ที่ปรึกษา

กัมพูชาเพิ่งเปิดประเทศไม่นาน หลังเผชิญกับภาวะสงครามมานานหลายสิบปี จึงมีหลายเรื่องที่ต้องเร่งมือ โดยเฉพาะการพัฒนาภาคการเกษตรให้ทันสมัย เพราะคนกัมพูชาส่วนใหญ่ยังอยู่ในภาคการเกษตร หากสามารถปรับปรุงการเกษตรให้เข้มแข็งก็จะทำให้ประเทศพัฒนาอย่างรวดเร็ว

นอกเหนือจากบทบาทของภาครัฐที่ส่งเสริมด้านชลประทาน ตอนนี้มี “ที่ปรึกษาชาวนา” คอยทำหน้าที่ให้ความรู้แก่เกษตรกรกัมพูชาในทุกๆ เรื่องที่จำเป็นต้องรู้ รวมถึงเทคนิคต่างๆ ที่จะช่วยเพิ่มรายได้

คริสเตียน ไซเอนซ์ มอนิเตอร์ หยิบยกกรณีของ ลอร์ ทเม ซึ่งรับบทบาทที่ปรึกษาเดินดิน ผู้อยู่เบื้องหลังรายได้ที่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนของ เซีย ไม และสามี ครอบครัวเกษตรกรที่อยู่ใกล้เมืองเสียมราฐ และเพาะปลูกพืชหลากหลายชนิด ทั้งข้าว ถั่ว มะเขือเทศ และมะนาว

ตำแหน่งที่ปรึกษาธุรกิจการเกษตรของ ลอร์ ทเม เริ่มต้นขึ้นเมื่อลูกค้าหรือบรรดาเกษตรกรสั่งซื้อสิ่งของต่างๆ ที่ใช้ในการทำเกษตร เช่น เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย ระบบท่อน้ำหยด เขาจะให้คำแนะนำต่างๆ เพื่อช่วยเพิ่มผลผลิตในการเพาะปลูก รวมถึงพัฒนาคุณภาพผลผลิตให้ได้ราคาดีขึ้น

เรียกว่าเป็นบริการหลังการขายแบบครบวงจร ไม่ใช่เน้นขายสินค้าแล้วจบกัน เพราะเมื่อเกษตรกรสามารถเพิ่มผลผลิตและรายได้ ก็เท่ากับธุรกิจของท่านที่ปรึกษาจะพลอยเติบโตตามไปด้วย ที่สำคัญ โมเดลธุรกิจแบบนี้ยังถูกเผยแพร่ในลักษณะของแฟรนไชส์ ที่ทำให้แนวคิดนี้ขยายได้รวดเร็ว

โดยความรู้ที่ให้กับเกษตรกรมีตั้งแต่ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศ การดูแลดิน การอัพเดทราคาสินค้าเกษตรในตลาด

ลอร์ ทเม เริ่มต้นโมเดลธุรกิจขายพ่วงความรู้มาตั้งแต่ปี 2548 หลังจากองค์กรระหว่างประเทศ iDE ริเริ่มโครงการพัฒนาความเป็นอยู่ของคนในชนบทของกัมพูชา เพราะเกษตรกรในพื้นที่ห่างไกลมักขาดโอกาสที่จะเพิ่มรายได้ ทั้งขาดระบบชลประทาน องค์ความรู้ด้านการเกษตร ข้อมูลของตลาด รวมถึงการเข้าถึงสินเชื่อ โมเดลธุรกิจนี้จึงถูกนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์แบบวินวิน ทั้ง 3 ฝ่าย

สำหรับเกษตรกรรายเล็กที่ยากจนได้ประโยชน์จากรายได้ที่เพิ่มขึ้น จากการพัฒนาคุณภาพผลผลิตและใช้กระบวนการเพาะปลูกที่ทันสมัยขึ้น ส่วนที่ปรึกษาที่เป็นแฟรนไชส์ก็ได้กำไรจากการขายผลิตภัณฑ์ให้กับลูกค้า ขณะที่ ลอร์ ทเม เจ้าของแฟรนไชส์ขายพ่วงความรู้ก็ได้กำไรจากการขายสินค้าต่างๆ ให้กับที่ปรึกษาในเครือข่าย

ไมเคิล โรเบิร์ตส ผู้อำนวยการของ iDE ในกัมพูชา บอกว่า สิ่งที่ธุรกิจนำเสนอนั้นช่วยสร้างคุณค่าแก่สังคมด้วย การช่วยปรับปรุงเรื่องเล็กๆ น้อยๆ อาจสร้างคุณค่ามหาศาลให้กับเกษตรกรชาวกัมพูชาได้ ถือเป็นธุรกิจเพื่อสังคมรูปแบบหนึ่ง

หลังจากทดลองใช้โมเดลนี้ สิ่งที่เริ่มเห็น คือ รายได้ของเกษตรกรที่เพิ่มขึ้น จากเดิมที่มีกำไรแค่ 50 เหรียญสหรัฐต่อปี ลูกค้าที่ใช้บริการธุรกิจพ่วงคำปรึกษาของ ลอร์ ทเม กลับมีกำไรเฉลี่ยเพิ่มเป็นปีละ 250 เหรียญสหรัฐ หรือเพิ่มขึ้น 5 เท่า

แม้ว่าราคาเมล็ดพันธุ์และสินค้าที่ใช้เพื่อการเพาะปลูกจะมีต้นทุนสูงขึ้น แต่ครอบครัวของ ไม ก็ยังมีกำไรมากกว่าต้นทุนที่ลงไป เพราะเธอได้ความรู้เกี่ยวกับวิธีใช้พลาสติกทำให้ดินอ่อนนุ่ม เพื่อให้ปลูกพืชได้ดีและมากขึ้น

อีกเรื่องที่น่าสนใจ คือ เกษตรกรสามารถทุ่มเทเวลาในการเพาะปลูก ไม่ต้องเดินทางไกลเพื่อนำพืชผลไปขายที่ตลาด เพราะที่ปรึกษารู้ข้อมูลอยู่แล้วว่าลูกค้าปลูกพืชอะไรบ้าง คนเหล่านี้จึงสามารถบอกต่อข้อมูลไปถึงผู้ซื้อ ขณะเดียวกันเกษตรกรก็ไม่ต้องกลัวว่าจะถูกกดราคาสินค้า เนื่องจากรู้ราคาตลาดล่าสุด ทำให้สามารถขายผลิตผลได้สะดวกโดยที่พ่อค้าแม่ค้ามารับซื้อถึงที่

การให้ความรู้ติดตัวเป็นวิธีการที่ยั่งยืนมากกว่าการหยิบยื่นเงินช่วยเหลือคนยากจน เพื่อจะได้พึ่งตัวเอง ไม่ต้องแบมือขอตลอดเวลา