ครัวเรือนแหว่งกลาง

เมื่อความเจริญเข้ามา ก็ถึงเวลาที่ต้องยอมรับความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นหลังจากนี้ รวมถึงปัญหาด้านสังคมที่เราเรียกว่า ครัวเรือนแหว่ง กลาง หรือการที่คนวัยทำงานทิ้งบ้านออกไปหาเงินต่างถิ่น ปล่อยให้คนแก่ต้องอยู่บ้านกับหลานๆ และกลายเป็นโดมิโนที่ฉุดให้เกิดปัญหาอื่นๆ ตามมาอีกเพียบ

ปรากฏการณ์ครัวเรือนแหว่งกลางกำลังสะท้อนอาการน่าเป็นห่วงของสังคมอาเซียนกลางกระแสทุนนิยม รวมถึงไทยที่ปัญหานับวันยิ่งรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะในภาคเหนือและอีสานของไทย ที่มีจำนวนครัวเรือนแหว่งกลางกว่า 1.02 ล้านครัวเรือน ซึ่งส่งผลให้เด็กไม่ได้มีเวลาอยู่กับ พ่อแม่

ขณะที่ในพม่า ปัญหานี้กำลังก่อตัวขึ้น และมีแนวโน้มจะรุนแรงขึ้นในไม่กี่ปีข้างหน้า เนื่องจากการอพยพของแรงงานวัยหนุ่มสาวที่มากขึ้น ทำให้ผู้สูงอายุต้องแบกรับภาระแบบ 2 เด้ง ทั้งต้องดูแลลูกหลาน ขณะเดียวกับที่สุขภาพร่างกายก็ถดถอยลงเรื่อยๆ

เว็บไซต์ irinnews.org ระบุว่า องค์กร HelpAge ได้ศึกษาเรื่องประชากรในพม่า พบว่าในปี 2556 ชาวพม่าที่อายุมากกว่า 60 ปี มีสัดส่วนราว 9% จากประชากรทั้งหมด 60 ล้านคน ซึ่งเป็นตัวเลขที่เพิ่มขึ้นร่วม 4 เท่า เมื่อเทียบในช่วง 60 ปีที่ผ่านมา

แม้จะรู้ว่าจำนวนผู้สูงอายุในพม่าเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่กลับไม่มี ตัวเลขที่แท้จริงว่ามีจำนวนเท่าไร ทำให้การวางแผนในเรื่องนโยบายและบริการสำหรับคนสูงวัยในพม่าไม่ใช่เรื่องง่าย

ประเมินกันว่า ภายในปี 2593 ประชากรสูงอายุในพม่าน่าจะมีจำนวนถึง 1 ใน 3 ของประชากรทั้งประเทศ ซึ่งจะเป็นความท้าทายที่สำคัญ ของพม่า

เพราะระบบสวัสดิการที่ยังไม่พร้อม ทำให้ราวครึ่งหนึ่งของคนพม่าอายุ 60 ปีขึ้นไป ยังต้องอยู่ในระบบเศรษฐกิจ โดยราว 1 ใน 4 ของคนอายุ 70-74 ปี มีแนวโน้มจะยังทำงานอยู่ โดยเฉพาะในภาคเกษตร

ขณะที่คนพม่าจำนวนมากยังขาดไฟฟ้า น้ำประปา รวมถึงไม่มีความสามารถจะเข้ารับการรักษาพยาบาล

การอพยพโยกย้ายแรงงานที่เกิดขึ้นในพม่ากำลังเป็นปัญหาที่น่าเป็นห่วง และทำให้ปรากฏการณ์ครัวเรือนแหว่งกลางทวีความรุนแรงขึ้น โดยราว 70% ของครัวเรือนในชนบทรัฐมอญและกะเหรี่ยง มีลูกๆ ที่ออกไปทำงานต่างบ้านต่างเมือง และจำนวนไม่น้อยที่ไม่ได้ส่งเงินกลับบ้าน ทำให้ปู่ย่าตายายต้องแบกรับภาระในการดูแลหลานที่ลูกๆ ทิ้งไว้ ทั้งที่ตัวเองก็มีปัญหาเรื่องสุขภาพอยู่แล้ว

ปีเตอร์ มอร์ริสัน ผู้จัดการ HelpAge ประจำภูมิภาคอาเซียน บอกว่า ในเมืองพะอัน ที่มีการอพยพออกของแรงงานวัยหนุ่มสาวจำนวนมาก ผู้เฒ่าผู้แก่ทุกคนจะมีลูกหลานที่ไปทำงานในเมืองไทยอย่างน้อย 1 คน

ไม่น่าแปลกใจที่ทุกวันนี้จะเริ่มเห็นภาพคนแก่ต้องระเหเร่ร่อนตามท้องถนน เพราะถูกลูกหลานทิ้งขว้าง จนไม่มีที่อยู่หรืออาหารตกถึงท้อง ต้องออกมาขอทานตามท้องถนน

ขณะที่พม่าเพิ่งเปิดประเทศไม่นาน การดูแลเรื่องเหล่านี้จึงยังไม่พร้อม และยังต้องใช้เวลากว่าจะร่างแผนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ทั้งระบบประกันสุขภาพ และกองทุนบำเหน็จบำนาญ

หลังการเปิดประเทศ ทำให้ทางการพม่ามีอะไรที่ต้องทำอีกหลายอย่าง และประเด็นเรื่องสุขภาพของประชาชนก็ยังคงไม่ได้ถูกให้น้ำหนักมากนัก แต่หากปล่อยปละละเลยก็อาจทำให้ปัญหาต่างๆ บานปลายจนยากจะเยียวยา