วัฒนธรรมข้าวต้นสายปลายหัตถกรรม

หากพูดถึงวัฒนธรรมข้าว (Rice Culture) ใครที่สนใจและติดตามเรื่องราวเกี่ยวกับ ASEAN คงจะคุ้นเคยกับเรื่องราวดังกล่าวเป็นอย่างดี ทั้งนี้ ในประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนได้หยิบยกประเด็นเรื่องวัฒนธรรมข้าวมาเป็นอัตลักษณ์ร่วมแห่งชาวอาเซียน เรียกว่าทุกประเทศในอาเซียนไม่มีประเทศใดไม่รู้จักหรือไม่ผูกพันกับข้าว จึงไม่น่าแปลกใจว่าทำไมทั้ง 10 ประเทศในอาเซียนจึงยอมรับให้วัฒนธรรมข้าวกลายเป็นอัตลักษณ์ร่วมระหว่างอาเซียนด้วยกัน

Hi Crafts เชื่อว่าผู้อ่านหลายท่านคงจะแปลกใจว่าแล้ววัฒนธรรมข้าวกับการเป็นอัตลักษณ์ร่วมอาเซียนจะมาเกี่ยวข้องกับงานศิลปหัตถกรรมได้อย่างไร มาดูกันค่ะ

ข้าวเป็นเสมือนอาหารที่หล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนทั้งในกลุ่มประเทศอาเซียนและอีกหลายประเทศทั่วโลก จึงไม่ใช่เรื่องแปลกหากจะหยิบยกวัฒนธรรมข้าวขึ้นมาเป็นตัวกลางในการเชื่อมโยงประเทศต่างๆ ที่อยู่ภายใต้เส้นทางของคนกินข้าวให้มีความรู้สึกผูกพันและเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ภายใต้เส้นทางดังกล่าว Hi Crafts เชื่อมั่นว่าสิ่งที่จะแสดงออกถึงอัตลักษณ์ร่วมระหว่างกันได้อย่างชัดเจนคงจะหนีไม่พ้นงานศิลปหัตถกรรมต่างๆ ที่ผู้คนได้สร้างสรรค์ขึ้นตลอดเส้นทางคนกินข้าว ไม่ว่าจะเป็นงานศิลปหัตถกรรมที่ใช้ในงานเกษตรกรรม งานศิลปหัตถกรรมที่ใช้ในวิถีชีวิตของเกษตรกร หรือแม้กระทั่งงานศิลปหัตถกรรมที่ถูกนำมาใช้ในกิจกรรมการรับประทานข้าว รวมไปถึงงานศิลปหัตถกรรมต่างๆ ที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากข้าว ไม่ว่าจะเป็นสี รูปทรง วัตถุดิบ เป็นต้น

สิ่งหนึ่งที่ Hi Crafts คิดว่าสื่อถึงวัฒนธรรมข้าวในเส้นทางคนกินข้าวได้ในรูปแบบสากลที่ผู้คนทั่วโลกให้การยอมรับ น่าจะเป็นลักษณะของความเป็นอยู่ภายใต้วิถีแห่งธรรมชาติ ทั้งหมดนี้จึงเป็นที่มาของโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมรักษ์สิ่งแวดล้อม (Green Crafts) ซึ่งนอกจากจะเป็นโครงการที่นำเสนอรูปแบบผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมที่รักษ์และใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังเน้นการพัฒนาตัวผลิตภัณฑ์ให้ตอบสนองความต้องการของตลาดญี่ปุ่นในฐานะผู้บริโภคข้าวรายใหญ่อีกด้วย

สำหรับโครงการนี้ เป็นโครงการที่ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ ศ.ศ.ป. ได้จัดทำขึ้น โดยมองว่าการที่ผลิตภัณฑ์จะมีรูปแบบต้องตาและอรรถประโยชน์ต้องใจผู้ซื้อชาวญี่ปุ่นได้ จำเป็นที่ผู้ผลิตจะต้องเรียนรู้วิถีชีวิตและรสนิยมของคนญี่ปุ่น โครงการนี้จึงเกิดขึ้นภายใต้การทำงานร่วมกันในเชิงรุกระหว่าง 1.ผู้เชี่ยวชาญด้านตลาดญี่ปุ่น เพื่อทำหน้าที่บอกเล่าความชอบและความต้องการของตลาดดังกล่าว 2.นักออกแบบ ผู้ซึ่งมีความรู้ลึกซึ้งถึงเทคนิคการออกแบบและการสร้างจุดขายแก่ผลิตภัณฑ์ และ 3.กลุ่มที่มีความสำคัญมากที่สุดคือ กลุ่มชุมชนทั้ง 10 กลุ่ม อาทิ ที่ได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการนี้ ไม่ว่าจะเป็น กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรผลิตภัณฑ์ใยกัญชง เป็นต้นกลุ่มถักทอกระเหรี่ยงบ้านหล่ายแก้ว กลุ่มศาลาแก้ววรรณนา กลุ่มผลิตภัณฑ์หญ้าแฝก กลุ่มผลิตภัณฑ์ใบบัวศิรดา กลุ่มผลิตภัณฑ์จากใบตองกล้วย กลุ่มหัตถกรรมสีย้อมธรรมชาติ กลุ่มหัตถกรรมจักสานใบลานบ้านทับลาน กลุ่มเซรามิคดินบางกล่ำ และกลุ่มหัตถกรรมกระจูดวรรณีค่ะ

เรามาดูกันค่ะ ว่าโครงการนี้ เค้านำเสนอวิถีของคนกินข้าวในรูปแบบใด และจะน่าสนใจขนาดไหน

โครงการนี้มีจุดเด่นตรงที่เป็นโครงการที่นำกลุ่มชุมชน 10 กลุ่ม มาทำงานร่วมกับที่ปรึกษาชาวญี่ปุ่น และนักออกแบบชาวไทย เพื่อสื่อสารให้เห็นถึงความคิดและฝีมือของช่างฝีมือไทยที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ตรงตามรสนิยมและความต้องการของลูกค้าทุกกลุ่ม โดยนำองค์ความรู้ดั้งเดิมที่ได้รับการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นมาใช้เป็นส่วนสำคัญในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์เพื่อสื่อให้เห็นถึงวิถีชีวิตของคนกินข้าว เรียกว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบโดยคนกินข้าว ผลิตโดยคนกินข้าว และตอบสนองความต้องการของคนกินข้าว ซึ่งเน้นการพัฒนากลุ่มผลิตภัณฑ์์บนโต๊ะอาหารที่เข้ากับตลาดญี่ปุ่น และจะนำไปทดสอบตลาดในงาน Interior Lifestyle in Tokyo 2557 ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ค่ะ

นอกจากงานดีๆ ฝีมือ 10 กลุ่มชุมชนของไทยจะได้ไปอวดโฉมในตลาดญี่ปุ่นแล้ว ผลิตภัณฑ์ส่วนหนึ่งจะร่วมจัดแสดงในงาน “เทศกาลนวัตศิลป์นานาชาติ” ที่จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 27-30 มี.ค. 2557 ที่ไบเทค บางนาค่ะ Hi Crafts ในฐานะคนกินข้าวคนหนึ่งหวังว่าผู้อ่านจะร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการชื่นชมวิวัฒนาการของงานศิลปหัตถกรรมจากต้นสายจนถึงปลายทางคนกินข้าว แล้วพบกันค่ะ