แรงงานกัมพูชาประท้วงจับสัญญาณอุตฯ สิ่งทอ

ที่ผ่านมากัมพูชาถูกมองว่าเป็นสวรรค์ของผู้ประกอบการอุตสาหกรรมสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม เนื่องจากมีต้นทุนค่าแรงที่ต่ำกว่าไทยอยู่มาก จนทำให้อุตสาหกรรมสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มกลายเป็นเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงเศรษฐกิจกัมพูชาให้เติบโต

ทว่าเหตุการณ์ประท้วงเพื่อเรียกร้องขอขึ้นค่าแรงงานขั้นต่ำในภาคอุตสาหกรรมสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มในกัมพูชาจากเดิมอยู่ที่ 80 เหรียญสหรัฐต่อเดือน ขยับไปสู่ระดับ 160 เหรียญสหรัฐต่อเดือน หรือปรับเพิ่มขึ้น 2 เท่าเมื่อต้นปีที่ผ่านมา ได้สร้างความกังวลใจต่อคู่ค้าที่ใช้กัมพูชาเป็นฐานการผลิต รวมถึงผู้ประกอบการไทยบางส่วนที่ตัดสินใจย้ายฐานการผลิตเข้าไปยังประเทศกัมพูชาด้วย

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย วิเคราะห์ถึงข้อเรียกร้องที่แรงงานในอุตสาหกรรมสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มยื่นข้อเสนอในการพิจารณาปรับขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำ พบว่า หากค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำขยับไปสู่ระดับ 160 เหรียญสหรัฐต่อเดือน จะทำให้ความน่าสนใจในฐานะฐานการผลิตเครื่องนุ่งห่มที่มีต้นทุนต่ำของกัมพูชาลดบทบาทลงอย่างมาก เมื่อเทียบกับประเทศผู้ผลิตอื่นๆ ที่เป็นคู่แข่งเรื่องต้นทุนแรงงานที่ต่ำ โดยเฉพาะบังกลาเทศและพม่าที่เริ่มก้าวมาเป็นเป้าหมายฐานการผลิตที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของอาเซียน

ขณะเดียวกัน ปัญหาด้านแรงงานที่เกิดขึ้นหลายครั้งภายในประเทศกัมพูชา ถือเป็นอีกหนึ่งความเสี่ยงที่นักลงทุนจะเข้าไปลงทุนในธุรกิจนี้ ที่จะต้องให้ความสำคัญและพิจารณาอย่างรอบคอบถึงผลได้ผลเสียที่จะตามมาอย่างเลี่ยงไม่ได้

ทั้งนี้ ผลกระทบเชิงบวกต่อผู้ประกอบการส่งออกเครื่องนุ่งห่มไทยจากกรณีนี้ คือ ในระยะต่อไปอาจส่งผลให้ประเทศไทยได้รับอานิสงส์มากขึ้น โดยเฉพาะคำสั่งซื้อที่อาจกระจายสู่ฐานการผลิตเครื่องนุ่งห่มอื่นๆ รวมทั้งไทย แต่อาจได้รับอานิสงส์จากประเด็นดังกล่าวในวงจำกัด เนื่องจากมีปัจจัยภายในประเทศ เช่น สถานการณ์การเมือง ต้นทุนการผลิต รวมถึงอัตราแลกเปลี่ยนที่อ่อนค่าลงนั้น ทำให้ไทยเริ่มสูญเสียความสามารถในการแข่งขันธุรกิจเครื่องนุ่งห่ม โดยเฉพาะการแข่งขันด้านราคา

สำหรับผลกระทบเชิงลบต่อผู้ประกอบการไทยที่พึ่งพาฐานการผลิตในกัมพูชาค่อนข้างสูง อาจมีแนวโน้มต้องเผชิญความเสี่ยงจากภาวะต้นทุนที่มีโอกาสเพิ่มขึ้นในอนาคต เพราะในระยะต่อไปค่าจ้างแรงงานมีแนวโน้มปรับเพิ่มสูงขึ้น นอกจากนี้ แนวโน้มการประท้วงยังมีความถี่เพิ่มมากขึ้นในแต่ละปี รวมทั้งลักษณะของกฎระเบียบการทำธุรกิจที่ไม่ชัดเจน ซึ่งเหล่านี้ล้วนเป็นต้นทุนแฝงที่จะมากลบจุดเด่นเรื่องต้นทุนการผลิตที่อยู่ในระดับต่ำ

สัญญาณเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า ผู้ประกอบการไทยควรมีการกระจายความเสี่ยงไปยังฐานการผลิตต่างๆ อย่างเหมาะสม เพื่อให้มีความยืดหยุ่นในการบริหารจัดการ

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า ผลกระทบที่เกิดขึ้นน่าจะอยู่ในขอบเขตจำกัด และไม่กระทบต่อการส่งออกสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มของกัมพูชามากนัก ประกอบกับทิศทางการส่งออกสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มในตลาดโลกยังมีแนวโน้มดีตามเศรษฐกิจโลกที่เริ่มฟื้นตัว จึงคาดว่า การส่งออกเครื่องนุ่งห่มของกัมพูชาไปยังตลาดโลกในปี 2557 น่าจะอยู่ที่ 6,700 ล้านเหรียญสหรัฐ ขยายตัวเพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา 20% ในขณะที่การส่งออกสิ่งทอซึ่งเป็นวัตถุดิบต้นน้ำของไทยไปยังกัมพูชาในปีนี้ก็น่าจะเติบโตต่อเนื่องเช่นกัน โดยมีมูลค่าประมาณ 145 ล้านเหรียญสหรัฐ

อย่างไรก็ตาม การทำธุรกิจสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม คงไม่มีฐานการผลิตใดที่จะดึงดูดการลงทุนด้วยต้นทุนแรงงานราคาถูกได้นาน เพราะเมื่อถึงจุดหนึ่งต้นทุนดังกล่าวก็ต้องสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ประเด็นนี้จึงเป็นโจทย์สำคัญของผู้ประกอบการไทยที่จะต้องขบคิดและวางยุทธศาสตร์โมเดลการทำธุรกิจที่ยั่งยืน ด้วยการเพิ่มศักยภาพการแข่งขันด้านคุณภาพ

ในระยะยาวผู้ประกอบการไทยอาจต้องหันมาพิจารณากระจายความเสี่ยงไปยังฐานการผลิตอื่นๆ มากกว่าที่จะพึ่งพาฐานการผลิตนอกประเทศเพียงแหล่งเดียว รวมทั้งต้องมองหาจุดแข็งทางธุรกิจเพื่อสร้างความแตกต่าง รวมไปถึงการแสวงหาแนวทางการรับมือกับต้นทุนที่พุ่งสูงขึ้น โดยเน้นไปที่การลงทุนด้านเทคโนโลยี เครื่องจักร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำธุรกิจระยะยาว เพราะจะทำให้ผู้ประกอบการมีความคล่องตัวในการที่จะปรับเปลี่ยนแผนธุรกิจให้ทันสถานการณ์ทางการค้าที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว