ละเมิดอำนาจศาล

เมื่อวันที่ 21 ก.พ. 2557 ได้มีกลุ่มชุมนุมแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ หรือ นปช. ประมาณ 100 คน ออกมาประท้วง พร้อมกับวางพวงหรีดและร้องตะโกนเรียกร้อง “ความยุติธรรม” ที่ศาลแพ่ง ถนนรัชดาภิเษก กรณีศาลแพ่งมีคำพิพากษาห้ามไม่ให้ศูนย์รักษาความสงบ หรือ ศรส. ใช้มาตรการและข้อกำหนดรวม 9 ข้อ เช่น ห้ามใช้กำลังสลายการชุมนุมของกลุ่มประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (กปปส.) ซึ่งชุมนุมด้วยความสงบ ปราศจากอาวุธ ห้ามจับกุมผู้มาร่วมชุมนุมเกินกว่า 5 คน เป็นต้น

ตามกฎหมายการกระทำดังกล่าวถือว่าเป็นการละเมิดอำนาจศาล เพราะเป็นการประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลและมีบทลงโทษถึงขั้นจำคุก ที่ผ่านมาที่ไม่ปรากฏเป็นข่าวว่าศาลได้ลงโทษแก่ผู้กระทำในลักษณะดังกล่าว นั่นอาจเป็นเพราะศาลท่านยังเมตตาไม่ได้สั่งลงโทษ การละเมิดอำนาจศาลดังกล่าวได้กระทำต่อหน้าศาล ข้อเท็จจริงอันเป็นความผิดย่อมปรากฏชัดแจ้ง ศาลย่อมลงโทษได้ทันทีโดยไม่ต้องมีการไต่สวน

ศาลมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดี และการพิจารณาคดีของศาลจะเกี่ยวข้องกับบุคคลหลายฝ่าย เพื่อให้การพิจารณาคดีของศาลเป็นไปด้วยความเรียบร้อย และสามารถดำเนินไปได้อย่างต่อเนื่อง รวดเร็ว และยุติธรรม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จึงมีบทบัญญัติเรื่องละเมิดอำนาจศาล เพื่อการรักษาความสงบเรียบร้อยทั้งในและบริเวณศาล

การละเมิดอำนาจศาล หมายถึง การกระทำที่มีลักษณะเป็นการขัดขืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดที่ศาลได้ออกเพื่อการรักษาความเรียบร้อยทั้งในและบริเวณศาล รวมถึงการกระทำที่มีลักษณะเป็นการก่อให้เกิดความรำคาญ ขัดขวาง หรือเป็นอุปสรรคต่อศาลในระหว่างการพิจารณาคดี

การละเมิดอำนาจศาลไม่ใช่จะมีเฉพาะกรณีที่กล่าวมา การละเมิดอำนาจศาลยังหมายถึง กรณีที่รู้ว่าจะมีเอกสารใดๆ จากศาลส่งถึงตน แต่กลับจงใจหลีกเลี่ยงที่จะไม่รับเอกสารนั้น การตรวจเอกสารทั้งหมดหรือฉบับใดฉบับหนึ่งซึ่งอยู่ในสำนวนโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาล จงใจไม่มาศาล เมื่อศาลสั่งกำชับให้มา แม้มีทนายความอยู่แล้ว

สำหรับผู้ที่มีอาชีพเป็นนักหนังสือพิมพ์ นักเขียน บรรณาธิการก็ต้องมีความระมัดระวังในการเขียน หรือการแสดงความคิดเห็น ทั้งนี้ เพราะการกล่าวหรือแสดงด้วยวิธีใดๆ อันเป็นการเปิดเผยในเรื่องที่ศาลได้ห้ามไว้ การเปิดเผยในเรื่องเหล่านั้นก็ถือว่าละเมิดอำนาจศาล

นอกจากนี้ การแสดงข้อความที่ผิดจากข้อเท็จจริงแห่งคดี การรายงานกระบวนพิจารณาแห่งคดีอย่างไม่เป็นกลาง หรือการแสดงข้อความ หรือแสดงความเห็นในระหว่างที่มีการพิจารณาคดีจนถึงมีคำพิพากษา โดยประสงค์ให้มีอิทธิพลเหนือความรู้สึกของศาล ประชาชน โจทก์จำเลย หรือพยาน ซึ่งมีผลจะทำให้การพิจารณาคดีต้องเสียความยุติธรรม เช่น การชักจูงให้มีพยานเท็จ การแสดงข้อความที่ทำให้โจทก์จำเลยต้องเสื่อมเสียชื่อเสียง ก็ถือว่าเป็นการละเมิดอำนาจศาลเช่นกัน ตัวอย่างคำพิพากษาที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ เช่น ลงข้อความและบทความในหนังสือพิมพ์เป็นเชิงเปรียบเปรยให้เข้าใจว่าผู้พิพากษาสั่งเลื่อนคดีโดยไม่ยุติธรรม

นอกจากนี้ ยังมีคำพิพากษาที่ถือว่าเป็นการละเมิดอำนาจศาล เช่น กล่าวเสียดสีศาลว่า หากให้ศาลพิจารณาคดีต่อไปเกรงว่าศาลจะทำลายเอกสารที่สำคัญ การพกพาอาวุธเข้ามาบริเวณศาล การทะเลาะวิวาทชกต่อยบริเวณศาล ศาลได้ออกข้อกำหนดมิให้โจทก์ลุกขึ้นแถลงการณ์ใดๆ ในขณะที่ศาลจดรายงานกระบวนพิจารณาคดีอยู่ แต่โจทก์ยังฝ่าฝืน

การละเมิดอำนาจศาลมีบทลงโทษคือ ศาลจะสั่งให้ออกไปจากศาล หรือลงโทษจำคุกทันที โดยมีโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกิน 500 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

เมื่อเข้าไปศาลสิ่งที่ควรทำ คือ ให้ความเคารพต่อศาล ซึ่งรวมถึงตัวผู้พิพากษา และสถานที่ หากปฏิบัติตัวไม่เรียบร้อย ก่อความวุ่นวายภายในศาล อาจมีความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลได้