ธุรกิจเพื่อความแห้งแล้ง

“ธุรกิจเพื่อความแห้งแล้ง” ปี 1992 สหประชาชาติประกาศให้วันที่ 22 มี.ค.ของทุกปีเป็น “วันน้ำโลก” หรือ “World Water Day” เพื่อระลึกถึงความสำคัญของน้ำ ซึ่งเป็นความจำเป็นของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดในโลก และกระตุ้นให้เกิดการตื่นตัวของมวลมนุษยชาติในการอนุรักษ์น้ำและการพัฒนาแหล่งน้ำ โดย UNESCO ได้เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับน้ำที่คนทั่วไปไม่รู้ และนึกไม่ถึงว่าพื้นผิวโลก 2 ใน 3 ปกคลุมด้วย “น้ำเค็ม” ในทะเลและมหาสมุทรทั้งหมด ส่วน “น้ำจืด” ที่จำเป็นต่อการยังชีพของมนุษย์ครอบคลุมเพียงร้อยละ 1 ของผิวโลกเท่านั้น ส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณขั้วโลกเหนือ ขั้วโลกใต้ ธารน้ำแข็ง บางแหล่งซึมอยู่ใต้ผิวดินลึกที่มนุษย์ไม่สามารถนำมาใช้ได้ ดังนั้นแหล่งน้ำจืดที่ใช้ได้จริงๆ จึงมีเพียงร้อยละ 0.25 เท่านั้น ส่วนใหญ่หาได้จากแม่น้ำ ทะเลสาบ แหล่งน้ำใต้ดิน แหล่งน้ำจืดเพียงน้อยนิดนี้เองที่เป็นตัวหล่อเลี้ยงชีวิตพลเมืองโลกกว่า 7,000 ล้านคน ซึ่งแน่นอนว่าไม่มีทางเพียงพอ แต่ความต้องการใช้น้ำของมนุษย์กลับมีมากขึ้นทุกวัน โดยใช้อย่างไร้ความรับผิดชอบ

ในแต่ละวันมนุษย์ต้องการน้ำเพื่อดื่มอย่างน้อย 25 ลิตร ใช้ชักโครกโถส้วม 5-15 ลิตร ใช้อาบน้ำ 50-200 ลิตร และใช้น้ำเพื่อการชลประทานและการเกษตรราวร้อยละ 70 ของน้ำทั้งหมด แต่ครึ่งหนึ่งต้องสูญเปล่า เพราะซึมลงไปในดินหรือไม่ก็ระเหยขึ้นสู่อากาศหมด

แต่สิ่งที่น่าห่วงที่สุดสำหรับชาวโลก คือ คนส่วนใหญ่บริโภคน้ำที่ปนเปื้อนมลพิษและขาดสุขลักษณะ ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้เด็กทารกในเอเชียและแปซิฟิกเสียชีวิตกว่าปีละ 5 แสนคน โดย UN เสนอทางออกในปัญหานี้หลายข้อ อาทิ การอนุรักษ์น้ำ การบำบัดน้ำเสีย การปรับหมุนเวียนนำน้ำกลับมาใช้ใหม่ การจัดการเรื่องน้ำและดินให้เหมาะสม การวิจัยแหล่งทรัพยากรที่มีอยู่ การจัดสรรน้ำอย่างเสมอภาค และการปลุกจิตสำนึกในหมู่ประชาชนให้ตระหนักถึงคุณค่าความสำคัญของน้ำ ยิ่งกว่านั้นการแก้ปัญหาเรื่องน้ำยังต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่ายไม่ว่าจะเป็น ตัวบุคคล, องค์กร, อาสาสมัคร, ภาคอุตสาหกรรม, รัฐบาลท้องถิ่น, รัฐบาลกลาง ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศ ซึ่งความร่วมมือระหว่างประเทศเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง

