ไม่ใช่แค่ตามงานตัวเอง

สวัสดีปีใหม่ 2557 แด่ผู้อ่านทุกท่านนะคะ เริ่มต้นปีใหม่ปีนี้ ดิฉันมีผลสำรวจจากธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย หรือเอดีบี มาฝากกันค่ะ

เมื่อเดือน ธ.ค. เอดีบีเพิ่งเผยแพร่หนังสือ The ASEAN Economic Community : A Work in Progress ซึ่งมีผลสำรวจเรื่อง ASEAN Economic Community Business Survey โดยสำรวจภาคธุรกิจ 381 บริษัทจาก 9 ประเทศอาเซียนยกเว้นมาเลเซีย มีผู้ตอบส่วนใหญ่เป็นผู้บริหารระดับสูง

55% ระบุชัดเจนค่ะว่า “ไม่รู้” เรื่องประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนหรือเออีซี สิ่งที่น่าสนใจคือประเทศที่มีความรับรู้สูง ได้แก่ ไทย และประเทศเพื่อนบ้านใกล้ชิด เช่น ลาว กัมพูชา และพม่า ขณะที่ประเทศสิงคโปร์ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และเวียดนาม กลับไม่รับรู้มากถึง 7686%

ในทางตรงกันข้าม บริษัทในประเทศดังกล่าวกลับมีความรับรู้เรื่องผลที่ได้รับจากการเจรจาเขตการค้าเสรีระหว่างอาเซียนกับประเทศคู่ค้า เช่น เอฟทีเออาเซียนจีน อาเซียนเกาหลีมากกว่า อาจเป็นเพราะประเทศในอาเซียนค้าขายกับประเทศนอกกลุ่มมากกว่าที่ค้าขายกันเองในอาเซียน

แสดงให้เห็นว่าประเทศในอาเซียนจำนวนหนึ่งยังให้ความสำคัญกับการค้าขาย “ภายนอก” มากกว่า “ภายใน”

นอกจากนี้ การสำรวจของเอดีบียังพบด้วยว่า ความตกลงต่างๆ ของอาเซียนในวันนี้ เป็นลักษณะของการสั่งการมาจากผู้นำ แล้วมอบนโยบายลงมาสู่ข้างล่าง ขาดความมีส่วนร่วมของภาคเอกชนและภาคประชาชนตั้งแต่เริ่มต้น และอาจเป็นเหตุสำคัญให้ภาคเอกชนขาดความสนใจ และไม่เห็นประโยชน์อย่างชัดเจนจากความตกลง

โดยเฉพาะภาคการค้าบริการ ภาคธุรกิจยังไม่เห็นว่าจะใช้ประโยชน์จากการเปิดเสรีอย่างไร เพราะไม่ได้ “เปิดจริงๆ” เนื่องจากอาเซียนเลือกเปิดเสรีเฉพาะสาขาที่ไม่มีคนในอาเซียนทำ จึงไม่ได้เปิดเสรีอย่างแท้จริง

เมื่อถามต่อไปว่า อะไรคืออุปสรรคมากที่สุดในการเปิดประชาคมอาเซียน คำตอบยอดฮิต ได้แก่ 1.กฎระเบียบ 10 ประเทศยังแตกต่างกันอยู่ 2.กฎระเบียบและขั้นตอนทางราชการยังซับซ้อนและมีความเข้มงวดมากจนไม่คุ้มแก่การยื่นใช้สิทธิประโยชน์ 3.ยังมีข้อมูลการทำธุรกิจในอาเซียนไม่เพียงพอ และที่น่าตกใจมากคืออันดับ 4 มีคนจำนวนมากตอบว่า “อุปสรรคทางภาษี”

เอดีบีเองก็ยังแปลกใจมากกับเรื่องนี้ เพราะอาเซียนอย่างน้อย 6 ประเทศได้ลดกำแพงภาษีลงจนเหลือ 0% แล้ว แต่ยังมีคนตอบว่าภาษีเป็นอุปสรรค แน่นอนค่ะว่า เมื่อถามว่าได้ใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีหรือไม่ มีเพียง 23% เท่านั้นที่ได้ใช้ ขณะที่ 40% ไม่รู้เลยว่ามีสิทธิเหล่านี้

สำหรับบริษัทในไทยซึ่งยังมีความรับรู้ค่อนข้างดี มีผู้ใช้สิทธิประโยชน์บ้าง แต่ก็ยังมีผู้บอกอยู่เสมอว่า ขั้นตอนเอกสารใช้เวลาและอาจมีต้นทุนมากกว่าการไม่ใช้สิทธิประโยชน์ เช่น สิทธิประโยชน์จากบางประเทศต้องได้รับการอนุมัติจากเมืองหลวงเท่านั้น ไม่สามารถอนุมัติที่ชายแดน ทำให้ขั้นตอนการขออนุญาตใช้เวลานานกว่าเอกสารจะมาถึงด่านชายแดน

ที่ประชุมระดับเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านเศรษฐกิจ (SEOM) ที่เกี่ยวข้องกับด้านเศรษฐกิจ จึงควรพิจารณาสร้างกลไกติดตามหน่วยราชการทั้งในประเทศตัวเองและประเทศอื่นในอาเซียน จะดูกันแต่ตัวเองไม่ได้แล้วค่ะ เพราะถ้าภาคราชการประเทศอื่นไม่ขับเคลื่อนด้วย ผู้คนก็จะไม่รู้เรื่องสิทธิประโยชน์ หรือหากจะใช้ก็จะยังคงเผชิญอุปสรรคต่างๆ อยู่ดี

สุดท้ายการเจรจาที่ผ่านๆ มา ก็จะไม่เกิดประโยชน์ใดค่ะ