ค้านรัฐกู้เงินข้าว 1.3 แสนล.ศรีธนญชัยเลี่ยงกฏหมาย

หมายเหตุ นิพนธ์ พัวพงศกร นักวิชาการเกียรติคุณ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เขียนจดหมายเปิดผนึกถึง กกต. และ ป.ป.ช. เรื่องการกู้เงิน 1.3 แสนล้านบาท เพื่อโปะการรับจำนำข้าว จึงนำมาเสนอดังนี้

ไทย พับลิก้า รายงานว่า เมื่อวันที่ 3 ม.ค. 2557 คณะกรรมการนโยบายและกำกับการบริหารหนี้สาธารณะได้ทบทวนแผนการกู้เงินของรัฐบาลประจำปีงบประมาณ 2557 และได้พิจารณากรอบวงเงินรวมที่จะใช้ในโครงการรับจำนำข้าวเปลือกปีการผลิต 2556/2557 มีวงเงินไม่เกิน 2.7 แสนล้านบาท แหล่งเงินที่จะใช้มาจาก 2 แหล่งใหญ่ คือ กระทรวงการคลัง จะจัดหาและค้ำประกันเงินกู้ให้ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) 1.3 แสนล้านบาท และเงินจากการระบายข้าวของกระทรวงพาณิชย์

กิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกฯ และ รมว.คลัง กล่าวว่า หลังจากนำมติของคณะกรรมการฯ รายงานให้ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ทราบ สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) จะเริ่มดำเนินการกู้เงินจำนวน 1.3 แสนล้านบาท ให้ ธ.ก.ส.ทันที เพื่อนำไปจ่ายให้กับเกษตรกรที่ได้นำข้าวมาจำนำกับรัฐบาลในโครงการรับจำนำข้าวรอบที่ 1 ปี 2556/2557 แต่ยังไม่ได้รับเงินกว่า 1 แสนล้านบาท รมว.คลัง ให้สัมภาษณ์ว่า วงเงินกู้ 1.3 แสนล้านบาทนี้ อยู่ในแผนการบริหารหนี้สาธารณะ จึงไม่ขัดหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการการเลือกตั้ง เพราะเป็นนโยบายต่อเนื่องที่เคยผ่านการอนุมัติจาก ครม.มาแล้วเมื่อวันที่ 3 ก.ย. 2556

ประเด็นสำคัญ คือ วงเงินกู้จำนวน 1.3 แสนล้านบาทนี้ ถือเป็นนโยบายต่อเนื่องหรือไม่

ผู้อำนวยการ สบน. กล่าวว่า กรอบวงเงินการจำนำข้าวปี 2556/2557 จำนวน 2.7 แสนล้านบาท ถือเป็นกรอบวงเงินใหม่ ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับกรอบวงเงินเดิม 5 แสนล้านบาท ที่ ครม.มีมติอนุมัติเมื่อวันที่ 2 ต.ค. 2555 และ 10 มิ.ย. 2556

มติ ครม. เมื่อวันที่ 3 ก.ย. 2556 อนุมัติให้กระทรวงพาณิชย์เร่งรัดดำเนินโครงการจำนำข้าวเปลือก ปีการผลิต 2556/2557 ภายใต้กรอบวงเงิน 2.7 แสนล้านบาทจริง และให้กระทรวงพาณิชย์กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับความเห็นของกระทรวงการคลัง สำนักงบประมาณและสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

ความเห็นของกระทรวงการคลังที่ส่งให้กับ ครม. เมื่อวันที่ 3 ก.ย. 2556 คือ วงเงินสำหรับดำเนินโครงการรับจำนำข้าวเปลือกปีการผลิต 2556/2557 (จำนวน 2.7 แสนล้านบาท) จะต้องอยู่ภายใต้กรอบสินเชื่อ 4.1 แสนล้านบาท และเงินทุน ธ.ก.ส. 9 หมื่นล้านบาท ตามที่ ครม.ได้มีมติอนุมัติเมื่อวันที่ 2 ต.ค. 2555 และ 10 มิ.ย. 2556

ก่อนที่จะยุบสภา ครม.ยังไม่เคยมีมติเพิ่มกรอบวงเงินสำหรับการจำนำข้าวปีการผลิต 2556/2557 ถ้าอย่างนั้นกรอบวงเงินจำนำข้าวปี 2556/2557 ก็ยังต้องคงอยู่ที่ 5 แสนล้านบาท ตามที่ ครม.มีมติอนุมัติเมื่อวันที่ 2 ต.ค. 2555 และ 10 มิ.ย. 2556

คณะกรรมการนโยบายและกำกับการบริหารหนี้สาธารณะและ ครม.รักษาการ ไม่มีอำนาจใดๆ ที่จะเพิ่มกรอบวงเงินสำหรับการจำนำข้าวปีการผลิต 2556/2557 เพราะรัฐบาลได้ยุบสภาไปก่อนการประชุมของคณะกรรมการนโยบายและกำกับการบริหารหนี้สาธารณะเมื่อวันที่ 3 ม.ค. 2557

เมื่อไม่มีกรอบวงเงินใหม่ กระทรวงการคลังย่อมไม่สามารถจัดหาและค้ำประกันเงินกู้ให้กับ ธ.ก.ส.อีก 1.3 แสนล้านบาท หาก ธ.ก.ส.ดำเนินการกู้เงินจำนวนนี้ก็ผิดกฎหมาย