กรุงเทพมหานครเป็นเมืองหนึ่งที่ผลาญทรัพยากรน้ำมากที่สุดในโลก โดยเฉลี่ยใช้น้ำราว 265 ลิตรต่อคนต่อวัน ในขณะที่ชาวฮ่องกงใช้น้ำเปลืองน้อยที่สุดในโลก เพียง 112 ลิตรต่อคนต่อวันเท่านั้น การใช้ทรัพยากรน้ำอย่างไม่รับผิดชอบนี่เอง ทำให้ระดับน้ำในแม่น้ำและน้ำใต้ดินลดลงต่อเนื่อง และมีสภาพปนเปื้อนจากมลพิษต่างๆ ทำให้คุณภาพของน้ำในกรุงเทพมหานครลดลง ซึ่งนับว่าเป็นเรื่องที่อันตรายอย่างยิ่ง อีกทั้งในทุกๆ ปีประเทศไทยจะประสบ “ภัยแล้ง” ทำไมคนไทยจึงไม่ตระหนักกับภาวะภัยแล้ง คงเป็นเพราะเรายังคงมีน้ำเพื่อดำรงชีวิตเหลือเฟือ ทำให้ภาวะการขาดแคลนน้ำกลายเป็นมหันตภัยที่ “มองไม่เห็น”

ประเทศที่แห้งแล้งขาดน้ำหล่อเลี้ยงจะยากจนและขาดแคลนอาหาร มักจะมีการยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือจากนานาประเทศในการสร้างนวัตกรรมด้านการจัดการน้ำ และการแสวงหาแหล่งน้ำเพื่อชีวิต VESTERGAARD บริษัทนวัตกรรมด้านการผลิตเครื่องกรองน้ำ “LifeStraw” ซึ่งมีรูปร่างเหมือนหลอดดูดน้ำ โดยทำจากท่อพลาสติกกว้าง 29 มม. ยาว 25 ซม. มีฟิลเตอร์ที่ช่วยกรองเชื้อโรคและแบคทีเรียต่างๆ อยู่ด้านใน รับประกันความสะอาด 99.9% ผู้ใช้สามารถพกติดตัวได้อย่างสะดวก ด้วยความที่เป็นนวัตกรรมที่ง่าย แต่ใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ LifeStraw จึงได้รับรางวัลสาขา World Changing Ideas จาก Saatchi & Saatchi ถูกนำไปเผยแพร่ในประเทศที่มีปัญหาเรื่องน้ำเสียในแอฟริกา อินเดีย ฟิลิปปินส์ ความลำบากยากแค้นเรื่องน้ำในแอฟริกา ก่อเกิดความคิดสร้างสรรค์เชิงสังคมขึ้น บริษัท Play Pump Play Pumps International (PPI) ก่อตั้งโดยนาย Trevor Field นักธุรกิจชาวแอฟริกันได้คิดประดิษฐ์เครื่องจักรสูบน้ำจากใต้ดิน โดยอาศัยแรงหมุนจากเครื่องเล่นของเด็ก (Roundabout Play Pump) เป็นตัวขับเคลื่อนลูกสูบให้สูบน้ำจากใต้ดินขึ้นมาเก็บไว้ในแท็งก์น้ำขนาดใหญ่ที่สามารถใช้แรงโน้มถ่วงของโลกแจกจ่ายน้ำให้ตามหมู่บ้านได้ ธุรกิจนี้จะได้เงินจากค่าโฆษณาที่บรรดาเจ้าของผลิตภัณฑ์สนใจพื้นที่ขนาดใหญ่ทั้งสี่ด้านของแท็งก์น้ำ นับว่าเป็นธุรกิจสร้างสรรค์เพื่อสังคมที่ประเทศไทยน่าจะนำมาทดลองใช้แก้ปัญหาความแห้งแล้งที่กำลังจะเป็นวิกฤตการณ์ไล่ล่าสังคมไทยอยู่ในไม่ช้านี้ แต่หากเราตระหนักและช่วยกันรณรงค์การใช้น้ำอย่างประหยัด หรือบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบแล้ว ประเทศไทยยังมีเวลาเหลือเพียงพอสำหรับธุรกิจเพื่อสังคมในการแก้ไขปัญหาภัยแล้งในอนาคต