เลิกผูกขาดอวกาศ

ยังคงเป็นประเด็นที่ขัดแย้งกันระหว่าง คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคม (กทค.) และนักวิชาการด้านกฎหมาย กรณีที่ไทยควรเปิดประมูลวงโคจรของประเทศหรือไม่

กทค.เห็นว่า ไม่สามารถเปิดประมูลได้ ด้วยว่าวงโคจรไม่ใช่กิจการที่ใช้คลื่นความถี่ แต่ได้รับการจัดสรรจากสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (ไอทียู) ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวโยงกับนานาประเทศและต้องอาศัยการประสานงานด้านคลื่นความถี่ ไม่ใช่เป็นของประเทศไทยเพียงอย่างเดียว

ขณะที่ความเห็นต่างของนักวิชาการและนักกฎหมายออกมาเรียกร้องให้ กทค.มีนโยบายเปิดน่านฟ้า เพื่อเปิดให้ผู้ประกอบการต่างชาติเข้ามาใช้สิทธิวงโคจรของประเทศ หรืออนุญาตให้ผู้ประกอบการต่างชาติสามารถให้บริการเช่าช่องสัญญาณดาวเทียมในประเทศไทยได้ แทนที่จะมอบหมายให้ไทยคมคว้าสัมปทานเพียงรายเดียว

ฝ่ายเรียกร้องเห็นว่า การเปิดเสรีดังกล่าวจะทำให้ผู้ใช้บริการมีทางเลือกมากขึ้น อัตราค่าบริการถูกลง เพราะไม่ถูกผูกขาดจากบริษัทเดียวเหมือนที่ไทยกำลังเผชิญอยู่

เพราะปัจจุบันมีหลายประเทศในเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น ใช้นโยบายเปิดเสรีให้ต่างชาติแล้ว

ปัจจุบันไทยมีสิทธิในวงโคจร 6 ตำแหน่ง คือ 50.5 78.5 119.5 120 126 และ 142 องศาตะวันออก โดย 4 ตำแหน่งแรก บริษัท ไทยคม มีสิทธิใช้วงโคจรจากการที่เป็นผู้ให้บริการดาวเทียมในประเทศไทยเพียงรายเดียว

ขณะที่อีก 2 ตำแหน่งที่เหลือยังไม่เคยมีการใช้งาน เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ครอบคลุมบริเวณมหาสมุทรอินเดียและบางส่วนของมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งต้องใช้งบลงทุนสูง

ด้วยเหตุนี้ จึงมีการเรียกร้องให้เปิดประมูลทั้งวงโคจรและการให้บริการดาวเทียม เพื่อประเทศไทยจะได้หลุดจากภาวะผูกขาดทางธุรกิจดาวเทียมอย่างที่เป็นอยู่

และที่ยังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันต่อไป และไม่มีบทสรุปว่า สุดท้ายแล้ววงโคจรที่อยู่บนอวกาศที่ประเทศไทยมีสิทธิทั้ง 6 ตำแหน่ง ควรจะต้องเปิดประมูล หรืออ้างเรื่องงบลงทุนธุรกิจดาวเทียมที่มีมูลค่าสูง

ผลที่ตามมาจึงไร้ผู้ประกอบการหน้าใหม่ แม้ว่าจะเปิดเสรีก็ตาม