การขอกู้เงินเพิ่มเติมอีก 1.3 แสนล้านบาท จึงไม่ใช่นโยบายต่อเนื่องที่เคยผ่านการอนุมัติจาก ครม. ตามที่ รมว.คลัง ให้สัมภาษณ์ เพราะมติ ครม.เมื่อวันที่ 3 ก.ย. 2556 ยังยืนยันตามความเห็นของกระทรวงการคลัง ว่ากระทรวงการคลังจะค้ำประกันเงินกู้เพื่อใช้แก้ไขปัญหาราคาผลผลิตทางการเกษตรตามนโยบายรัฐบาลจำนวนไม่เกิน 2.7 แสนล้านบาท โดยอยู่ภายใต้กรอบวงเงิน 4.1 แสนล้านบาท ที่ ครม.อนุมัติไปแล้วดังกล่าว

ปัญหาประการที่สองของการกู้เงินเพิ่มเติมอีก 1.3 แสนล้านบาท คือปัญหาเพดานการกู้เงินและการค้ำประกันเงินกู้ตามพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณรายจ่าย เมื่อ ครม.มีมิติให้กระทรวงพาณิชย์รับจำนำข้าวเปลือกปีการผลิต 2556/2557 ภายใต้กรอบวงเงิน 2.7 แสนล้านบาท เมื่อวันที่ 3 ก.ย. 2556 พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2556/2557 ได้ผ่านรัฐสภาไปแล้ว นั่นหมายความว่ารัฐบาลได้มีโครงการเงินกู้ต่างๆ ที่ต้องอาศัยการค้ำประกันเงินกู้เต็มเพดานแล้ว หากรัฐบาลต้องการให้ ธ.ก.ส. กู้เงินเพิ่มเติมเพื่อใช้รับจำนำข้าว รัฐบาลก็ต้องตัดลดงบประมาณการกู้ยืมของหน่วยราชการและรัฐวิสาหกิจอื่นๆ ลง

กระทรวงการคลังทราบข้อจำกัดนี้ดี และแม้จะสมมติว่าวันนี้ยังไม่ได้ยุบสภา และ ครม.มีมติเพิ่มกรอบวงเงินกู้สำหรับโครงการจำนำข้าวปี 2556/2557 อย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่กระทรวงการคลังก็จะยังไม่สามารถค้ำประกันเพื่อให้ ธ.ก.ส.กู้เงินเพิ่มขึ้น เพราะยังติดเพดานการกู้เงินและการค้ำประกันเงินกู้ตาม พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายปี 2556/2557 ดังกล่าวแล้ว

ดังนั้น จึงมีพวกศรีธนญชัยเสนอความคิดให้ ธ.ก.ส.กู้เงินเพื่อชำระหนี้ที่จะครบกำหนดในปี พ.ศ. 2557-2560 จำนวน 1.3 แสนล้านบาท โดยอ้างว่าเป็นการกู้แบบ “Refinance” หรือ “Rollover” แต่แทนที่จะนำเงินกู้ก้อนนี้ไปไถ่ถอนหนี้เก่า พวกศรีธนญชัยกลับเสนอให้นำเงินกู้ดังกล่าวไปจ่ายให้ชาวนาที่นำข้าวมาขายให้รัฐบาลแต่ยังไม่ได้รับเงิน แล้วรอให้กระทรวงพาณิชย์ขายข้าวให้ได้ก่อนจึงค่อยนำเงินมาชำระหนี้ วิธีนี้จะทำให้รัฐบาลไม่เสียฐานเสียงชาวนา

วิธีนี้เป็นการเลี่ยงข้อจำกัดของเพดานการกู้เงินและการค้ำประกันเงินกู้ตามกฎหมายวิธีการงบประมาณ หากผู้บริหารสถาบันการเงินและกระทรวงการคลังยอมก้มหัวรับใช้นักการเมืองโดยไม่คำนึงถึงกฎเกณฑ์การเงินการคลัง ผลร้ายที่จะตามมาคือการล่มสลายของ ธ.ก.ส. ทำให้เกษตรกรทั่วประเทศไม่มีที่พึ่งทางการเงินอีกต่อไป

ถ้าข่าวดังกล่าวเป็นจริง ก็แสดงว่าแม้จะเป็นรัฐบาลรักษาการก็ยังกล้าที่จะแหกกฎกติกาต่างๆ

รัฐบาลจากการเลือกตั้งมีความชอบธรรมที่จะกำหนดนโยบายประชานิยม แม้จะเป็นประชานิยมสุดโต่งก็ตาม แต่การที่ประชาชนเลือกท่านมาบริหารประเทศ มิได้หมายความว่าประชาชนได้ให้อำนาจท่านทำทุกอย่างตามอำเภอใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำลายกฎกติกาด้านการเงินการคลัง

ผมไม่เชื่อว่ารัฐบาลชุดนี้จะรับฟังความเห็นของผม จึงเขียนจดหมายเปิดผนึกฉบับนี้เพื่อเป็นข้อมูลให้แก่ กกต. และ ป.ป.ช. โดยหวังว่าท่านจะสามารถป้องกันมิให้นักการเมืองบางคนทำลายกฎเกณฑ์การเงินการคลังของประเทศ