ตลาดที่อยู่อาศัยกับฐานประชากร

ในประเทศที่พัฒนาแล้วซึ่งมีนครขนาดใหญ่จำนวนมากกระจัดกระจายอยู่ทั่วประเทศ โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา แต่ละนครมีสาธารณูปโภค สิ่งแวดล้อม และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสม โดยไม่แตกต่างกันมากนัก ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้อยู่อาศัยในแต่ละนครค่อนข้างดีและเทียบเคียงกันได้

ระหว่างนครเหล่านี้มีเส้นทางคมนาคมทั้งทางบกและทางอากาศที่มีประสิทธิภาพ ประชาชนสามารถเดินทางไปมาหาสู่กันและโยกย้ายถิ่นฐานชั่วคราวหรือถาวรได้โดยสะดวก ตลาดที่อยู่อาศัยในแต่ละนครเหล่านี้จึงมีระดับขั้นการพัฒนาที่สูงพอกัน มีความเป็นสังคมเมืองใกล้เคียงกัน ประชากรมีฐานการศึกษาหรือระดับฐานความรู้ทัดเทียมกัน และมีระดับขั้นการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่สูงพอกัน

แต่สำหรับในประเทศกำลังพัฒนาส่วนใหญ่ ทั้งในเอเชีย อเมริกาใต้ และแอฟริกา ความเจริญและพัฒนาการด้านที่อยู่อาศัย มักกระจุกอยู่แต่ในนครหลวง หรืออาจมีบ้างในเมืองสำคัญลำดับที่สอง แต่พ้นจากนั้นแล้ว เรามักเห็นการพัฒนาความเจริญและตลาดที่อยู่อาศัยค่อนข้างน้อยหรือแทบไม่มีเลยในเมืองอื่นๆ ที่อยู่ห่างไกลนครหลวง

เช่นเดียวกับประเทศไทย ตั้งแต่อดีตจวบจนกระทั่งย้อนหลังไปไม่นานปีนัก เรามักมีความรู้สึกและมองเห็นว่าความเจริญทางเศรษฐกิจและสังคมมีจำกัดอยู่เพียงในกรุงเทพมหานคร หรืออาจขยายสู่พื้นที่ปริมณฑลใกล้เคียง กรุงเทพฯ เป็นศูนย์กลางทุกอย่าง ทั้งศูนย์อำนาจทางการเมือง ศูนย์กลางการศึกษา และศูนย์กลางเศรษฐกิจ

พัฒนาการของตลาดที่อยู่อาศัยก็เน้นกันอยู่เฉพาะในกรุงเทพฯ ประมาณได้ว่าตลาดที่อยู่อาศัยทั้งหมดเกือบร้อยละ 80 ของทั้งประเทศอยู่ในกรุงเทพฯ และจังหวัดใกล้เคียงแถบปริมณฑล หรือข้ามไป จ.ชลบุรี โดยในอดีตผู้ประกอบการรายใหญ่ซึ่งเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ล้วนมีสำนักงานใหญ่ และพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยหลักอยู่ในกรุงเทพฯปริมณฑลเท่านั้น

นอกเหนือจากในเมืองหลวงแล้ว ประชากรในจังหวัดอื่นๆ ซึ่งเป็นพื้นที่ชนบทมักอาศัยในที่อยู่อาศัยแบบดั้งเดิมที่สร้างกันเอง หรือว่าจ้างช่างไม้ช่างปูนก่อสร้างบ้านไม้หรือบ้านครึ่งตึกครึ่งไม้ ส่วนประชากรในอ.เมือง หรือเขตเทศบาลอาจมีรูปแบบที่อยู่อาศัยประเภทตึกแถวหรืออาคารพาณิชย์ ค้าขายชั้นล่างพักอาศัยชั้นบน หรือหากจะมีโครงการที่อยู่อาศัยที่พัฒนาโดยผู้ประกอบการบ้าง ก็มักเป็นโครงการเล็กๆ ของผู้ประกอบการรายเล็กๆ ในท้องถิ่น

พัฒนาการทางเศรษฐกิจ สังคม และการศึกษาที่มีระดับแตกต่างกัน รวมทั้งสภาพความเป็นอยู่ที่ต่างกัน ซึ่งสะท้อนผ่านรูปแบบของที่อยู่อาศัยหรือพัฒนาการของตลาดที่อยู่อาศัย ทำให้เคยมีแนวความเชื่อในทางการเมืองว่าคนต่างจังหวัดเป็นผู้เลือกรัฐบาล ในขณะที่คนกรุงมักเป็นฝ่ายเคลื่อนไหวเพื่อเปลี่ยนแปลงรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาพัฒนาการทางเศรษฐกิจและสังคม และความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างการอยู่อาศัยผ่านทิศทางตลาดที่อยู่อาศัยในประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงระยะเวลาประมาณ 45 ปีที่ผ่านมา และที่มีแนวโน้มจะพัฒนาต่อเนื่องไปในอนาคต ความเชื่อเรื่องคนต่างจังหวัดเลือกรัฐบาลและคนกรุงเปลี่ยนรัฐบาลนั้นอาจไม่ใช่ข้อสรุปที่ถูกต้องอีกต่อไป เพราะการแยกแยะระหว่างคนต่างจังหวัดและคนกรุงเริ่มไม่ชัดเจนมากเหมือนในอดีต

