ที่สุดแห่งปี 2556

หลายคนเริ่มต้นทำงานในปีม้ากันแล้ว ขณะที่คนอีกจำนวนไม่น้อยยังหยุดพักต่อเนื่องถึงสุดสัปดาห์นี้

แม้ปฏิทินจะถูกเปลี่ยนใหม่แล้ว แต่ปี 2556 ที่ผ่านมา ถือเป็นอีกหนึ่งปีที่เต็มไปด้วยความท้าทายสำหรับชาวอาเซียน ขณะที่หลายเรื่องก็ทิ้งร่องรอยแห่งความทรงจำที่ไม่อาจลบเลือน และเป็นบทเรียนที่ไม่อาจมองข้าม

ซูเปอร์ไต้ฝุ่นไห่เยี่ยน ที่พัดถล่มฟิลิปปินส์ ถือเป็นหายนะภัยธรรมชาติครั้งใหญ่แห่งปี 2556 นอกจากพายุลูกนี้จะคร่าชีวิตผู้คนไปกว่า 6,000 ราย รวมทั้งส่งผลให้ประชาชนกว่า 4 ล้านคนไร้ที่อยู่อาศัย และส่งผลต่อสถานะเศรษฐกิจของแดนตากาล็อก พายุไห่เยี่ยนยังฟาดงวงฟาดงาไปยังประเทศอื่นๆ ที่อยู่ตามแนวลู่วิ่ง ไม่ว่าจะเป็น เวียดนาม จีน รวมถึงไทยที่อ่วมฝนในหลายพื้นที่ทั้งที่เจอแค่หางๆ

พายุสารพัดชนิดที่พัดถล่มประเทศในอาเซียนถี่และรุนแรงขึ้น กระตุกให้ชาติอาเซียนต้องหันมาใส่ใจกับเรื่องนี้ ซึ่งมีสาเหตุหลักๆ มาจากภาวะโลกร้อนที่หนักหนาสาหัสขึ้นเรื่อยๆ

ปัญหาหมอกควันข้ามชาติที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยมีต้นตอจากการเผาป่าในเกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย ซึ่งก่อให้เกิดหมอกควันข้ามไปถึงมาเลเซีย สิงคโปร์ และตอนใต้ของไทย กลายเป็นปัญหาใหญ่ที่ผู้คนในภูมิภาคนี้ให้ความสำคัญมากขึ้น จากเดิมที่เป็นแค่ปัญหามลภาวะที่เกิดขึ้นประจำปี ตอนนี้กลายเป็นประเด็นที่หลายฝ่ายเห็นตรงกันว่า ต้องแก้ปัญหาอย่างจริงจัง และต้องอาศัยความร่วมมือทั้งจากภาครัฐ เอกชน และภาคประชาสังคม

ปรากฏการณ์โรคไข้เลือดออก ถือเป็นอีกปัญหาที่กระทบต่อวิถีชีวิตของชาวอาเซียน เพราะปีที่ผ่านมา หลายประเทศเผชิญกับการแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออกหนักกว่าปีก่อนๆ ไม่ว่าจะในไทย รวมถึงเพื่อนบ้านอย่างสิงคโปร์ มาเลเซีย และลาว

โดยในสิงคโปร์มีรายงานตัวเลขผู้ป่วยด้วยโรคนี้ราว 2 หมื่นราย จนรัฐบาลต้องตั้งหน่วยงานพิเศษขึ้นมาดูแลเรื่องนี้ มีหน้าที่กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายโดยเฉพาะ ขณะที่มาเลเซียมีตัวเลขผู้เสียชีวิตจากโรคไข้เลือดออก 88 ราย เพิ่มขึ้น 2 เท่า จากปี 2555

ส่วนสถานการณ์ในไทย ข้อมูลจากสำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ระบุว่า ณ วันที่ 24 ธ.ค. 2556 มีผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกสะสมรวม 1.5 แสนราย คิดเป็นอัตราป่วย 234.86 คนต่อแสนประชากร จำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้น 2 เท่า จากปี 2555

นี่สะท้อนถึงความผิดปกติที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็น สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป ฤดูฝนมาถึงก่อนเวลา ทำให้ยุงลายที่เป็นพาหะของโรคนี้ออกอาละวาดเร็วขึ้นกว่าเดิม ส่งผลให้ระยะเวลาในการแพร่ระบาดยาวนานขึ้น รวมไปถึงภาวะโลกร้อนที่มีส่วนเอื้อให้ยุงลายแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว

อีกปรากฏการณ์ที่บอกถึงวิถีชีวิตของผู้คนในอาเซียนที่เปลี่ยนไปคือ การมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในเรื่องต่างๆ โดยเฉพาะเรื่องการเมือง เห็นได้จากการชุมนุมต่อต้านรัฐบาลที่เกิดขึ้นทั้งในไทย กัมพูชา และมาเลเซีย ยังไม่นับรวมการรวมตัวของประชาชนเพื่อแสดงพลังต่อต้านการคอร์รัปชั่นในอินโดนีเซียและฟิลิปปินส์

หมายความว่า ต่อไปนี้รัฐบาลของประเทศต่างๆ ไม่อาจปฏิเสธพลังของประชาชนได้อีกแล้ว เพราะชาวอาเซียนได้เปลี่ยนไปแล้ว