"ประกัน" ขุมทองที่แบงก์ขุดไม่หมด

วารุณี อินวันนา

สินค้าประกันชีวิตและประกันภัย ทำรายได้ค่าธรรมเนียมให้กับธนาคารและสถาบันการเงินเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และยังเป็นแหล่งรายได้ที่จะโกยได้อีกนาน

เนื่องจากสัดส่วนของผู้มีประกันชีวิตในไทยยังไม่ถึง 30% จากประชากรทั้งหมดกว่า 60 ล้านคน จึงเติบโตได้อีกมาก ซึ่งการขายประกันชีวิตผ่านธนาคารทำได้ง่ายและเติบโตเร็ว ต้นทุนต่ำ โดยปี 2556 มียอดขายประกันผ่านธนาคารทั้งระบบ 1.72 แสนล้านบาท คิดเป็น 38.9% จากเบี้ยรับรวมจากทุกช่องทางขาย 4.42 แสนล้านบาท ทำรายได้จากการขายประกันมากเป็นอันดับ 2 ของค่าธรรมเนียมทั้งหมด

ในบรรดาธนาคารที่มีบริษัทประกันชีวิตอยู่ในเครือ ที่กำลังเร่งทำรายได้จากค่าธรรมเนียมการขายประกันอย่างหนักถึงจะออกตัวช้า แต่มาแรงสุดในขณะนี้คือ ธนาคารกสิกรไทย ซึ่งถือหุ้นในบริษัท เมืองไทยโฮลดิ้ง (MTGH) 51% ซึ่ง MTGH ที่ถือหุ้นในบริษัท เมืองไทยประกันชีวิต 75% มียอดขายประกันชีวิตสะสมถึงปีที่ผ่านมารวม 4.08 หมื่นล้านบาท มีส่วนแบ่งทางการตลาด 23.7% สูงสุดอันดับ 1 ของตลาด สามารถทำรายได้จากการขายประกันสัดส่วน 16% ของรายได้ค่าธรรมเนียมทั้งหมด 2.9 หมื่นล้านบาท ในปี 2556 ซึ่งจัดอยู่อันดับ 2 รองจากรายได้ค่าธรรมเนียมสินเชื่อพาณิชย์ 24% และค่าธรรมเนียมจากธุรกรรมการเงินมีสัดส่วน 24%

ปกรณ์ พรรธนะแพทย์ รองกรรมการผู้จัดการ ธนาคารกสิกรไทย ประกาศชัดว่า ในปี 2557 ธนาคารยังคงตั้งเป้ารักษาความเป็นผู้นำอันดับ 1 ในตลาดธุรกิจประกันอย่างต่อเนื่อง โดยตั้งประมาณการยอดขายประกันชีวิตรับรวมผ่านธนาคารในปี 2557 จำนวน 5 หมื่นล้านบาท เติบโต 24% แยกเป็นเบี้ยรับปีแรก 2.6 หมื่นล้านบาท เติบโต 21% และเบี้ยต่ออายุ 2.4 หมื่นล้านบาท เติบโต 21% โดยจะเพิ่มช่องทางในการนำเสนอผลิตภัณฑ์ผ่านประสบการณ์รูปแบบใหม่ เพื่อช่วยให้ลูกค้าเข้าใจในผลิตภัณฑ์ได้ง่าย สะดวกรวดเร็ว เช่น เอทีเอ็มและช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ เพิ่มความสะดวกให้กับลูกค้าในการใช้บริการ ช่วยเสริมให้ลูกค้าเข้าถึงผลิตภัณฑ์ด้านประกันของธนาคารได้มากยิ่งขึ้น เพื่อให้ลูกค้าได้รับบริการที่เหมาะสมกับไลฟ์สไตล์ของลูกค้าแต่ละคน