สังคมเมืองขนาดใหญ่ที่มีชุมชนที่อยู่อาศัยสมัยใหม่และหนาแน่น เริ่มเกิดขึ้นในหลายจังหวัดโดยเฉพาะในจังหวัดหลักสำคัญของแต่ละภูมิภาค ซึ่งมีพื้นที่อ.เมือง หรือเขตเทศบาลขนาดใหญ่ มีการโยกย้ายถิ่นฐานของประชากรทั้งชั่วคราวและถาวรมากขึ้น มีการเดินทางไปมาหาสู่กันระหว่างผู้คนในเมืองหลวงกับต่างจังหวัดด้วยเส้นทางคมนาคมหลากหลายทั้งทางบกและทางอากาศ มีการผสมผสานทางวัฒนธรรมและแนวความคิดที่หลากหลายมากขึ้นเรื่อยๆ

ประชากรมีความต้องการซื้อหาที่อยู่อาศัยข้ามจังหวัด หรือซื้อที่อยู่อาศัยหลังที่สองหลังที่สามในจังหวัดอื่น รวมทั้งการซื้อที่อยู่อาศัยเพื่อการลงทุนหาดอกผลจากความเติบโตทางเศรษฐกิจ และจากความคาดหมายถึงอนาคตของตลาดที่อยู่อาศัยในต่างจังหวัด สังคมเมืองในต่างจังหวัดจึงเริ่มพัฒนาอย่างรวดเร็วในระยะหลัง มีเบ้าหลอมของประชากรหลายกลุ่ม เกิดการโอนถ่ายทางวัฒนธรรมและความเชื่อตลอดเวลา

ในปัจจุบัน ประชากรที่เป็นคนรุ่นใหม่ในต่างจังหวัดมีระดับการศึกษาสูงขึ้นกว่าในอดีต เนื่องจากคนรุ่นใหม่ได้ออกไปศึกษาหาความรู้ และใช้ชีวิตหลังจบการศึกษาทำงานในกรุงเทพฯปริมณฑลหรือจังหวัดใหญ่อื่นๆ แล้วกลับไปซื้อหาที่อยู่อาศัยในจังหวัดภูมิลำเนา แต่ใช้ชีวิตในเมืองแทนการทำไร่ทำนาในพื้นที่ชนบทของจังหวัดนั้น คนต่างจังหวัดเหล่านี้ได้หล่อหลอมวัฒนธรรมและแบบแผนการใช้ชีวิตของเมืองใหญ่ และอาจมีวิธีคิดแบบคนกรุงเทพฯ แม้เมื่อกลับไปใช้ชีวิตในจังหวัดบ้านเกิดในภายหลัง จนทำให้ในแต่ละจังหวัดแต่ละพื้นที่มีฐานประชากรซึ่งมีที่มาหลากหลาย บางส่วนได้ซึมซับกระบวนการคิดทางการเมืองของคนกรุงเทพฯ ผ่านการได้มาใช้ชีวิตอยู่จริงหรือผ่านสื่อสมัยใหม่

ในทางกลับกัน ประชากรที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ ก็มีกลุ่มก้อนใหญ่ซึ่งเป็นประชากรจากต่างจังหวัดที่มาศึกษาเล่าเรียนหรือประกอบอาชีพ โดยอาจพักอาศัยในที่อยู่อาศัยชั่วคราวประเภทหอพัก อพาร์ตเมนต์ บ้านเช่า หรือห้องชุดระดับกลางถึงล่าง ดังนั้น ฐานประชากรของคนกรุงเทพฯ จึงอาจมีกลุ่มก้อนที่ยังยึดติดกับแนวคิดทางการเมืองแบบประชานิยมที่คนต่างจังหวัดอาจตอบรับง่ายกว่า

ถึงที่สุด การแยกแยะระหว่างคนกรุงเทพฯ และคนต่างจังหวัดโดยดูจากภูมิศาสตร์ที่ตั้งของจังหวัดจึงอาจใช้ไม่ได้ในปัจจุบันและในอนาคต และอาจต้องดูจากโครงสร้างทางประชากรศาสตร์ในแต่ละจังหวัด เพราะคนที่อยู่อาศัยในต่างจังหวัดจำนวนไม่น้อยอาจเป็นคนกรุงเทพฯ หรือคิดแบบคนกรุงเทพฯ ในทางตรงข้าม คนที่อยู่อาศัยในกรุงเทพฯ จำนวนหนึ่งก็อาจเป็นคนต่างจังหวัดหรือคิดแบบคนต่างจังหวัด ทั้งนี้ การผสมผสานดังกล่าวเกิดขึ้นได้ก็เนื่องจากการเคลื่อนย้ายของประชากร และการเคลื่อนย้ายของประชากรเกิดขึ้นได้ก็เนื่องมาจากมีพัฒนาการของตลาดที่อยู่อาศัยรองรับนั่นเอง