"แบนด์แคมป์"ฉีกตำราขายแบบเดิมๆ

โดย...ก้องภพ เทอดสุวรรณ

นับเป็นเรื่องน่าเบื่อสำหรับเหล่าศิลปินเป็นอย่างมากที่ราคาผลงานของตนต้องถูกกำหนดโดยนักการตลาด ในฐานะเป็นตัวกลางสื่อสารระหว่างแฟนเพลงกับศิลปิน ทั้งๆ ที่นักการตลาดเหล่านั้นแทบไม่เข้าใจวิถีแห่งดนตรีเลย บางคนถึงขนาดตีราคาผลงานของศิลปินต่ำไปด้วยซ้ำ

อีตัน ไดมอนด์ เป็นหนึ่งในผู้ที่เข้าใจปัญหาดังกล่าว กอปรกับรู้สึกอึดอัดใจอย่างมากเมื่อต้องพบกับกระบวนการที่ชักช้าในการสั่งซื้อเพลงจากเว็บไซต์ของวงดนตรีที่ชอบ ไดมอนด์ ตัดสินใจก่อตั้ง แบนด์แคมป์ เว็บไซต์สื่อกลางดนตรีในปี 2008 แต่ไม่ใช่แค่เพื่อเป็นเว็บไซต์สื่อกลางระหว่างนักดนตรีกับแฟนเพลงเท่านั้น เว็บไซต์ดนตรีแห่งนี้ยังแหกกฎการค้าเดิมด้วยการไม่บังคับศิลปินให้ขายผลงานตามโครงสร้างราคาแบบทุนนิยม และทำให้แฟนเพลงเข้าถึงผลงานของวงดนตรีที่ชื่นชอบได้ง่าย โดยไม่มีโฆษณามารบกวนอีกต่างหาก

โดยเว็บไซต์ของไดมอนด์ เปิดโอกาสให้ศิลปินตั้งราคาผลงานด้วยตนเอง ไม่ว่าจะเป็นราคา ดาวน์โหลดเพลง ซีดี แผ่นเสียง หรือแม้กระทั่งเสื้อยืด ศิลปินยังสามารถสร้างเพจของตนบนเว็บไซต์แบนด์แคมป์ได้ฟรีๆ ขณะนี้แฟนเพลงสามารถเป็นผู้กำหนดราคาของผลงานของศิลปินตกลงราคากับศิลปินได้ หรือที่เรียกว่า เปย์วอทยูวิช

อย่างไรก็ตาม เหล่าศิลปินไม่ต้องกลัวว่าราคาสินค้าจะถูกกดจนเรี่ยติดดิน เพราะโดยเฉลี่ยเหล่าผู้คลั่งไคล้ในเสียงดนตรีมักจะควักกระเป๋าซื้อจ่ายเพิ่มถึง 50% ของราคาขั้นที่ตั้งไว้ เท่ากับโดยปกติเพลง 1 เพลง จะขายได้ที่ราคาราว 100 เหรียญสหรัฐ (ราว 3,200 บาท) และอัลบั้มจะขายได้ที่ราคาราว 550 เหรียญสหรัฐ (ราว 1.76 หมื่นบาท)

แบนด์แคมป์ จึงเป็นเว็บไซต์ที่เปรียบเสมือนเป็นแหล่งโอเอซิสของนักดนตรีผู้ต้องการหลุดพ้นจากกรอบของระบบทุนนิยม โดยการเป็นช่องทางสื่อสารระหว่างศิลปินกับแฟนเพลงโดยไม่ต้องผ่านคนกลาง

“ส่วนประกอบที่สำคัญของแบนด์แคมป์ คือ การสร้างช่องทางติดต่อระหว่างศิลปินกับแฟนเพลงโดยตรง” ไดมอนด์ ระบุพร้อมเสริมว่า การสร้างช่องทางดังกล่าวได้ทำลายการเสียเงินโดยไม่จำเป็นไป

ในปัจจุบันเว็บไซต์ดนตรีแห่งนี้ มีศิลปินสมัครใช้บริการกว่าเดือนละ 3 หมื่นคน โดยสามารถสร้างยอดขายเพลงแค่เฉพาะในเดือน มี.ค. 2013 เพียงเดือนเดียวได้ถึง 2.1 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 67.2 ล้านบาท) หากนับตั้งแต่เปิดเว็บไซต์ก็ทำยอดขายไปแล้ว 41 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 1,300 ล้านบาท)

ทั้งนี้ แบนด์แคมป์จะเรียกเก็บส่วนแบ่งราว 15% จากการขายงานโดยการดาวน์โหลดที่ราคาเกิน 5,000 เหรียญสหรัฐต่อชิ้น และเก็บ 10% หากศิลปินขายผลงานที่จับต้องได้ เช่น ซีดี หรือแผ่นเสียง

นอกจากจะสร้างกำไรอย่างมหาศาลแล้ว แบนด์แคมป์ยังเป็นแหล่งเปิดตัวของศิลปินหน้าใหม่อีกด้วย หนึ่งในศิลปินผู้ประสบความสำเร็จจากแบนด์แคมป์ คือ เมเรียน คอลล์ นักแต่งเพลงจากอะแลสกาของสหรัฐ ผู้เคยผ่านการขายผลงานดนตรีในหลายเว็บไซต์ แต่สุดท้ายนักแต่งเพลงจากอะแลสกาก็เลือกฝากขายผลงานกับเว็บไซต์แบนด์แคมป์ โดยเจ้าตัวระบุว่า เว็บไซต์อื่นๆ มักให้ค่าตอบแทนเพียง 5060% ของแบนด์แคมป์เท่านั้น

นอกจากนี้ ยังมี อมันดา ปาล์มเมอร์ (อดีตศิลปินวง เดรสเซ็น ดอลส์) เป็นหนึ่งในตำนานของเว็บแห่งนี้ โดยเคยปล่อยผลงานคัฟเวอร์อัลบั้มของวง เรดิโอ เฮด ด้วย อูคูเลเล่ ซึ่งขายได้ถึง 1.5 หมื่นเหรียญสหรัฐ (ราว 4.8 แสนบาท) หลังเผยแพร่เพียงนาทีเดียวเท่านั้น

ไดมอนด์ กล่าวทิ้งท้ายไว้ว่า ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ตนประสบความสำเร็จ คือ การสร้างช่องทางติดต่อระหว่างศิลปินกับแฟนเพลงโดยตรง

“แฟนเพลงอยากติดต่อกับนักดนตรีอย่างเป็นการส่วนตัวมากกว่าจะผ่านคนกลางที่ไม่รู้จัก” ไดมอนด์ กล่าว