ขณะที่ธนาคารไทยพาณิชย์ ซึ่งถือหุ้นในบริษัท ไทยพาณิชย์ประกันชีวิต 94.6% จัดเป็นธนาคารที่ทำแบงก์แอสชัวรันส์อันดับแรกในประเทศไทยที่ประสบความสำเร็จมากว่า 10 ปี แต่ปี 2556 ต้องเสียแชมป์อันดับ 1 ผลจากปลายปี 2555 มีการขายประกันชีวิตระยะสั้นจำนวนมาก และถึงกำหนดไถ่ถอนในปลายปี 2556 ที่ผ่านมา ทำให้ยอดสะสมลดลง โดยมียอดขายประกันชีวิตสะสม ณ สิ้นปี 2556 จำนวน 3.9 หมื่นล้านบาท มีส่วนแบ่งทางการตลาดแบงก์แอสชัวรันส์ 22.8% ทำรายได้ค่าธรรมเนียมจากการรับประกันสัดส่วน 28% หรือ 3.47 หมื่นล้านบาท ของรายได้ที่ไม่ใช่ดอกเบี้ยทั้งหมด 5.05 หมื่นล้านบาท

วิชิต สุรพงษ์ชัย ประธานกรรมการบริหาร ธนาคารไทยพาณิชย์ กล่าวว่า รายได้ที่ไม่ใช่ดอกเบี้ย เพิ่มขึ้น 23.6% เป็น 5.1 หมื่นล้านบาท จากการเพิ่มขึ้นของค่าธรรมเนียมและรายได้จากการรับประกันภัย 16.4% และในปี 2557 นี้ รายได้ค่าธรรมเนียมและรายได้จากการรับประกันภัยถูกจัดเป็น 1 ใน 4 กลยุทธ์ของการเพิ่มรายได้ให้ธนาคาร

ด้านธนาคารกรุงเทพเป็นช่องทางขายให้กับบริษัท กรุงเทพประกันชีวิต แม้ว่าจะถือหุ้นในบริษัทประกันชีวิตดังกล่าวเพียง 7.6% แต่มีความสัมพันธ์ที่แนบแน่นมายาวนานมียอดขายประกันรวม 2.74 หมื่นล้านบาท มีส่วนแบ่งการตลาด 14.3% แต่ไม่ได้แยกรายละเอียดของรายได้จากค่าธรรมเนียมการขายประกันไว้ในงบการเงิน โดยแจ้งว่ารายได้ค่าธรรมเนียมและบริการสุทธิ 2.12 หมื่นล้านบาท เพิ่มขึ้น 132 ล้านบาท โดยรายได้ค่าธรรมเนียมและบริการส่วนใหญ่เพิ่มขึ้นที่ค่าธรรมเนียมจากบริการบัตรเครดิต บริการด้านค้ำประกันและอาวัลและบริการกองทุนรวม โดยมีอัตราส่วนรายได้ค่าธรรมเนียมและบริการสุทธิต่อรายได้จากการดำเนินงานอยู่ที่ 23.2% ของรายได้รวมทั้งหมด 9.14 หมื่นล้านบาท

ธนาคารกรุงไทยถือหุ้นในบริษัท กรุงไทย แอกซ่า ประกันชีวิต ผ่านบริษัทย่อยชื่อ บริษัทกรุงไทยร่วมทุน สัดส่วน 50% และเป็นช่องทางขายประกันชีวิตให้กับบริษัทดังกล่าวมียอดขายประกันชีวิตสะสม 2.16 หมื่นล้านบาท ครองส่วนแบ่งการตลาด 12.5% มีรายได้จากค่าธรรมเนียมและบริการสุทธิรวม 1.57 หมื่นล้านบาท แต่ไม่ได้แยกค่าธรรมเนียมจากการขายประกันชีวิตออกมาว่ามีสัดส่วนเท่าไหร่

