องหาหลักประกันอื่นมาเสริม

จากนี้จึงเป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่งว่าปัญหาหนี้นอกระบบอาจระบาดในกลุ่มเกษตรกรชาวรากหญ้าอีกระลอกหนึ่ง หากรัฐบาลยังไม่สามารถผ่าทางตันเงินจำนำข้าวได้เช่นนี้