หนี้สินรากหญ้าปัญหาระดับชาติ

โดย...ชีวรัตน์ กิจนภาธนพงศ์

ปัญหาหนี้สินถือว่าเป็นปัญหาระดับชาติก็ว่าได้ ยิ่งเศรษฐกิจซบเซา ปัญหาหนี้สินก็โป่งพอง และลุกลามเร็วยิ่งกว่ามะเร็งร้าย รอวันที่จะระเบิด

รัฐบาลทุกยุคทุกสมัยพยายามที่จะยื่นมือเข้ามาแก้ไขปัญหาหนี้สิน ทั้งในระบบและนอกระบบ มีการตั้งโต๊ะร่วมมือทุกองค์กรที่จะเข้ามาสะสางหนี้สิน แต่ปัญหาหนี้ก็ไม่เคยทุเลาลง มีแต่ยิ่งจะเลวร้ายและแก้ไขยากขึ้น

บรรดาลูกหนี้ที่ประสบปัญหาตั้งแต่ช่วงวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 รวมตัวก่อตั้งเป็นศูนย์ประสานงานลูกหนี้แห่งชาติมากว่า 15-16 ปี เพื่อที่จะเป็นตัวแทนและตัวประสานงานสะท้อนความเดือดร้อนลูกหนี้เพื่อที่จะให้ภาครัฐเข้ามาช่วยเหลือ ปลดทุกข์ลูกหนี้อย่างจริงจังและเป็นระบบ

กัลยาณี รุทระกาญจน์ เลขาธิการศูนย์ประสานงานลูกหนี้แห่งชาติ เปิดเผยว่า ตลอดระยะเวลา 15 ปี ปัญหาของลูกหนี้ไม่ได้หมดไป มีแต่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

ทั้งนี้ ภาครัฐควรจะให้ความสำคัญเกี่ยวกับปัญหาลูกหนี้ ด้วยการจัดตั้งองค์กรที่เข้ามาจัดการเกี่ยวกับหนี้สินโดยเฉพาะ และต้องเป็นองค์กรระดับชาติที่สามารถบริหารจัดการได้แบบเบ็ดเสร็จ ซึ่งต่างจากปัจจุบันต่างคนต่างทำก็แก้ไขปัญหาไม่สำเร็จ

ปัจจุบันปัญหาหนี้สินเป็นเรื่องใหญ่ โดยทั้งประเทศมีลูกหนี้ไม่ต่ำกว่า 20-30 ล้านคน หรือ 30-40 ล้านบัญชี และมีมูลหนี้รวมกันระดับล้านล้านบาท

กัลยาณี กล่าวว่า ขณะนี้ศูนย์ฯ อยู่ระหว่างการรวบรวมความไม่เป็นธรรมผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนจากคดีฟ้องร้องทางแพ่ง เช่น การเป็นหนี้บัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล และถูกยึดอายัดทรัพย์สินที่เป็นบ้านที่อยู่อาศัย ซึ่งพบว่ามีลูกหนี้จำนวนมากที่ฆ่าตัวตายเนื่องจากการเป็นหนี้สิน ไม่ใช่เป็นเฉพาะชาวนาที่ได้รับความเดือดร้อนที่ไม่ได้รับเงินจำนำข้าว

อย่างไรก็ดี ขณะนี้กำลังจะหาสถาบันการศึกษาเพื่อทำการสำรวจและรวบรวมปัญหาความไม่เป็นธรรมในกฎหมายทางแพ่ง เพื่อที่จะสร้างปรากฏการณ์สะท้อนให้สังคมรับรู้ ที่จะเกิดพลังผลักดันการแก้ไขกฎหมายที่ไม่เป็นธรรมกับลูกหนี้ ถึงแม้ว่าขณะนี้รัฐบาลยังเกิดสุญญากาศคงไม่สามารถที่จะดำเนินการอะไรได้ในขณะนี้ แต่เมื่อมีการจัดตั้งรัฐบาลใหม่ ภาครัฐควรจะให้ความสำคัญเกี่ยวกับปัญหาลูกหนี้ ด้วยการจัดตั้งองค์กรที่เข้ามาจัดการเกี่ยวกับหนี้สินโดยเฉพาะ เนื่องจากทุกวันนี้ปัญหาหนี้สินเป็นเรื่องใหญ่ เป็นปัญหาระดับชาติ ซึ่งทั้งประเทศมีลูกหนี้ไม่ต่ำกว่า 20-30 ล้านคน หรือ 30-40 ล้านบัญชี

ปัจจุบันในประเทศไทยยังพบว่ามีความไม่เป็นธรรมทางด้านกฎหมายสำหรับลูกหนี้ เช่น กรณีลูกหนี้สินเชื่อส่วนบุคคลติดหนี้ค่าซื้อโน้ตบุ๊ก 2 หมื่นบาท แต่ถูกเจ้าหนี้ฟ้องอายัดสินทรัพย์บ้านที่มีมูลค่ากว่า 1.8 ล้านบาท เพื่อนำมาขายทอดตลาดโดยขายได้เงิน 9 แสนบาท แต่บ้านยังติดค้างจำนองกับสถาบันการเงินอื่นอีกประมาณ 9 แสนบาท ในที่สุดลูกหนี้คนนี้ถูกฟ้องล้มละลายไปด้วย ทำให้ถูกตัดอนาคตไปเลย ไม่สามารถทำธุรกรรมทางการเงินได้

นอกจากนี้ ยังมีกรณีที่เจ้าหนี้ฟ้องดำเนินคดีแพ่งกับลูกหนี้และศาลมีคำพิพากษาให้ยึดทรัพย์เพื่อชำระหนี้แล้ว แต่เจ้าหนี้ไม่ได้เร่งดำเนินการที่จะไปแจ้งกรมบังคับคดีเพื่อมายึดทรัพย์เพื่อขายทอดตลาด ปล่อยให้ดอกเบี้ยยังคงเดินอยู่ โดยที่เจ้าหนี้ไม่เร่งดำเนินการที่จะขายทอดตลาดเพื่อให้ดอกเบี้ยวิ่งขึ้นจนท่วมมูลหนี้ ทำให้ยึดบ้านไปทั้งหลัง

“ปัญหาหนี้นอกระบบยังไงก็ยังแก้ไขไม่ได้ เพราะประชาชนส่วนใหญ่ยังไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินกู้ในระบบ แม้ว่าภาครัฐกำลังจะผลักดันให้เกิดไมโครไฟแนนซ์ หรือการพยายามที่จะดึงเจ้าหนี้นอกระบบมาขึ้นทะเบียน ซึ่งมองว่าคงเป็นไปได้ยาก” กัลยาณี กล่าว

ปัญหาหนี้สินไม่ได้ทำให้คนคนเดียวเดือดร้อน แต่ความทุกข์ยังลุกลามไปทั้งครอบครัว และหากหาทางออกปัญหาหนี้สินไม่ได้ก็เท่ากับตายทั้งเป็นทั้งครอบครัว