ธนาคารธนชาต ซึ่งได้ขายหุ้นบริษัท ธนชาตประกันชีวิต ให้กับกลุ่มพรูเด็นเชียลถือไว้เฉพาะหุ้นของบริษัทประกันชีวิตนครหลวงไทย 100% แต่ก็เป็นช่องทางขายประกันชีวิตให้กับบริษัท พรูเด็นเชียลประกันชีวิต ทำยอดขายรวม 8,133 ล้านบาท มีส่วนแบ่งทางการตลาด 4.7% และธนชาตประกันชีวิตมียอดขายรวม 5,882 ล้านบาท มีส่วนแบ่งทางการตลาด 3.4% และยอดขายประกันชีวิตของบริษัท นครหลวงไทย สะสมรวม 842 ล้านบาท รวมทั้ง 3 บริษัท 1.48 หมื่นล้านบาท

สำหรับธนาคารธนชาตงบจะปรากฏผ่านบริษัทเงินทุนธนชาต แยกรายได้จากการรับประกันภัย/ประกันชีวิต ออกมาชัดเจน โดยปี 2556 มีรายได้จากประกัน 6,723 ล้านบาท จากรายได้รวมทั้งหมด 5.83 หมื่นล้านบาท ซึ่งรายได้ส่วนนี้เพิ่มขึ้นจากการขายผลิตภัณฑ์ประกันที่ตอบสนองความต้องการของลูกค้าและบริหารค่าสินไหมทดแทนและต้นทุนได้ดี

ธนาคารกรุงศรีอยุธยาถึงแม้จะมีการขายหุ้นบริษัท อยุธยา อลิอันซ์ ประกันชีวิต ออกไป จนกลายเป็นผู้ถือหุ้นส่วนน้อย แต่ยังมีรายได้จากการขายประกันในสัดส่วนไม่น้อย โดยปี 2556 มีสัดส่วน 12% ของรายได้ค่าธรรมเนียมและบริการทั้งหมด 1.8 หมื่นล้านบาท โดยมียอดขายประกันชีวิตสะสมของบริษัทดังกล่าว 6,299 ล้านบาท มีส่วนแบ่งการตลาด 3.6%

ธนาคารทหารไทยขายประกันชีวิตให้บริษัท เอฟดับบลิวดี 6,712 ล้านบาท สัดส่วนทางการตลาด 3.90% ซึ่งมีรายได้ค่าธรรมเนียมและบริการสุทธิปี 2556 จำนวน 8,385 ล้านบาท สัดส่วนของรายได้จากค่าธรรมเนียมกองทุนรวมและแบงก์แอสชัวรันส์ 38% ซึ่งเพิ่มขึ้น 3% จากปี 2555 ซึ่งเป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของค่าธรรมเนียมการขายประกันและค่าธรรมเนียมเงินให้สินเชื่อ

ขณะที่ธนาคารอื่นๆ ที่ไม่มีบริษัทประกันในเครือได้เปิดกว้างให้ทุกบริษัทประกันชีวิตเข้าไปเสนอผลิตภัณฑ์ โดยเลือกบริษัทที่เสนอผลประโยชน์ที่ดีที่สุดให้กับลูกค้า เช่น ธนาคารทิสโก้ เลือกบริษัท เอไอเอ สาขาประเทศไทย มาให้บริการประกันสุขภาพให้ลูกค้าของธนาคารและเลือกบริษัท ไทยประกันชีวิต เข้ามาให้บริการประกันออมทรัพย์ โดยบริษัท ไทยประกันชีวิต มียอดขายผ่านธนาคารรวม 7.146 ล้านบาท สัดส่วนทางการตลาด 4.1% และบริษัท เอไอเอ สาขาประเทศไทย มีเบี้ยรับรวม 4,683 ล้านบาท ส่วนแบ่งการตลาด 2.7%

อย่างไรก็ตาม การขายประกันชีวิตผ่านธนาคารยังมีปัญหาตรงการให้ข้อมูลลูกค้าที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง 100% โดยพนักงานธนาคารบางส่วนมีการแนะนำให้ออมระยะยาว แต่เมื่อลูกค้าจะไปถอนเงินถึงทราบว่าการออมระยะยาวคือ การซื้อประกันชีวิต ทำให้ลูกค้าเสียประโยชน์ เพราะการถอนเงินจะไม่ได้รับคืนทั้งจำนวน