ความท้าทายของภาพยนตร์ฮ่องกง

ความท้าทายภาพยนตร์ฮ่องกงเมื่อต้นเดือน ม.ค. 2557 มีข่าวใหญ่ คือ เซอร์ รัน รัน ชอว์ ผู้สร้างตำนานที่ยิ่งใหญ่แห่งอุตสาหกรรมภาพยนตร์ของฮ่องกง เสียชีวิตด้วยวัย 106 ปี

ตระกูลชอว์ได้เริ่มต้นทำธุรกิจสร้างภาพยนตร์ที่นครเซี่ยงไฮ้เมื่อปี 2467 และตั้งกิจการจำหน่ายภาพยนตร์ที่สิงคโปร์ ก่อนจะดำเนินธุรกิจสร้างภาพยนตร์จริงจังที่ฮ่องกงในนามชอว์บราเดอร์เมื่อปี 2500 ก่อตั้งโรงถ่ายภาพยนตร์บนพื้นที่ 120 ไร่ ที่ย่าน Clear Water Bay ซึ่งกลายเป็นโรงถ่ายภาพยนตร์ที่ใหญ่และทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งในโลก ในช่วงรุ่งเรืองถือว่าเป็นผู้สร้างภาพยนตร์ยักษ์ใหญ่อันดับ 1 ของทวีปเอเชีย และได้พัฒนาให้ฮ่องกงเป็นฐานอุตสาหกรรมภาพยนตร์ระดับแนวหน้าของโลก โดยฮ่องกงสร้างภาพยนตร์มากเป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากอินเดียและสหรัฐฯ เท่านั้น

ช่วงหลังชอว์บราเดอร์ได้เผชิญกับคู่แข่งสำคัญ คือ บริษัท Golden Harvest ทั้งยังประสบปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ จึงตัดสินใจหยุดผลิตภาพยนตร์เมื่อปี 2530 แม้ระยะหลังกลุ่มชอว์บราเดอร์จะเริ่มสร้างภาพยนตร์อีกครั้งหนึ่ง แต่ดำเนินการแบบเล็กๆ ขณะเดียวกันได้ให้บริการโรงถ่ายภาพยนตร์ที่ทันสมัยแก่ผู้สร้างภาพยนตร์ที่สนใจ

ปัจจุบันอุตสาหกรรมภาพยนตร์ของฮ่องกงตกต่ำลงมาก จากเดิมเคยสร้างภาพยนตร์มากเป็นประวัติการณ์ 238 เรื่อง ในปี 2536 ล่าสุดลดลงเหลือเพียง 56 เรื่อง ในปี 2554 ทำให้ลดจ้างงานถึง 80% ซึ่งปัญหาสำคัญ คือ ความซ้ำซากของพล็อตเรื่อง ความไม่ประณีตในเชิงศิลปะ ฯลฯ และต้องเผชิญการแข่งขันกับเกาหลีใต้ ซึ่งพัฒนาตนเองให้เป็นศูนย์กลางภาพยนตร์แห่งใหม่ในเอเชียตะวันออก เพื่อแก้ไขสถานการณ์ รัฐบาลฮ่องกงได้พยายามช่วยเหลืออุตสาหกรรมภาพยนตร์ ดังนี้

ประการแรก จัดตั้งสำนักงานบริการภาพยนตร์เมื่อปี 2542 และก่อตั้งสภาพัฒนาอุตสาหกรรมภาพยนตร์ของฮ่องกง ในปี 2550 เพื่อเป็นที่ปรึกษาให้กับรมว.พาณิชย์และการพัฒนาเศรษฐกิจเกี่ยวกับกลยุทธ์และมาตรการพัฒนาอุตสาหกรรมภาพยนตร์

ประการที่สอง ให้ความช่วยเหลือในรูปที่ดิน 20 ไร่ ย่านอาณาเขตใหม่ เพื่อใช้ก่อสร้างโรงถ่ายภาพยนตร์

ประการที่สาม ก่อตั้งกองทุน Film Guarantee Fund ปี 2546 วงเงิน 250 ล้านบาท เพื่อค้ำประกันกรณีผู้สร้างภาพยนตร์กู้ยืมเงินจากสถาบันการเงิน จำกัดค้ำประกันวงเงินไม่เกิน 50% ของเงินกู้ ซึ่งต้องไม่เกิน 35% ของต้นทุนและไม่เกิน 13 ล้านบาท แต่สถาบันการเงินไม่ได้สนองตอบมากนัก เนื่องจากไม่ได้ค้ำประกันเต็มวงเงิน และเห็นว่าธุรกิจสร้างภาพยนตร์มีความเสี่ยงสูง

ประการที่สี่ ก่อตั้งกองทุนพัฒนาอุตสาหกรรมภาพยนตร์ เมื่อปี 2550 เพื่อให้เงินสนับสนุนการสร้างภาพยนตร์ในฮ่องกง โดยรัฐบาลอัดฉีดเงินเข้ากองทุนแล้ว 1,500 ล้านบาท ปัจจุบันช่วยเหลือไปแล้ว 29 โครงการ รวม 400 ล้านบาท

ประการที่ห้า ส่งเสริมให้ต่างชาติมาถ่ายทำภาพยนตร์ในฮ่องกง โดยมีกฎระเบียบเอื้ออำนวย เช่น การถ่ายทำในพื้นที่สาธารณะไม่ต้องขออนุญาต และสามารถติดต่อกับสถานีตำรวจเพื่อขอความช่วยเหลือได้ ต่างจากไทยที่มีขั้นตอนขออนุญาตและกฎระเบียบยุ่งยาก

กฎหมายของฮ่องกงยังกำหนดเป็นการทั่วไปว่า กรณีชาวต่างชาติซึ่งเป็นลูกจ้างของบริษัทในต่างประเทศเข้ามาทำงานในฮ่องกงต่ำกว่า 61 วัน โดยไม่มีรายได้หรือกำไรจากฮ่องกง ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ทำให้ดาราและบุคลากรกองถ่ายภาพยนตร์ต่างประเทศไม่ต้องเสียภาษี ขณะที่ไทยเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาค่อนข้างมาก

ทั้งหมดนี้ ทำให้ภาพยนตร์ต่างประเทศจำนวนมากสนใจถ่ายทำในฮ่องกงเช่น ภาพยนตร์เรื่อง Pacific Rim, Contagion, Johnny English Reborn ฯลฯ